پشت¹/piŝt: ن: [ توێ] [ هیك : پەرشتی، ئاڤێستایی : aEapa : یان پەرشتی، پهـ : پوشت. فار: پست] پۆشت ( ل)، پاشتی : paštî _ پەشتی _ پۆشتە، پۆشتی _ پێشت( زا).[ ئینگـ : Back][ لا : Dorsum]

{ تێبـ : لە زمانی زانستی پزیشکی دا Dorso وەك پێشگرێك بۆ زۆر دەستەواژەی زانستی دێتە بەکارهێنان وەك پشتی ئەندامێك یان تشتێك}.

.

پشتەدڕکنی/piŝtediřkinî: نتـ:[ توێ][ ئینگـ : dorsispinal]

پشتەشاخوێنبەر/piŝte ŝa xwěnber: نتـ:[ توێ] ئەو شادەمارەیە كە خوێن بڵاودەكاتەوە بەناو لەشی گیانلەبەردا.[ ئینگ: dorsel aorta]

پشتەموغرە/piŝte muẍre: نتـ:[ توێ] پشتەپەتك، پەتی پشتی، گوریس پشت.[ ئینگـ : chord dorsalis, notochord]

پشت ئێشە/piŝt êše: نتـ:[ توێ][ ئینگـ : dorso dynia, dorsalgia, notalgia ]

پشت چەمیایی/piŝt čemyayî: نتـ:[ توێ] پشت كۆم، قەمبوور، پشت خویل، پشت كوور، پشت كۆڤ، پشت چەمیو: چوونەژوورەوە سینگ و هاتنەدەرەوەی پشت. [ hyphosis.].

.

پشتی/piŝtî: نچ:[ توێ] لەپشتەوە.  ئەوەی پەیوەندی بە ۆشتەوە هەبێت[ ئینگـ : dorsalis Notal]

پشتی پێشەوەیی/piŝtî pêšeweyî: نتـ:[ توێ] [ ئینگـ : dorso anterior]

پشتی تەنیشتی/piŝtî tenîštî: نتـ:[ توێ] [ ئینگـ : dorso lateral]

پشتی کەمەریی/piŝtî kemerîy: نتـ:[ توێ] [ ئینگـ : dorso lumber]

پشتی ملی/piŝtî milî: نتـ:[ توێ] [ ئینگـ : dorso nuchal] 

پشتی زگی/piŝtî zigî: نتـ:[ توێ] [ ئینگـ : dorsoventral]

.

خوێنبەری پشت/xwěnber: نتـ:[ توێ][ خوێنبەر+ ی+ پشت][ ئینگـ : dorsal Artery ].

خوێنبەری پشت پەراسوو/xwěnber: نتـ:[ توێ][ خوێنبەر+ ی+ پشت پەراسوو][ ئینگـ : Retrocostal Artery ].

خوێنبەری پشتی سەر/xwěnber: نتـ:[ توێ][ خوێنبەر+ ی+ پشتی سەر][ ئینگـ : Occipital Artery ].

خوێنهێنەری پشت/xwěnber: نتـ:[ توێ][ خوێنهێنەر+ ی+ پشت][ ئینگـ : dorsal  ].

ڕووەو پشتی سەر/řuwe ǔ pištî ser: نتـ:[ توێ] [ ئینگـ : dorso cephalad]

عازەبەی پشت/äazebey pišt: نتـ:[ توێ] [ ئینگـ : acne dorsalis].  

لەناوەڕاستی پشتدا/le naweřastî piŝt da: نچ:[ توێ] لەپشتەوە. [ ئینگـ : dorsimesal ]

ملی پشتەسەری/milî pište serî: نتـ:[ توێ] [ ئینگـ : cervico occipital].  

ملی پشتی/milî pištî: نتـ:[ توێ] [ ئینگـ : cervico dorsal].  

موورەگەی پشت/mûregey pišt: نتـ:[ توێ] [ ئینگـ : back bone].  

.

1 – مازی : بەشی دواوەی مرۆڤ، لە سەر شانییەوە هەتا كەمەری.

2 – سەرشانی گیاندار لە نزیك ملووووەوە هەتا كەفەڵ وسەرپێی.

:: زینی لەسەر پشتی ئەسپ دانا.

:: جووجكە لەسەر پشتی دایكیان هەڵنیشتبوون.

3 – بەشی پێوەلكاوی دواوەی هەشتێك

:: بەپشت پێمەڕەكە پانیان كەوە

:: پشتی پاكەتەكە بنووسە.

4 – ڕووی كول و دواوەی تیخ و شیر.

