تاک ¹/tak: ن:

1 – [ ڕێزمان] >< كەس كۆ.

2 – [ ژمارە] ژمارەیەک كە نیوەكەی تەواو نەبێت >< جووت 

تاکانە/takane: ئانتـ:[ تاك+ ئان+ ئە] تەنیاباڵ: تەنیا منداڵی بنەماڵەیەك.

:: تاكانە یا شێتەیا دێوانە.{ پپ}.

3- بێهاوتا، تاقانە، تەكانە.

تاکانەبوون/takanebûn: كتن:[ تاكانە+ بوون]

1 – تاكەمنداڵی ماڵبوون.

2 – بێهاوتابوون، بێوێنەبوون.

تاکاندنەوە/takandinewe: كتپ: جیاكردنەوە، تاكەوكردن.

تاکاننەوە/takaninewe: كتپ: تاكاندنەوە.

تاکایەتی/takayetî: نچ:[ تاک+ ئایەتی][ ئینگـ : individuality].

تاکە/take: ئانتـ:[ تاک+ ئە]

1 – تاکانە _ تاقانە.

2 – یەككەس.

3 – تاقڕانی زێوی ئێران( هس: تارانی).

تاکەکەس/takekes: نتـ: تاك.[ ئینگـ : Individual]

تاکەوەخستن/takewexistin: كتن: جووێكردنەوە.

تاکەوبوون/takew bûn: كتن: جووێبوونەوە، جیاوەبوون، تاكیانەوە.

تاکەوتاک/takeûtak: ئانتـ:[ تاك+ ئە+ و+ تاك] تاکۆتاك ( هـ) : جووتەكەوشێك كە لینگەكانی بە هەڵە دەپێكرا بێت یا داندرابێت.  

تاکەولۆکە/takeûloke: ئانتـ:[ تاك+ ئە+ و+ لۆك+ ئە] تاق و لۆق.

تاکبوونەوە/takbûnewe: كتن:

1 – جوێبوونەوە و تاككەوتنی گیاندارێك لە كۆمەڵەكەی.

2 – تاككەوتن، تەنیامانەوە : جووێبوونەوی چتێك لە چەند چتان.

تاکتاک/taktak: ئاكتـ:

1 – یەكیەك.

2 – كەمكەم، هەندێك، تاقولۆق.

:: تاک تاک خەڵک بەدەرەوەیە.

تاکتاکە/taktake: ئاكتـ: دانەدانە.

تاکتووک/taktûk: ئاكتـ:[ کباک][ تاک+ تووک] هووروموور، ووردەواڵە، تاکتاک.

تاکخانە/takxane: نتـ:[ زیند] زیندەوەرێك كە لەیەک خانە پێكهاتبیت، پێچەوانەی ئەو زیندەوەرانەی كە لە كۆمەڵێک خانە پێكتاتبێت.[ ئینگـ : unicellular].

تاکدووڕەگی/takdûragî: نتـ:[ زیند] شێوازێكی بریار دەری بۆماوەیی ڕووخسارییە لە مۆركی نێوان دووتاكێتی زیندەوەر( organism)دا، یان لێكتێك هاڵانێلە لە نێوان باوانان، كە هێترۆزیگۆیتێكە لە سەر لۆكووسێكدا. بۆ وێنە :

( Bb X Bb)، قاوەیی B = ، شین b =  قاوەیی تۆخ BB =، قاوەیی كاڵ ( نەك شین)، Bb = شین BB =.

[ ئینگـ : Monohybrid Cross].

تاکڕەوی/takřewî: نتـ: حکومەتی ڕەها.[ ئینگـ : Autocracy]

تاکفرۆش/takfiroŝ: ئانفا: پێچەوانی كۆفرۆش.

تاککەوتن/takkewtin: كتن:[ تاک+ كەوتن] تەنیابوون، جوێبوونەوە لە كۆمەڵ.

بەتاککردن/betakkirdin: كتن:[ بە+ تاک+ کردن][ ئینگـ : individualization].

تاکگەرایی/takgerayî: نتـ:[ تاک+ گەرایی] شێواز یان سستیمی تاكگەرایی جێبەجێكردن[ ئینگـ : individualism].

