كەو 1 /kew: ن:

[ باڵ][ هـ] بەق، خاسەکەو، ژەرەژ( كباك)، قتك، كەبك، کەوێ سۆر : Kewê sor ( كباك) : باڵندەیەكە لە تۆرەمەی قەرقاوڵ. 33 سانتیمەترە، پشتی بۆرە، باڵی ڕێڕێیە، چاو و دندووك و قاچی سوورە. زۆرتر بە جووت یان لە دەستەی بچووكدا دەبینرێت. زستانان دەستەکەیان زۆرتر دەبێت. لە كاتی مەترسیدا كەمتر ھەڵدەفڕێت و یان خۆی حەشار دەدات یان بەرەو ھەوراز ڕا دەكات. پەلەوەرێكی كێوییە كەویش دەكرێت .[ ناوی زانستی : alectoris chukar]

ناوی باڵندەیەکی پەلکوورتی شاخییە و ماڵیش دەکرێت،کەو بەژن و باڵایەکی بچووکی هەیە،درێژییەکەی (١٥ – ٢٠ ) سم دەبێت،سەری کەو (١ -٢) سم دەبێت،چاوی خڕ و سوورە و دەنووک و قاچی سوورە،لە کوردستان کەو زۆر هەیە،بەپێی سروشتی ئەو شوێنەی تیایدا دەژی ڕەنگی دەگۆڕێت،بە تایبەتی ڕەنگی بەردی ئەو ناوچەیە دەگرێت کە لێی دەژی،زۆر بەکەمی لەسەر دار دەنیشێتەوە و خاوەنی دەگێکی زۆر خۆشە و نرخێكی گرانی هەیە، لە (١٠ – ١٥) مانگ جووت دەبن، کەوی وا هەیە (٢٤) هێلکە دەکات.

کەو بە پێی تەمەن پۆلێن دەکرێت بەم شێوەیە :

1 – باڕەکەو/bařekew: نتـ:[ باڕە+ کەو] فەرخەکەو یان کەوی یەک ساڵە. [ ئینگـ : Baby partridge]

2 – شاباڕ/šabař: نتـ:[ ] کەوی دوو ساڵە.

3 – خرتەکەو/xirtekew: نتـ:[ خرتە+ کەو] کەوی سێ ساڵە. 

4 – سەرەکەو/serekew: نتـ:[ باڕە+ کەو] کەوی ( ٤ – ٥) ساڵە. 

5 – پیرەکەو/pîrekew: نتـ:[ باڕە+ کەو] کەوی (٥) ساڵ زیاتر.

[ دەنگ][ دەقاسپێنێت، قاسپاندن]

{

بۆ خەت و خاڵی ملی شیرین کە وەک کەو ڕێژرا
ھەر ئەزەل خوێنی دڵی فەرھاد و خوسرەو ڕێژرا

}{ حەمدی}

کەوی بۆر/kewî bor: ئانتـ:[ باڵ] چێلکەو، چیرکەو، کەوی بۆغە : کەوێکە کە بخوێنێت.

کەوی چیر/kewî čîr: ئانتـ:[ باڵ] کەوی بۆر

کەوی کەنگەر/kewî kenger: ئانتـ:[ باڵ] کەوێکە ڵال  بێت و نە خوێنێت.

کەوی مێ/kewî mê: ئانتـ:[ باڵ] چێڵ، مێکەو.

کەوی نێر/kewî nêr: ئانتـ:[ باڵ] بەق : باڵندەیێکی خاڵ و میل داری لاق و دندووک سووری بۆرە لە کۆتر گەورەترە.

.

ڕاوەکەو/řawekew: نتـ:[ ڕاو+ ئە+ کەو]

سۆسکەکەو/soskekew: نتـ:[ سۆسکە+ کەو]

شەڕەکەو/šeřekew: نتـ:[ شەڕ+ ئە+ کەو]

فەرخەکەو/ferixekew: نتـ: باڕەکەو، گەوار _ گوار : بێچووی کەو.

قاسپەی کەو/qasipey kew: نتـ:[ دەنگ][ قاسپە+ ی+ کەو]

گۆشتی کەو/goštî kew: نتـ:[ گۆشت+ ی+ کەو]

:: خواردنی گٶشتی کەو.

هێلانەی کەو/hêlaney kew: نتـ:[ هێلانە+ ی+ کەو]

.

.

______________________________

کەو 2 /kew: ن:[ ڕەنگ][ فە] ڕەنگی شین.

:: زەوی کەورە بووە : واتا زەوی شین بووە.{ جافایەتی}.

.

.

_________________________

کەو 2 /kew: ن:[ کەرەستە] بێژنگی کون زل : کە بۆ بێژانەوە و پاکردنی نیسک و نۆک بەکاردێت. کە چووتە ناو زمانەوانیشەوە و وەک دەڵێن بابەتەکەم شەن و کەو کرد، واتە هەڵەبژێرم کرد پۆختم کردەوە لە وشەی نەگونجاو.{ هیوا}

.

.

.

.

.

.