:: پشتی كێرد دەست نابڕێت.

5 – [ مجـ] بەرەباب، توخم، خێزان، ڕەچەڵەك، باو باپیران.

:: فیسار كەس لە پشتەوە دەچێتەسەر تیـرەی جاف.

6 –  ئەو بەشە لەجل و بەرگی مرۆڤ كە دەكەوێتە سەر پشت.

7 – ڵاگر، یارمەتیدەر، داژگر.

8 – ڵای سەرەوە، سەر، بان: پشت بان، پشت هەیوان.

{

سەر بانێك و پشت بانێكە، چوار بەرخ و شوانێك. دەزانی چیە؟

}

9 – كەمەر، نێوقەد.

{

هاتم لە ڵای سەردەشتێ، مەمكت سێوی بەهەشتێ

كراسی تەنك لەبەركە، كەمبەرەی زێڕ لە پشتێ

}{ سێسەد هۆنراوە. ل. 12}.

10 – كۆڵ.

11 – [مجـ] قوون، كونگ.

12 – كراوە، ئاواڵا.

:: دەرگای حەسار ێ لەسەر پشتە.

.

.

_________________________________________

پشت²/piŝt: ن:[ زمان ]

پشتاوپشت/piŝtaǔpiŝt: ئانتـ:[ پشت+ ئاو +پشت]

1 – بابەوباب، نەوەدوڕینەوە.

2 – پێچەوانەڕۆیشتن.

3 – لەیەكێكەوە بۆ یەكێكی دی.

پشت ئەستوور/piŝt estǔr: ئانتـ:[ پشت+ ئەستوور] پشتسوور، ئەوڵە، ئاسوو ر، دڵقایم، دڵنیا، خاترجەم.  

پشت ئەستووری/piŝt estǔrî: نچ: [ پشت + ئەستوور+ ئی]

1 – دڵنیایی، بێخەمی، ئەرخەیانی.

2 – پشتداریی، پشت گەرمیی، كۆمەكیی، پشتیوانیی.

پشت ئێشان/piŝt ěŝan: نتـ: [ نخ] ڕەقیتە : ئازارێكی دەمارییە لە بەشی خوارەوەی پشت دەست پێدەكات.

پشتەوەی وێنە/pištewey wêne: نتـ:[ هونەر][ پشت+ ئەوەی+ وێنە][ ئینگـ : Background ]

پشت بەخۆبەستن/piŝt be xo bestin: كتن:[ پشت+ بە+ خۆ+ بەستن] بڕوا بەخۆهەبوون.

پشت بەستن/piŝt bestin: كتپ: بڕوا هەبوون بە.

:: كورد خەیالـی خاوە، گەر پشت بە دوژمن ببەستێت.

پشت بە كەسێك گەرم بوون/piŝt be kesěk germ bǔn: كتن، شڕ:[ ئد] نەترسان لە ئەنجامی كارێك لەبەر ئاشنایەتی و پشت بەستن بە كەسێكی خاوەن دەستەڵات و باڵا دەست.

پشت بەكەس نەبەستن/piŝt be ks nebestin: كتن، شڕ: پیشتن بەسین( ل).  

پشت پێ (ئە)سپاردن/piŝt pě(e)sipardin: كتپ: پشت پێبەستن بە كەسێك، هیواداربوون بەپشتگیری كەسێك، پاڵ وخدان.  

پشت پێ بەستن/piŝt pě bestin: كتن:[ پشت+ پچ+ بەستن]

1 – خاترجەم بوون لەكۆمەكی كەسێك، تێڕابینین.

2 – بەڕاست زانین، پشت پێ ئەستووربوون.

پشت پێ نەبەستن/piŝt pě nebestin: كتن:[ پشت + پێ+ نە+ بەستن]

1 – تێڕانەبینین.

2 – بەڕاست زانین.

پشت پێوە ئێشان/piŝt pěwe ěŝan: شڕ:[ ئد]

1 – بەكارێكەوە ماندووبوون. زەحمەت كێشان، دەغەڵی نەكردن لە كار و بارێكدا.

2 – بەتەنگەوە هاتن، جەرگ بۆ ژانكردن، دڵسۆزبوون.

پشت تێ بوون/piŝt tŝ bǔn: كتن: جۆرێك دانیشتنی بێ ئەدەبانەیە وەها كە پشت لە كەسی گەورەتر كرابێت.

پشت تێ كردن/piŝt tě kirdin: كتپ:[ پشت+ تێ+ كردن]

1 – خیانەت لێكردن، پشت بەردان.