تاکوتەریک/takûterîk: ئانتـ:[ تاک+ و+ تەریک] گۆشەگیر، بەتاکی تەنیا. 

تاکوتەڕا/takûtera: نتـ:[ هـ] تاکوتەراک. تاقوتەنیا.

تاکوتەنیا/takûtenya: نتـ:

1 – بێهاوتا، تاكوتەنیا.

2 – [ مجـ] خودا.

تاکوتەنیایی/takûtenyayî: نچ: بێشەریكیی، بێشەرێکبوون، بێهاوتایی، تاكوتەنیایی.

:: تاک و تەنیایی هەربۆ خودا باشە.

تاکوتووک/tak û tûk: ئانتـ:[ تاک+ و+ تووک] بەدەگمەن، یەكانە، تاكەشت، جارە وبار، دانەدانە.

:: تووتنەكەم تاکوتووک سەوزبووە.

تاکوجووت/tak û cût: نتـ:[ تاک+ و+ جووت]

تاکولۆک/takûlok: ئانتـ:[ تاک+ و+ لۆک] تاقولۆق.

تاکولوکردن/takûkukirdin::

تاکوێژی/takwêjî: نتـ: [ ئینگـ : Soliloquy]

تاكێتی/takětî: نت:[ تاك+ ئێتی][ ئینگـ : idiographic]

جیاوازی تاكێتی/cyawazǐ takětî: نت:[ تاك+ ئێتی][ ئینگـ: individual differences ]  

تاكێتی/tak: نت:[ تاك+ ئێتی][ ئینگـ: psychology of individual] .  

تاكیانەوە/takyanewe: كتن: تاكبوونەوە، تاكەوبوون

.

.

___________________________

تاک ² /tak: ئان، ئاک:

1 – بتەنی( كباک ) بەتەنی، بەتەنها، بەتەنیا، باد _ یەکباد، تووێ، تەنها، یەکتووێ، ژاوە.

2 – بێهاوتا، تەک، تاقانە.

.

.

__________________________

تاک ³/tak: ن: یەک، یەکی، تەنیا : دەستەواژەیەکە هەم لە زمانی کوردی هەم لە زمانی ئینگلیزی وەك پێشگرێک دەلکێت بە کۆمەڵێک ووشەوە و واتای نوێی لێدروست دەبێت. >< فرە . [ ئینگـ : mono]{ بەرکوڵ، ل، 127}

تاک ئاخافتن/tak axaftin: ئانتـ:[ تاک+ ئاخافتن] یەک ئاخاوتن، تاک گووتەر  مەبەست لەو کەسەی کە چیڕۆکێک یان سەرگوزەشتەیەک دەگەرێتەوە بۆ نموونە لەسەر شانۆ : مۆنۆلۆگ. [ ئینگـ : monologue]

تاک ئاخافتنکەر/tak axaftinker: نفا: یەک ئاخاوتنژکەر، مۆنۆلۆجیست. [ ئینگـ : monologist]

تاک ئاواز/tak awaz: ئانتـ:[ تاک+ ئاواز] یەک ئاواز، یەک ئاهەنگ، بێ گۆڕان .[ ئینگـ : monotonic , monotonous]

تاک ئاوازی/tak awazî: نچ: یەک ئاوازی.[ ئینگـ : monotone]

تاک ئەتۆم/tak etom: ئانتـ: [ فیز] [ کیمیـ] [ تاك+ ئەتۆم] یەك گەردیکە : ئەو مۆلیکیولەیە کە تەنها لەیەك ئەتۆم پێكهاتووە وەك ئەتۆمی هیلێۆن :   [ ئینگـ : mono atom]{ کەماڵنامە، ل، 11}

تاک ئۆکسید/tak okisîd: نتـ: یەک ئۆکسید. [ ئینگـ : monoOxide]

تاک ئوز/tak uz: ئانتـ:[ تاک+ ئوز ] یەک ئوز. [ ئینگـ : monoenergetic]

تاک ئێزینگ/tak êzîng: ئانتـ:[ تاک+ ئێزینگ] یەک ئێزنگ.[ ئینگـ : monopropellant]

