خوژە/xuje: ن:[ ڕوو] ئەسترێلكگیائەسرێلك : esrêlk، گیاجرێش _ چريش، زرێچ، سترك، سرێش _ سرێشمه _ شريس، شرێز _ شريژ، شیڕێز، کولك : kûlik، گوولك : gûlik، هوژە : huje گیایەکی کوێستانیی یە و سەرەتای بەهار سەوزدەبێت و چەند مانگان دەوام دێنێت، گەڵای باریک و سێ کوزە و و درێژیان لە 30 تا 40 و پانیەکەشیان لە یەک تاکوو 2 و نیو سانیتمیتر دەبێ و نێوقڕۆڵە.  خوژە یەکێک لە گیا خۆڕستەکانی چیاکانی کوردستان و سەر بە له‌ تیره‌ی “سوێسنیه‌کان ” Liliaceae ە. . گوڵەکانیشی زەرد و هێشوویین و لە 10 تاکوو 30 سانیتمیتر هێشووەکانیان درێژە.  جۆرێكە لە لالە [ لا : eremurus persicus]

{

خوژە تۆ بۆ گەل و هۆز پرشنگی هاتیی
خوژە وابزانم گوڵی ئاواتـــــــــــــــــــی
دم بەیان شنەی شەماڵـــــــــــــــــــی
پڕ لە تین و ساغی و خەیاڵــــــــــــــی
رفێنەری خوژوزامی دەروونـــــــــــــی
رووناک دەری لەش و دڵیی لە زەبوونی  

}{ شێخ ڕەزا}

خوژاو/xuje: نتـ:[ خوار][ خۆژ( خۆژە)+ ئاو] خەڵك چێشتێکی خۆش و بەتامی بەتاوی ” چێشتی خوژە” یان “خوژاو”ی لێ دروست دەکەن.

چێشتی خوژە/xuje: نتـ: [ خوار] خۆژاو.

چەسپی خوژە/xuje: نتـ:[ چەسپ+ خۆژە] ریشووەکەی دوای ووشكکردن و هاڕیین دەبێتە گەردێک کە لە کاتی پێویستدا بە ئاو دەیگرنەوە و هەویرێکی شلی قاوەیی لێ دروست دەکەن کە چەسپێکی زۆر بەهێزی بە ناوی “سەرێش” لێ دروست دەکەن کە بۆ پینە کردنی کاغەز بەتایبەتی زۆر باشە.

{ تێبـ :

لە کوردەواری دا کە لاقی مەڕو ماڵات دەشکێت بەم چەسپە و چەپکە کسکێک دیگرنەوە تاکوو دەگرسێتەوە.

لە کودەواری خۆماندا بەم گیایە دەڵێن خوژە یان خوژێ کە لە سەرەتادا وشەیەکی رەسەنی ئەشکانیە و بە مانای دامرکێنەری وەرەم کردووی نێو لەش دێ.

دەرمانی خوژە/xuje: نتـ:[ چەسپ+ خۆژە]
خوژە دەرمانی باشە بۆ کرمی نێو زگ و هورگیش بەهێز دەکات.
خوژە دەرمانی باشە بۆ لەش.

.

.

.

.

{
سەرچاوە : گوڵنامەی کوردی

}