2 – ڕوولێ وەرگیڕان لە كەسێك( ئاماژەكردنە بۆ تووڕەیی و نارازێتی).

3 – وازهێنان لە كاڕێك یان هەڵوێستێك. پیشت ئەل كردن ( ل).  

3- بەجێهێشتن، بەرەڵاكردن، خستنەپشت گوێ.

پشت تێكردوو/piŝt těkirdû: ئانفا:[ پشت+ تێكردوو] ڕوووەرگێڕاو، ڕوولێوەرگێڕاو، قوون تێکردوو.

پشتدار/piŝtdar: ئانتـ:[ پشت+ دار]

1 – سفت، كۆڵۆفت : شتی قایم و دارڕێژاو.

:: ئەم فاسۆنە پشتدارە.

2 – پشت ئەستوور.

پشتدان/piŝtdan: كتن:

1 – مل دان، رازی بوون، بریتییە لە وێستانی گیانداری مێ یینە بۆنێرەی.

2 – هەڵاتن لەبەر دوژمن.

3 – كۆڵ دان، بەزین : تاقەت نەهێنان لە ئاست هێزیكی لەخۆسەرتر.

پشت دان هەڤ/piŝt dan hev: كتن:

1 – پشت بەپشتی كەسێكەوە نان.

2 – پشت وە پشتەوە نان. پشت پێ سپاردن، پشت پێ بەستن   

پشتدانەوە/piŝt danewe: كتپ:

1 – هەڵدانەوەی ئاگری ناو تەنوورپاش دامرانی تا گەرك دابێتەوە.

2 – پاڵدانەوە، ئارخەیان بێخەم بوون، حەسانەوە.

:: بڕۆپشتی خۆ تی لێبدەوەو مەترسە.

پشت ڕاست/piŝt řasit: ئان:[ كباك] دڵنیا، ساغلەم  

پشت ڕاست كرن/piŝt řasit kirin: كتپ: پشتا خوە ڕاست كردن، قیت كردنەوەی پشت.

پشت ڕاست كردنەوە/piŝt řast kirdinewe: كتپ:

1 – پشت هەڵێنانوە لەبن بارێكی قورس.

2 – [ ئد] لەژێر ئەرك و كارێكی قورس خەڵاسی بوون.

3 – بەبەڵگەووە سەڵماندن.

:: قسەی ئەوی پست ڕاست كردەوە.

پشت ڕەق بوون/piŝt řeqbǔn: كتن:[ ئد] دوای ماوەیەك بێكاری كاری پێشوو پێنەكران، تاقەتی كاری پێشوو پێنەمان.

:: لە دوكان داریی تازە پشتم ڕەق بووە، و پێمناكرێت.

پشت ساردبوونەوە/piŝt sard bǔnewe: كتن:

1 – دەستنەچوونە ئیش داوی خۆ تێهەڵقورتاندنی كەسێك.

2 – ناهومێدبوون لەكارێك.

3 – لەتابوشت كەوتن.

پشت ساردكردنەوە/piŝt sard kirdin ewe: كتپ: ناهومێد كردن لەكارێك.

پشت سووركرنەوە/piŝt sǔr kirdinewe: كتپ: شێڵان و چەوركردنی پشت بە هەتوان.

پشت شكان/piŝt ŝikan: كتن:[ ئد]

1 – بریتییە لە بەڵای زۆرگەورە وەك تیاچوونی سەروماڵ، كارەساتی گەورە.

2 – ورەبڕین ، بێهێزبوون، دواكەوتن، پاش كەوتن.

:: بڕا ڕۆ پشتم شكا.

3 – ئەژنۆشكاندن، جێی ئومێد بۆنەمان.

پشت شكاندن/piŝt ŝikandin: كتپ:[ ئد]

1 – تووشی زیانێكی گەورە كردن، ماڵ وێران كردن.

2 – داماوكردن: نابووت كردنی كەسێك لە باری ماددیی و مەعنەوییەوە، تێشكاندن.

3 – پشت لێهەڵكردن، پشت بەردان، كەس پێوەنەهێشتن.

4 – تەواوكردنی كارێكی زۆرسەخت و گران تەواوكردن و بە ئەنجام گەیاندن ( كاری سەخت).

5 -[پیش] پشت گرتن : فێرەبار یان سواریی كردن (جوانوو)، ڕام كردن( ئەسپ)، ماڵیی كردن. { شەوكەت مەڵا}.

