کەم ¹ /kem: ئان: پێچەوانەی فرە یان زۆرە.  

  بەراووردی باڵا بەراوردی باڵاترین
شێوەزاری كرمانجی باكوور تر ترین
شێوەزاری كرمانجی ناوەند تر ترین
شێوەزاری هەورامی تەر تەرین

1 –  ئاڵت ( کهـ)، ئنج، بڕ _ بڕەش، بيچ، پاژ، پەست، پچ _ پيچ، تۆز، تۆزاڵ، تۆزقاڵ، تۆزڵانه، تۆزلقان، تۆسقاڵ، تۆسقاڵە، تيسکاڵ، جک، جگله، چک، ڕشک، زامەت، ژەنديک، سۆک، سووکەڵە، قيچ _ قينچكە، کەرگاکۆرە، کەمووسكە، کێم، گەرد، ناتوورە، نەخت، نچە، نزم، نوسک، هەوا،  هند، هندک _ هنک، هۆندک، هێند.

2 – ده‌ر له، نیاشانه‌ی نێگه‌تیڤ (-)[ ئینگـ : Minus]. 

3 –  ئاستەم 

کەم ئاو/kem aw: ئانتـ:[ کەم+ ئاو]

کەم ئاویی/kem aw: نچ:[ کەم+ ئاویی] ساڵێک ئاوی کەم بێت، بێ بارانی، وشکەساڵ.  

کەماسایی/kemasayî: نتـ:[ کەم+ ئاسای] پێدوایستی، دەستکورتی، ئاوسەرکەمی، کەمایەسی.[ ئینگـ : Lack] 

کەماسی/kemasî: نتـ:[ کەم+ ئاسی( ئاسای)] دەستکورتی، کەماسایی، کەمایەسی، کەموکووڕی، کێماسی، ناتەواوی : وشه بۆ ده‌ربڕینی هه‌ستی ناخ.  ئالێكسیتیمیا [ ئینگـ : Alexithymia]

کەماهی/kemahî: ئان:[ کباک] کەمی.

کەمایەتی/kemayetî: نتـ:[ کەم+ ئایەتی] دەستکورتی، کەماسی، کەمایەسی، کەموکووڕی، کەمێتی، کێمایەتی، کێماسی، کێماهی، ناتەواوی : چشتێکی کەم لەناو چشتێکی زۆردا.

کەمایەسی/kemayesî: نتـ:[ کەم+ ئایەسی( ئاسایی)] کەمبوونەوەی چشت و نزیک بوونەوەی لە بڕانەوەی.

کەمایی/kemayî: نتـ:[ کەم+ ئایی] کەمایەسی.

کەم ئەرک/kem erk: ئانتـ:[ کەم+ ئەرک ] بارسووک، کەم مەینەت.{ وشەنامە، ل,  782}.

کەم ئەرکی/kem erikî: نچ:[ کەم ئەرک + ی] بارسووكی، کەم مەینەتی.

کەم ئەزموون/kem ezmûn: ئانتـ:[ کەم + ئەزموون] چاوبەستراو، چاڤگرتی، دنيانەديتوو، گێتی کەم ديتوو، نابەڵەد.

کەم ئەوە بییەی/kem ewe bîyey: کتن:[ هـ][ کەم+ ئەوە+ بیییەی] کەمبوونەوە.

کەم ئەوە کریای/kem ewe kiryay: کتن:[ هـ][ کەم+ ئەوە+ کریای] کەمکرانەوە.  

کەم ئەوە کەرڎەی/kem ewe Kerđey: کتن:[ هـ][ کەم+ ئەوە+ کەرڎەی] کەمکردنەوە.

کەمەک/kemek: ئان: تۆزەڵانە ، تۆزێک، کەمێک، نەختک.

کەمەوکردن/kemewkirdin: کتپ:[ کەم+ ئەو+ کردن] کەمکردنەوە.

کەمبار/kembar: ئان: کەمبارە.

کەمبارە/kembare: ئان: کەم بەهرە، کەم سوود.{ گیوی، ل، 755}.

کەمبەرهەم/kem berhem: نچ:[ هـ][ کەم+ بەرهەم] کەم بەرهەم.

کەمبەرهەمی/kem berhemî: نچ:[ هـ][ کەم+ بەرهەمی] کەم بەرهەمی.

کەمبوو/kembû: ئانفا:

کەمبوون/kembûn: کتن:[ کەم+ بوون]

1 – نزمبوون، هاتنەخوارەوە، هندک بوون، نزیكبوونی چشت لەبەسەرچوونی و بڕانی. 

2 – پەچکان.  

کەمبوونەوە/kembûnewe: کتن:[ کەم+ بوون+ ئەوە] کێم بوونەوە، کەموكووڕی لێپەیدابوونی چشت.