تاک باب/tak bab: ئانتـ:[ تاک+ باب] یەک باووک، هەڤ نەژاد. [ ئینگـ : monophyletic]

تاکبەر/tak ber: ئانتـ:[ ]  [ ئینگـ : monoCarpic]

تاک بڕگە/tak biřge: ئانتـ:[ ئینگـ : monosyllable]

تاک بڕگەیی/tak biřgeyî: نچ:[ ئینگـ : monosyllablic]

تاک بێژە/tak bêje: ن: یەکبێژە، یەکناڤ.[ ئینگـ : monomiale]

تاک پەرستن/tak perstin: کتن: یەکپەستن. [ ئینگـ : monolatry]

تاک پەنجە/tak pence: ئانتـ: یەک پەنجە.[ ئینگـ : mono Dactylism]

تاک پێ/ta pê: ئانتـ: یەك پێ. [ ئینگـ : monopodial]

تاک پێیی/tak pêyî: نچ: یەپپێیی.[ ئینگـ : monopode]

تاک تەخلیت/tak: ئانتـ: یەک تەخلیت. [ ئینگـ : monoTypic]

تاک تەخلیتی/tak: نتـ: یەک تەخلیتی. [ ئینگـ : monoType]

تاک تەوەر/tak: ئانتـ: تاک دۆخ.[ ئینگـ : mono Axle]

تاک تەوەرە/tak: ئانتـ: یەک تەرەرە.[ ئینگـ : mono Chasium]

تاک ترسی/tak: ئانتـ: یەکترسی، ترسی یا ب تەنێبوون. [ ئینگـ : monophobia]

تاک ترش/tak: نتـ: [ کیمیـ] [ تاک+ ترش ] یەک ترش.[ ئینگـ : monoAcid]

تاک تفت/tak: نتـ:[ کیمیـ][ تاک+ تفت] یەك قڵێ.[ ئینگـ : monoBasic]

ترشی تاكە تفت/tak: نتـ:[ کیمیـ][ ترش+ ی+ تاك+ ئە+ تفت] یەك قڵێ.[ ئینگـ : monoBasic acid]

تاک توخماڤ/tak: ئانتـ:[ تاک+  ] [ ئینگـ : monospermous]

تاک جەمسەر/tak: نتـ:[ تاک+ جەمسەر] یەک جەمسەر : یەک پۆل، یەک پیتە.[ ئینگـ : monopole]

تاک چاو/tak: نتـ: یەکچاڤك، یەکچاو. [ ئینگـ : mono Cular]

تاک خارن/tak: ئانتـ: یەکخارن.[ ئینگـ : monophagous]

تاکخانە/tak: نتـ:[ تاک+ خانە]  

1 – [ ئینگـ : mono plastid]

2 – یەک شانە [ ئینگـ : monoCell]

تاکخورست/tak: ئانتـ: یەکخورست. [ ئینگـ : monophysic]

تاکخورستە/tak: ن:[ ئاین] باوەڕی یا کو عیسا پێخەمبەر.[ ئینگـ : monophystic]

تاکخورستی/tak: نچ: یەک خورستی.[ ئینگـ : monophystim]

تاکخودا/tak: ئانتـ:[ ئینگـ : monotheistic]

تاکخودائێتی/tak: ئانتـ:[ ئینگـ : monotheism]

تاکخودایی/tak: ئانتـ:[ ئینگـ : monotheist]

تاک دەریک/tak: ئانتـ:[ كباک] یەک دەریک.[ ئینگـ : monotrematous]

تاک دەرینی/tak: ن:[ كباک] یەک دەرینی.[ ئینگـ : monotremata]

تاک دەست/tak: نتـ: [ تاک+ دەست] یەكدەست، یەك پەل.[ ئینگـ : mono Brachius]

تاکدەنگ/tak: ئانتـ:[ فیز]  [ ئینگـ : monophonic]

تاکدەنگی/tak: ئانتـ:[ فیز]  ئاوازی یەك دەنگی. [ ئینگـ : monophony]

تاکدووڕەگی/tak: نتـ: [ زیند] [ ئینگـ : monohybrid]

. . لێكدانی تاک دووڕەگی/tak: نتـ: [ زیند] [ ئینگـ : monohybrid cross]{ ئەکرەم قەرەداغی، ل، 89}

تاک دینگەیی/tak: ن:[ ئەند]  [ ئینگـ : monostyle]

تاک ڕەگەز/tak: نتـ: [ تاك+ ڕەگەز][ ئینگـ : monosex]

تاک ڕەنگ/tak: نتـ:[ فیز]  [ تاك+ ڕەنگ] یەكڕەنگە.