پشت شکێن/pišt šikên: نتـ:[ پشت+ شکێن( شکان)] بێزارکەر.[ ئینگـ : Back breaking]

پشت قاییم بوون/piŝt qayîm bǔn: كتن:[ پشت+ قایم+ بوون][ ئد] ئەرغەهەبوون : كەسێكی دەستەڵاتدار یان دەسڕۆی و لە پشت بووە. خاترجەم بوون لە پێت گیران.

پشت قاییم كردن/piŝt qayîm kirdin: كتپ:[ پشت+ قایم+ كردن][ ئد]

1 – بەگەرم و گوڕی خۆئامادەكردن، پشتێن لێ بەستن، كەمەرڵێ قاییم كردن.

2 – خۆگورج كردنەوە بۆ كردنی كارێ.

پشت كرنەوە/piŝt kirdinewe: كتپ:

1 – پستێن ترازاندن، پستێن كردنەوە.

2 – دڵنیابوون، دڵنیاكردن.

پشتگە/piŝtge: نتـ: پار _ پاڵ.

پشت گەرم/piŝt germ: ئانتـ: خاترجەم، ئاسوودە، دڵنیا.  

پشت گەرم بوون/piŝt germbǔn: كتن:

1 – بەتاسەوە ئیش كردن، خۆدانەبەرئیش كردن، دڵ لەسەركاری خۆبوون، شاندانەبەرئیش.

2 – گورج و بەهێز بوون.

پشتگرتن/piŝt girtin: كتن:[ پشت+ گرتن]

1 – پەساردن، هەڵپەساردن.

2 – پشت گیری كردن، داژداری كردن، یارمەتی دان.

:: ئەگەر پشتی بەكتری بگرتان كەس زێفە لێان نەورد.

3 –  پشت گرتنی ئافرەت لە كاتی منداڵ بوونیدا.

4 – پشت شكاندن : فێرەبار یا سواریی كردن ( جوانوو)، ڕام كردن( ئەسپ)، ماڵیی كردن.

پشتگریی/piŝt giryî: نچ:[ پشت+ گر( گرتن)+ ئیی] پشتگیری.

پشت گیریكردن/piŝt gîrî kirdin: كتن: پەساردن، هەڵپەساردن، پشت گرتن.  

پشتگیر/piŝtgîr: ئانفا:[ پشت+ گیر( گرتن، گیران)] ڵایەنگیر.

پشت گیری/piŝtgîrî: نچ:[ پشت+ گیر( گرتن، گیران)+ی] ڵایەنگیری.

پشتگوێخستن/piŝt gwě xistin: كتن:[ مجـ]

1 – بەتەنگەوە نەهاتن، پشت لێكردنەوە، گووێ پێنەدان، چاولێپۆشی كردن، لەبیركردنی كارێك.

2 – دوورەپەرێز ڕاوەستان، لێ دووركەوتنەوە.

پشتگوێكردن/piŝt gwě kirdin: كتپ:[ پشت+ گوێ+ كردن] هەڵپاچینی ووردەتووكی بن بڕچ بە مەقەست یان گوێزان.  

پشت لە زەویدان/piŝt le zewîdan: كتن:[ پشت+ لە+ زەوی+ دان]

1 – بەزاندن، ژێرخستن.

2 – زیان پێگەیاندن.

3 – ناپاكی دەگەڵكردن، دەغەڵیی لەتەككردن.

پشت لێدانەوە/piŝt lědanewe: كتن:[ پشت+ لێ+ دان+ ەوە] دڵنیابوون لەپێك هاتن، دڵنیابوون لە پێك نەهاتن.

:: فیسار كار لەكارەكەی پشتی لێدایەوە.  

پشت لێكردنەوە/piŝt lě kirdinewe: كتن:[ پشت+ لێ+ كردنەوە]

1 – پشت لێشكاندن، پشت لێدانەوە.

2 – دڵنیابوون لەسەرپێ وەستانی كەسێك كە پشگی بۆ كێشەیەك گیرابوو.

:: پشت لەو منداڵانەت بكەوە، ماشاڵڵا هەموویان بووە پیاو و پێویستیان بە تۆ نەماوە.

پشت لێهەڵكردن/piŝt lěheľ kirdin: كتن:[ ئد][ پشت+ لێ+ كردنەوە]

1 – بەجێ هێشتن، لێزویربوون، وازلێهانان.

2 – لەڕوودا هەڵگەڕانەوە، لەڕوودا وەستان، لێ هەڵگەڕانەوە.

3 – ئاگا لەكەسێ نەمان، لێ بەئاگانەمان، لێ پچڕان.

پشتمێر/piŝtměr: ئان: پشتیوان و یارمەتی دەر، هاریكار، پشتەمێر.