كەمبوونەوەی ئەرزشی پارە/kembûnewey erzišî pare: نتـ: [ ئاب] كەمبوونەوەی بەهای دراو، دابەزینی بایەخی پارە.

کەمبوونی موو/kembûnî: نتـ:[ گیان][ نخ][ کەمبوون+ ی+ موو] ڕووتبوونەوەی موو.[ ئینگـ : Alopecia].

کەمبووی ئۆکسجین/kembûy okisjîn: نتـ:[ ئینگـ : Anoxia].

کەمبووی بوودجە/kembûy bûdice: نتـ:[ ئینگـ : Deficit].

کەم بییەی/kem bîyey: کتن:[ هـ][ کەم+ بیییەی] کەمبوون.

کەم بییەیۆ/kem bîyeyo: کتن:[ هـ][ کەم+ بیییەی+ ۆ] کەمبوونەوە، کەم ئەوە بییەی.

كەم پەیدا/kem peyda: ئانتـ:[ کەم+ پەیدا]

1 – بەدەگمەن دەست بکەوێت.

2 – ديارنەبوو، کەم پەيا، کەم ديار، کەم وەدەرکەوتوو.

کەمپێگەیشتوو/kem pêgeyištû: نفا:[] نا پیشكەوتوو.

کەم تابێژ/kem tabêj: ئانتـ:[ کەم+ تا+ بیژ]

1 – کەمێک لە چشتێک، کەمێک لە کاتێک. 

2 – کەمڕاوێژ.  

:: کەمتابێژێک ڕۆنیشت یان خواردی یان دەخوات.

کەمتافرە/kem ta fire: ئانتـ:[ کەم+ تا+ فرە] کەم تا زۆر.  

کەمتەر/kemter: ئانتـ:[ هـ] کەمتر.

کەمتەرخەم/kemterixem: ئانتـ:[ کەم+ تەرخەم] بێسەروبەر، بێ موبالات، چنال( باد)، خەمسارد، خۆلەكاربوێر، شلیخە، كارپشت، گووێخەر، ووڵحێ : کەسێكە چشتی زۆر مەبەست نەبێت.  

کەمتەرخەم بییەی/kemterixem bîyey: کتن:[ هـ][ كەمتەرخەم+ بیییەی] کەمتەرخەمبوون.

کەمتەرخەمی/kemterixemî: نچ: ئيهمالکردن، بێسەروبەری، خەمساردی، گوێ پێنەدان، پشت گوێخستن.

کەمتەرخەمی کەرڎەی/kemterixemî Kerđey: کتن:[ هـ][ كەمتەرخەمی+ کەرڎەی] کەمتەرخەمی کردن.  

كەمتر/kemtir: ئانتـ:[ ] کەمتەر، کێمتر، کەمینی. 

كەمترین/kemtirîn: ئانتـ:[ ] کێمترین، مینیمم.[ ئینگـ : Minimum]

كەمترین خاڵ/kemtirîn xaľ: ئانتـ:[ ] مینیمم.[ ئینگـ : Minimum point]

كەم توانا/kem tiwana: ئانتـ:[ کەم+ توانا] بێهێز، بێتاقەت، کەم تابشت.

كەمتین/kemtîn: ئانتـ:[ کەم+ تین] بێتین، بێ هێز، لاواز.

كەمتینی/kemtînî: نچ:[ کەمتین+ ی] بێتینی، بێهێزی، لاوازی.

كەم چیکڵدانە/kem çîkildane: ئانتـ:[ کەم+ چیکڵدانە] توورە، قەڵس، بێ حەوسەڵە.

کەمخەو/kemxew: ئانتـ:[ کەم+ خەو] بێخەو.

کەمخەوی/kemxewî: نچ:[ کەمخەو+ ی] بێخەوی.

کەمخۆر/kemxor: ئانتـ:[ کەم+ خۆر] دژخۆر : کەموەر( هـ) : کەسێکە خواردنی کەم بێت.

کەمخۆری/kemxorî: نچ:[ کەمخۆر+ ی] دژخۆری : کەموەری( هـ).   

کەم خۆراکی/kemxorakî: نتـ:[ کەم+ ی][ ئینگـ : Undernourishment، Malnutrition].

كەم خوێنی/kem xiwênî: نتـ : [ ئینگـ : ( Anaemia، (anemia US]

کەم خێر/kem xêr: ئانتـ:[ کەم+ خێر] بێسوود، بێبارە.

کەم خێری/kem xêrî: نچ:[ کەمخێر+ ی] بێسوودی، بێبارەیی.

کەمدانی/kemdanî: ئانتـ:[ هـ][ کەم+ دانی] کەمی دانی گەنم و جۆ … هتد.   

کەمدەس/kemdes: ئانتـ:[ هـ][ کەم+ دەس] کەمدەست.

:: کەمدەسیەنە : لەکاتی دەستنگیدا.

