کۆکە/koke: ن: [ دەنگ] کۆخە : دەنگێکە لە گەرووی گیاندارەوە دێتەدەرێ بە تەکان بەهۆی خوروویەکەوە، کە لە گەروویدا پەیدا دەبێت.

.

.

کۆکە/koke: ن:[ نخ] کۆخە : نەخۆشییەك نییە كە مرۆڤ توشی ببێت، بەڵكو ڕێگەیەكی بەرگری لەشە كە بە هۆیەوە بەکتریا و ڤایرۆسە کە لە لەش دەكرێنە دەرەوە سییەكان و بۆری هەوا پاك دەبیتەوە.

هۆكاری كۆكەش دەگۆڕێت و زۆرجار لەوانەیە كەسەكە بەرگری باش بێت بەڵام بەهۆی زۆر كێشانی جگەرەوە توشی ئەم كۆكەیە ببێت یاخود بە هۆی چەند شتیكی دیكەوە كە هۆكارن بۆ كۆكە.

زۆر كەس بەدەست ئەم دیاردەیەوە دەناڵێنن و ناتوانن بە تەواوەتی چارەسەری بكەن، بەڵام پاش ئەنجامدانی چەند توێژینەوەیەك دەرکەوتووە كە كاكاو سوودێكی زۆری هەیە بۆ ئەم دیاردەیە.

.

.

1 –  ڕۆژانە مەساجی هەڵمی ئەنجامبدە، كەمێك ئاوی گەرم بكەرە ناو قاپێكەوە و بە خاولییەك دەم و چاوت دابپۆشە بە تەواوی هەست بە حەسانەوە دەكەیت.

 
2 –  دوو كەوچك خوێ بكەرە ناو كوپێك ئاوە و تێكی بدە و غەرغەرەی پێبكە سوودی دەبێت.

3 –  كەمێك گەلای زەعتەر بكەرە ناو كوپێك چاوە و بیخۆرەوە سوودی هەیە.

4 –  قاشێك لیمۆ بكەرە ناو پەرداخێك ئاوی گەرمەوە و بیخۆرەوە سوودی زۆری هەیە.

5 –  هەموو رۆژێك دوو كەوچك هەنگوینی سروشتی بخۆ .

.

.

.

کۆکەرەشە/kokeřeše: نتـ:[ نخ][ کۆکە+ ڕەشە] کۆخەڕەشە : جوورە کۆخەیەکە، کە بە منداڵ بگات دەنگی وەک کەڵەشێری لێدێت. [ ئینگـ : pertussis] .

کۆکەکۆک/kokekok: ئانتـ:[ نخ] کۆخەکۆخی یەک لە دوای یەکتری.  

کۆکەی درێژخایەن/koke: نتـ:[ نخ] شارەزایان ڕایانگەیاندووە کە کاکاو یارمەتی ئەو کەسانە دەدات کە توشی کۆکەی درێژخایەن بوون وا دەکات لەو کۆکەیە ڕزگاریان ببێت.

ئەو کەسانەی توشی کۆکەی درێژخایەن بوون پێویستە ڕۆژی دووجار کاکاو بخۆنەوە دوای ماوەیەک هەست بە باش بوونی تەندروستیان دەکەن بەڵام دەبێت شیری بە بڕێکی زۆر کەم تێدا بێت.

کۆکەی خوێناوی/koke: نتـ:[ نخ][ کۆکە+ ی+ خوێناوی] کۆکەی خوێناوی یان تەنگەنەفەس بێت و تووشی نەزیفی دەکات بەمانە دەردەکەوێت ئەو کەسە شیرپەنجەیەتی.

کۆکەرەشە/kokeřeše: نتـ:[ نخ][ کۆکە+ ڕەشە] کۆخەڕەشە : جوورە کۆخەیەکە، کە بە منداڵ بگات دەنگی وەک کەڵەشێری لێدێت. [ ئینگـ : pertussis] .

.

.

____________________________

کۆکە/koke: ن:[ جێۆ] نێوی دێیەکە لە موکریانێ.

.

.

.

.