پشت نەكردنەوە/piŝt nekirdinewe: كتپ:[ ئد] نەترسان و وەستان، پشت تێنەكردن، و ڕانەكردن لە دوژمنی و كەسی لەم بابەتە.

پشت و پەنا/piŝt ǔ pena: ن: جێگەی بانگ و هاواران، حێگای هومێد. لەمپەر، پشتمێرد، كۆمەگی.

:: غەوس پشت و پەنات بێ.

پشت و ڕوو/piŝt ǔ řǔ: نتـ:[ پشت+ و+ ڕوو] واژی، بەرەواژ، بەڕاوەژوو، بەلەڤاژێ، پاشەوپاش، پشتەڕوو.

پشت و كەمەر/piŝt ǔ kemer: نتـ: ناوقەد.  

پشت هەڵكردن/piŝt heľkirdin: كتپ:

1 – وازهێنان لە شتێك. هەڕاكردن، تێچەقاندن.

2 – تووڕەبوون، قەڵس بوون. ڕوو وەرگێڕان.

پشتی/piŝtî: نچ:

1- سەرینی پشتی، جۆرە سەرینێكی درێژكۆڵەی تەنكە پشتی پێوەدەدرێت.

2 – پاشەوانەی هەنگ.

3 – بارێك كە بەكۆڵ هەڵبگیڕێت.

پشتی چاو /piŝtî čaw: نتـ:[ ئد] برۆ.

:: كەس ناوێرێت پێی بلێت پشتی چاوت برۆیە، زوو قەلس دەبێت.

پشتی خەو شكاندن/piŝt xew ŝikandin: كتپ:[ ئد] زۆر خەوتن، پتر لە ڕادەی پێویست نووستن.

پشتی دەست/piŝtî dest: نتـ: ئەو لاووەی دەست لە مرۆڤ دا كە بەرچاوە، ڵای سەرەوەی دەست \\ بەری دەست.

پشتی دەستی خۆداغكردن/piŝtî destî xodağkirdin: كتن:

1 – [ ئد] خۆ تەمخ كردن بۆ ئەنجام نەدانی دووبارەی كارێك یان یارمەتی نەدانەوە بەكەسێك، تۆبەكردن.

:: تازە دەستی خۆم داغ دەكەم، ئیدی قەت دوكانداری ناكەم.

پشتی شێر/piŝtî ŝěr: نتـ:[ ئد] جێگەی سەخت و ئەستەم .

:: بریا ژن لە پستی شێر با.{ پپ}.

پشتی كێو/piŝtî kěw: نتـ: پشتی شێر، جێگەی دوورەدەست.

:: ئەوەی تۆ دەتەوێت، لەپشتی كێویش بێ بۆت دەس دەخەم.

.

.

_________________

پشت ³/piŝt: ئاك: پاش، دوا _ ، شوێن، ئاپەی : ئەو بەری هەر شتێك.

:: كتێبەكە لە پشت دەشتەنوێنەكانە.

:: پشت دیوارەكەمان كەڵاوەیە.

:: پشتی تەتێم.

پشتاوپشت/piŝtaǔpiŝt: ئانتـ:[ پشت+ ئاو+ پشت] پاشەوپاش، پشتەودوا.

پشتەوە/piŝtewe: ئاكتـ:[ پشت+ ەوە] دواوە. پاشەوە.

:: لەپشتەوە بۆی هاتن.

پشت بە/piŝt be: ئاكتـ:[ پشت+بە] سەبارەت بە، بەرامبەر.

پشتەڵپشت/piŝteľpiŝt: ئاكتـ:[ ل][ پشت+ ئەڵ+ پشت] پشتاوپشت، پیشتەڵپیشت. بۆدواوە

:: دە پشتەڵپشت هاتەو.

دپشت ڕە/di piŝt ře: ئاكتـ:[ كباك][ د+ پشت+ ڕە] لەپشتەوە.  

دپشت ڤە/di piŝt ve: ئاكتـ:[ د+ پشت+ ڤە] لەپاشان.

پشتەوشكێن/piŝtewŝikěn: كتن:[ پشت+ ئەو+ شكێن] بەرەوپشت شكاندن.

:: گەر بێتوو مرۆڤ پشتەوشكێن بكەیت دەمڕێت. دیوارێك بەڕووی پشتا شكابێتەوە.

پشتەوكەفتن/piŝtewkeftin: كتن: خۆبەدواداخستن.

پشت هەڤ/piŝt hev: نتـ: پێكەوە، بەیەكەوە، بەشداری.

پشتی/piŝtî: ئان:[ پشت+ ی] پاشدەتی، دواوەتر.

.

.

.

.