کەمدەست/kemdest: ئانتـ:[ کەم+ دەست] ئاوسەرکەم، دەستکورت، هەژار.

کەمدەستی/kemdestî: نچ:[ کەمدەست+ ی] ئاوسەرکەمی، دەستکورتی، هەژاری.

کەمدەوام/kemdewam: ئانتـ:[ کەم+ دەوام ( ع : داوم )] کەم خایەن.

:: گلۆپی کەم دەوام.

کەمدڵ/kemdiľ: ئانتـ:[ کەم+ دڵ] بێدڵ، بێجگەر، ترسەنۆك.

کەمدڵی/kemdiľî: نچ:[ کەمدڵ+ ی] بێدڵی، بێجگەری، ترسەنۆكی.

کەمدوو/kemdû: ئانتـ:[ هـ] شەرمێوون، دژدوو : کەسێکە کەم بدوێت.  

کەمدووێن/kemduwên: ئانتـ: دژدووێن.

کەمدوویی/kemdûyî: نچ:

1 – [ هـ] شەرمێوونی، دژدوویی.

2 – بێ توانایی لە دوواندن.[ لا : oligolalia].

كەمڕان/kemřan: نتـ: [ : Coalmine].

کەمڕاوێژ/kemřawêj: ئانتـ:[ کەم+ ڕاوێژ] کەمتاوێژ.

كەمڕوو/kemřû: ئانتـ: شەرمێوون، بەشەرم، شەرمن.

كەمڕوویی/kemřû: نچ:[ كەم+ڕوو+ ئیی] شەرمنی، شەرمێوونی. [: forwardness]

کەمسۆزی/kemsozî: نتـ: [: athymia]

کەم شۆتە/kem šote: نتـ:[ هـ][ کەم+ شۆتە] کەم شیر.

کەمشیر/kem šîr: ئانتـ:[ کەم+ شیر] ئەبرەش _ عەبڕەش : گیانلەبەری کەمشیر.

کەم عەمر/kem ãemir: ئانتـ:[ کەم+ عەمر ( ع : عمر)] کەم تەمەن.

کەمفرۆش/kem firoş: ئانتـ:[ کەم+ فرۆش] کەسێکە چشتی کەم بفرۆشێت یان بە کەمی بفرۆشیت.

کەمقنیات/kem qinyat: ئانتـ:[ کەم+ قنیات] کەمخۆر.  

کەم کەرڎەی/kem Kerđey: کتن:[ هـ][ کەم+ کەرڎەی] کەمکردن.

کەم کەرڎەیۆ/kem Kerđeyo: کتن:[ هـ][ کەم+ کەرڎەی+ ۆ] کەم ئەوەکەرڎەی، کەمکردنەوە.

کەم کەرڎەیەنە/kem Kerđeyene: شڕ:[ هـ][ کەم+ کەرڎەی+ ئەنە]  لەکەم کردندا.

کەمکەم/kemkem: ئانتـ: بڕبڕ، تۆزە تۆزە، نەختەنەختە.

کەمکەمە/kemkeme: نتـ:[ کەمکەم + ئە] بەرەبەرە، پچک پچک _ پیچ پیچە، تۆزەتۆزە، لەسەرەخۆ، نەختەنەختە.

کەمکردن/kemkirdin: کتپ: کێمکردن.  

1 – ئاڵت هاتن ( کهـ)، کورت هێنانی چشت،

2 – دابەزین، نزم بوون، هاتنەخوارەوە، پەچکاندن، لاوازبوون.[ ئینگـ : Deduct

3 – لێده‌ركردن.[ ئینگـ : Subtraction].

کەم کردنەوە/kemkirdinewe: کتپ:

کەمكردنی سەرچاوەكان/kemkirdinî serčawekan::

كەمکریاگ/kemkiryag: ئانفا:[ کهـ، ئەردە][ کەم+ کریاگ] کەمکراوە.  

کەم کریای/kemkiryay: کتن:[ هـ][ کەم+ کریای] کەمکران. 

کەم کریایۆ/kemkiryayo: کتن:[ هـ][ کەم+ کریای+ ۆ] کەم ئەوەکریای، کەمکرانەوە.  

کەم لوتف/kemlutif: کتن:[ هـ][ کەم+ لوتف( ع : لطف)] کەم مەرحەمەت.

کەم مەیل/kem meyil: ئانتـ:[ هـ][ کەم+ مەیل( ع : میل)] بەهێندنەگر، بێلوتف، بێمەيل، ساردوسڕ، لالووت، لووتەلا، لێنەبان، نامێهرەبان، نەبان.

کەم مەیلی/kem meyil: نچ:[ هـ][ کەم+ مەیل+ ی] بەهێندنەگرتن، بێلوتفی، بێمەيلی، دەگەڵدا ڕووخۆش نەبوون، ڕوو پێنەدان، ڕووساردی، ساردی، ساردوسڕی، کەملوتفی، کەممەيلی، گوێپێنەدان، لالووتی، لووتەلايی، نامێهرەبانی، نەبانی.

