نمەك/nimek: ن:[ ل][ هـ]

1 – [ خوار] خوا، خووێ خێ.

2 – بەڵام لە وێژە و شیعردا بۆ گەلێ مەبەست بەکارهاتووە : ئەمەك _ ئەمەگ، تام و بۆ، جوانی ئێسك سووکی، چاکە و وەفا،  فرمێسک و دڵسۆزی…. هتد.

{

بێتە خاتر گەر لە خوانی حوسنی تۆ حەقی نمەك 

قەت بە من پایانی نایێ زیکری شوکری نیعمەت 

}{ سالم}.

نمەك ئالوودە/nimek alûde: نتـ:[ نمەك+ ئالوودە] هوگری خوێ، بەڵام لێرەدا هۆگری هەم واتای تام و بۆ و هەم جوانی و ئێسك سووکی دەنوێنێت.  

{

سیڕی نوکتەی دەهەنت چاکە نەزانێ قەنناد

نمـەك ئالوودە نەکـەن با لە خەمیری نوقـلا

}{ سالم}  

نمەکە/nimeke: نتـ:[ نمەک+ ئە] نەمەك.  

نمەك بەحەرام/nimek beĥeram: ئانتـ:[ نمەك+ بە+ حەرام] بەدنمەك، بێ ئەمەگ، نمەكنەناس، سپڵە.

نمەك چەشتەی/nimek ĉeštey: کتن:[ هـ][ نمەك+ چەشتەی] نمەك چەشتن، نمەك کردن.

نمەك حەرام/nimek ĥeram: ئانتـ:[ نمەك+ حەرام] نمەك بە حەرام.

نمەك حەرامی/nimekĥeramî: نچ:[ نمەکحەرام+ ی] نمەك بەحەرامی، سپڵەیی.

نمەکدار/nimekdar: ئانتـ:[ نمەک+ دار] بەنمەك، بەئەمەك.

نمەکداری/nimekdarî: نچ:[ نمەکدار+ ی] بەنمەکی، بەئەمەکی.

نمەکدان/nimekdan: نتـ:[ نمەک+ دان] خووێدان.  

نمەکڎان/nimekđan: نتـ:[ هـ][ نمەک+ دان] نمەکدان.

نمەك ڕێز/nimekřěz: ئانفا:[ نمەک+ ڕێز( ڕیز : ڕەگی چاووگی ریختەن : ریختن)ی فارسی یە، واتە ڕژاندن، وەشاندن] خوێ ڕێژ : مەبەست ئەوەی کە خوێ دەکات بە بریندا ، ئەوەی کە برین دەکولێنێتەوە.

خودا چ بکەم لە دەس بەختی جەفا کێش

نمـــــــەک ڕێزە لە سەر داغی دڵی ڕێش 

}{ سالم}   

نمەك ڕیتنەبرین/nimek řîtin e birîn: کتپ:[ نمەك+ ریتن ( ڕشتن)+ ئە+ برین] مەبەست ئەشکەنجەکردنە، برین کولاندنەوە، خوێ کردنە برین.

{

بەندی کردم بە جەفا لا مەزەبی پڕ ستەمێ

نمــەکی ڕێتە برینــم لەب ســــەنـــەمــێ

}{ سالم} .

نمەك ڕیتنە ناوچاو/nimek řîtine naw ĉaw: کتپ:[ نمەك+ ریتن ( ڕشتن)+ ئە+ ناو+ چاو] مەبەست کوێرکردنە.

{

دوور لە تۆ دوورم لە خۆ نەزدیکە مەرگم ڕۆژ و شەو

میحنەتی دووری هەمیسان ڕیتیە ناو چاوم نمەک }{ سالم}

.

نمەك سوڵ/nimek suľ: ئانتـ:[ هـ][ نمەك+ سوڵ] نمەك بەحەرام.

نمەك سوڵی/nimeksuľî: نچ:[ هـ][ نمەکسوڵ+ ی] نمەك بەحەرامی.

نمەك کور/nimekkur: ئانتـ:[ هـ][ نمەك+ کور] نمەك کوێر.

نمەك کوری/nimekkurî: نچ:[ هـ][ نمەککور+ ی] نمەكکوێری.

نمەك کەرڎەی/nimek kerđey: کتپ:[ هـ] نمەكکردن.

نمەك گرتەی/nimek girtey: کتپ:[ نمەک+ گرتەی] نمەكگرتن.

نمەکگیر/nimekgîr: نفا:[ نمەك+ گیر( گیران)]  

نمەك گیربییەی/nimekgîr bîyay: نفا:[ نمەك+ گیر+ بی یەی] بە ئەمەک بوون. 

نمەك گیرکەرڎەی/nimekgîr kerđey: کتپ:[ نمەك+ گیر+ کەرڎەی] نمەک گیر کردن.

.
{

چاوەکەم دوێنێ لە باغا گوڵ بە عیشوە خۆی نواند   

نەک نمەکگیر بم بە مەرگی تۆ قەسەم هیچ نەمدواند

}{ حەریق }.

نمەکین/nimekîn: ئانتـ:[ نمەك+ ئین]

1 –  سوێر و خوییاویی، بە تام و خوێ.  

2 – مەبەست لە جوان و دڵڕفێن و قەشەنگ و ئێسک سووکە.

{

خەندە و دەمی مەحبووبە کە وا  زۆر نمەکینن

بەس خۆشە ئەگەر خۆ نمەکی زەخم و برینن

}{ نالـی} 

نمەكنەناس/nimeknas: ئانتـ:[ نمەك+ نە+ ناس( ناسین)] نمەك بەحەرام، بەدنمەك، بێ ئەمەگ، سپڵە.

بەدنمەك/bed nimek: ئانتـ:[ بەد+ نمەك] بێ ئەمەك، بەترەش، ئاوان، دڵڕەش، بێ بەخت.

بێنمەك/bê nimek: ئانتـ:[ بێ+ نمەك] بێ خوێ.

.

.

.

.

{ سەرچاوە :

گیو موکریانی، ل، ٨٨١

وشەنامە، ل، ٩٤٥

د. محەمەد نووری عارف، ل، ٩٥٣

}