دەست/dest: ن:[ توێ][ سانسکریت: hasta : हस्त][ ئاڤێستا : atsaz: زەستە] دەس( هـ) : بەشێکی لە پەلی سەرەوەی لەشی مرۆڤ و کەوتووەتە کۆتاییی باسک، ھەر مرۆڤێک دوو دەستی ھەیە. ئاسایی ھەر دەستێک پێنج پەنجەی ھەیە، چوار پەنجە لە تەنیشت یەکەوە، لەگەڵ پەنجەگەورە. لە ناوەوەی دەست ناولەپ ھەیە، کاتێک ھەموو پەنجەکان بەیەکەوە دەنووشتێنرێنەوە شێوەی دەست دەگۆڕێت بۆ کۆڵەمست یان مشت. ئەو جومگانەی کە بوونەتە سەختترین بەشی کۆڵەمست پێیان دەوترێت بەندەکانی پەنجەکان. گیاندارانی تر، بە تایبەتیی گواندارە ڕەسەنەکانی تر، کەڵک لە دەست وەردەگرن بە مەبەستی گرتنی شتەکان. بەڵام دەستەکانی مرۆڤ دەتوانن کارانێک بکەن کە ھیچ دەستێکی تر ناتوانێت بیان کات.

1 – باڵ، چەچە( ئەردە)، چەپاڵ، چەچول، چەپۆڵە، دەس( هـ)، قوول : لەسەر پەنجەوە تا سەرشان.  

: دەستم بەدامێنت:  دەستم بەداوێنت : ئامان ( هـ) : لە منت کەوێ : دەستێ خووە ڤەمالشتن( کباک).   

دەست ئاویژتن/dest: کتپ:[ کباک] دەست ئاڤێتن، هێرش بردن، گرتن.

دەست بەزاخاکردن/dest: کتپ:[ دەست+ بە+ زاخ+ ئا ( دا)+ کردن] لەخشتەبردن.   

دەست بەسەرداچوون/dest: کتپ:[ دەست+ بە+ سەر+ دا+ چوون] دەست بەسەردا ڕۆیشتن. دەستەڵات.

دەست بەسەرداکێشان/dest: کتپ:[ دەست+ بە+ سەر+ دا+ کێشان] پارازتن، داگیر و زەوت کردن.    

دەست پێداماڵین/dest: ن:[ دەست+ پێدا+ ماڵین]

دەست پێداهێنان.

داماڵین بە دەستی.

دەست تێخستن/dest: کتپ:[ دەست+ تێ+ خستن] دەست پێداکردن.

دەست داهێنان/dest: کتپ:[ دەست+ دا‌هێنان] دانەواندن، سەرشۆڕکردن.

دەست دانەکار/dest: کتپ:[ دەست+ دان+ ئە+ کار]  

دەست ژێ بوون/dest: کتن:[ دەست+ ژێ+ بوون] دەست لێ بەردان، لێک جووێ بوونەوە.

دەست ژێ کن بوون/dest: کتن:[ دەست+ ژێ+ کن+ بوون] بێ توانابوون.

دەست ژی کشاندن/dest: کتن:[ دەست+ ژی+ کشاندن] دەست لێ کشانەوە.

دەست کرن/dest: کتپ:[ کباک][ دەست+ کرن] دەستیاری، هاوکاری.

دەست لە بنابڕین/dest: کتپ:[ دەست+ لە+ بن+ ئا( دا) لە خشتەبردن.

دەست لەژێرسەرمان/dest: ن:[ ئد] پاپا و ناچاربوون.

دەست لێ بەردان/dest: کتن:[ دەست+ لێ+ بەردان] دەست ژێ بەردان، وازلێهێنان.

دەست لێدان/dest: کتپ:[ دەست+ لێدان ( لێ+ دان)] پەلاندن، هلمسین.

دەست لێ شووستن/dest: کتپ:[ دەست+ لێ+ شووستن] ناهومێد و بێ هیوابوون.    

دەستێ خووە ژێ شووشتن /dest: کتپ:[ کباک] ناهومێدنوون.

دەستێ هەڤگرتن/dest: ن:[ کباک][ دەست+ ێ+ هەڤ+ گرتن] یارمەتی یەکتری دان.

.

جەدەست/dest: ن:[ هـ][ جە+ دەست( دەس)] بەرشیەی.

لە دەست دەرچوون/dest: کتن:[ لە+ دەست+ دەر+ چوون]

.

.

_________________________

دەستە/dest::[  دەست+ ئە]

: دەستەجل و بەرگێک.

.

.

_________________________

دەستێک /dest::[  دەست+ ێک]

: دەستێک جل و بەرگ.

.

.

__________________________

بەدەست/dest::.

بەدەستوور/dest: ئانتـ:[ بە+ دەستوور( دەست+ وور: وەر)]

بەدەستودوو/dest: نتـ:[ بە+ دەست+ و+ دوو]

بەدەستەوەدان/dest: کتپ:[ بە+ دەست+ ئەوە+ دان] دانەدەست.

بەردەست کرن/dest: کتپ:[ بەر+ دەست+ کرن] ئامادەکردن.

بێ دەست/dest: ئانتـ:[ ئد][ بێ+ دەست] هەژار.، نەبوو، دەستکورت.

پشتی دەستی خۆگەزتن/dest:.

خۆبەدەستەوەدان/dest: ئانتـ:[ ] خۆدانەدەست.

دانەدەست/dest: کتپ:[ دان+ ئە+ دەست] بەدەستەوەدان.

لەدەستخستن/dest: کتپ:[ لە+ دەست+ خستن] لە دەست چوواندن.

لەدەستدان/dest: کتپ:[ لە+ دەست+ دان] دۆڕاندن، گومکردن.

لەدەست دەرچوون/dest: کتپ:[ لە+ دەست+ دەر+چوون] لە دەست دان. دۆڕاندن، زیانکردن، هەل لە کیسی خۆ دان.

لەدەست دەرهێنان/dest: کتپ:[ لە+ دەست+ خستن]

لەدەست دەر هینان/dest: کتپ:[ لە+ دەست+ خستن]

لەدەست دوو کەوتن/dest: کتپ:[ لە+ دەست+ خستن] بێ هێزبوون، هەژاری.

لەدەستهاتن/dest: کتپ:[ لە+ دەست+ هاتن] پێکران، پەرژان.

لەدەست داهێنان/dest: کتپ:[ لە+ دەست+ خستن]    

لەدەست هاتن/dest: کتپ:[ لە+ دەست+ هاتن]  

.

.

.

.

.