کەم مەینەت/kem meyinet: کتن:[ هـ][ کەم+ مەینەت]  

كەمۆکە/kemoke: ئانتـ:[ کەم+ ئۆکە] برووكە : بەشێكی زۆر كەم.

كەمووسکە/kemûsike: ئانتـ:[ کەم+ ئووسکە] زۆرکەم لە چشتێک.  

کەموونی/kemûnî: نتـ:[ هـ] کەمخووێنی.

كەمواردەی/kemwaridey: کتن، چ:[ هـ][ کەم+ واردەی] کەمخواردن، لەخواردن دابڕان.

كەموەر/kemwer: ئانفا:[ هـ][ کەم+ وەر] کەمخۆر.   

کەموكووڕ/kemûkǔř: نتـ:[ کەم+ و+ کووڕ] چشتی کەمی نیوەچڵ.

کەموكووڕی/kemûkǔř: نچ: کەم و کورتی، بریتییە لە هەژاری، نەداری.

کەموكوڕتی/kemûkurtî: نچ: کەموکوڕی، پێداویستی.

کەموینی/kemwînî: ئانتـ:[ هـ][ کەم+وینی]  کەم دیتن.

کەمونات/kemunat: ئانتـ:[ شەدەڵە][ کەم+ و+ نات( نەهات)] کەموکووڕی.

كەم وێنە/kem wêne: ئانتـ:[ هـ][ کەم+ وێنە]

كەم وێنەیی/kem wêneyî: نچ:[ هـ][ کەم+ وێنەیی]

كەم ویر/kem wîr: ئانتـ:[ هـ][ کەم+ ویر] کەمبیر.

كەم ویری/kem wîrî: نچ:[ هـ][ کەم+ ویری] کەم بیری.

كەم هاتن/kem hatin: کتن:[ کەم+ هاتن]  

1 – بەش نەکردن، پێڕانەگەيشتن، تەواونەبوون، کەم هاتنەوە 

2 – بەئەندازەی چاوەڕوانکراو نەبوون.

:: پووڵەکانم ژمارد 100 تمەنی کەم بوو.

كەم هاز/kem haz: ئانتـ:[ هـ][ کەم+ هاز] کەم هێز، کەم توانا.  

كەم هاوردن/kem hawirdin: کتن:[ کەم+ هاوردن] بڕنەکردن، بەش نەكردن، پێڕانەگەيشتن، تەواونەبوون، کەم هێنان، کەم هێنانەوە.

كەم هۆش/kem hoš: ئانتـ: كەم زەین.

کەمێ/kemê: نتـ:[ کەم+ ئێ] بڕێک، پیچێک، تۆزێ، چەپێ، چکێ، خەمێ، قیچەکۆك، کەمێک، نەختێ، هێندێک.   

کەمێتی/kemêtî: نتـ:[ کەم+ ئێتی] ئه‌نگاست( کباک)، کەمایەتی، کەمی، كێمانی، كێماسی، کێمایەتی، كێمی.

کەمی/kemî: نتـ:[ کەم+ ی]

1 – لاوازی ئاوەزی.[ ئینگـ : oligergasia].  

2 – خۆبەكەم زانین.

کەم یاڎ/kemyađ: ئانتـ:[ کەم+ یاڎ] کەمیاد، کەم هۆش.

کەم یاڎی/kemyađî: نچ:[ کەم+ یاڎ+ ی] کەمیادی، کەم هۆشی.

کەمینە/kemîne: نتـ:[ کەم+ ئینە] کەمایەتی.

کەم یەهەر/kem yeher: ئانتـ:[ هـ][ کەم+ یەهەر] ترسەنۆک.

کەم یەهەری/kem yeherî: نچ:[ هـ][ کەم+ یەهەر+ ی] ترسەنۆكی، بێ جورئەتی. 

لانی کەم/lanî kem: نتـ:[ لانی( لایەنی)+ کەم] هیچن هبێ، هیچن هۆێ.

لەوەی کەمتر نایەتەوە/lewey kemtir nayetewe: نتـ:[ لەوە+ ی+ کەمتر+ نایەتەوە ] دانامێنێت.{ کاوە، ل، 1346} 

لێ کەمتر/lê kemtir: نتـ:[ لێ+ کەمتر] کەمترلە. .

.

____________________

كەم/kem: ن:[ ڕوو][ کباک] شەخەڵ _ شۆخەڵ( ڕەوا)، شەغەڵ( هـ) کارتە، کەد، شێخەل، چووزە. : چووزەلەی بچكۆڵەی داروگیایە، كە تازە دەریانكردبێت.

.

.

.

.