1 – [ ئینگـ : monotint]

2 – رەنگ کورە( كباك)، ڕەنگ کوێر( كناو).[ ئینگـ : monoChromate]

تاک ڕەنگ/tak: نتـ: [ تاك+ ڕەنگ] یەکڕەنگ.[ ئینگـ : mono Chromatic]

. . تیشکدانی تاکڕەنگ/tak: نتـ:[ فیز][ تاک+ ڕەنگ] یەکڕەنگ.[ ئینگـ : monochromatic radiation]

. . ڕووناکی تاکڕەنگ/tak: نتـ:[ فیز][ تاک+ ڕەنگ] یەکڕەنگ.[ ئینگـ : monochromatic light]

. . ڕووناکیدەری تاکڕەنگ/tak: نتـ:[ فیز][ تاک+ ڕەنگ] یەکڕەنگ.[ ئینگـ : monochromatic illuminator]

تاکڕەوی/tak: نچ: [ ڕامیا] یەک حوکمی، حوکمێ مروڤەکێ.[ ئینگـ : monocracy]

تاک زمان/tak: ن: یەک زمان. [ ئینگـ : monolingual]

تاکژن/tak: ئانتـ: یەک ژن. >< فرەژن. [ ئینگـ : monogynous ، monogamist]

تاک ژنی/tak: نچ: یەک ژنی. >< فرەژنی. [ ئینگـ : monogyny , monogamous, monogamy]

تاک ژێ/tak: ئانتـ:[ تاک+ ژێ] یەک ژێ : ئالاڤەک مەزیقەیی.[ ئینگـ : monoChord]

تاک ژینگەیی/tak: ئانتـ:[ تاک+ ژینگەیی][ ئینگـ : monoChlamydeous]

تاک ساکارید/tak: نتـ: [ کیمیـ] تاکەشەکر( كناو) : شەکرا سادە کو نا بو هوژت دناڤ ئاڤێدا.[ ئینگـ : mono Saccharide]{ قاموسا سەلاحەدین، ل، 539}

تاکسکە/tak: ن:[ ئەند] یەک هێڵی ئاسن. [ ئینگـ : monorail]

ئامێری تاکسکەیی/tak: نتـ: ئامێری یەک هێڵی ئاسنی.[ ئینگـ : monorail]

تاک سم/tak: نتـ:[ تاک+ سم] یەكسم.[ ئینگـ : monohooted]

تاک شێوەیی/tak: ن: یەک شێوەیی.[ ئینگـ : monotony]{ عاصی ف. وەیس، ل، 78}

تاک قەڵەم/tak: ئانتـ: یەک قەلەم. [ ئینگـ : monostelous]

تاک قۆناغ/tak: ئانتـ: یەککۆچ.[ ئینگـ : monophase]

تاککان/tak: ئانتـ: یەککان.[ ئینگـ : monometallic]

تاککانی/tak: نچ: یەککانی. [ ئینگـ : monometallism]

تاک کەلپک/tak: ن: یەک کەلپک.[ ئینگـ : monocoque]

تاک کرۆمۆسۆمی خۆیی/tak kromosomî xoyî: نتـ:[ زیند][ تاک+ كرۆمۆسۆم+ ی+ خۆیی]

1 – کرۆمۆسۆمێک، کەهۆمۆلۆگۆی نەبێت، بەتایبەتی نەجووتی X – كرۆمۆسۆم .

2 – ریبۆسۆمێكی تاک، بەتایبەت سازێند رابێت لە گەڵ مۆلیكیولێكی mRNA.[ ئینگــ: monosomic].

تاکگەرایی/tak: نتـ: یەکگەرایی، یەکهێک( کباک)، تاقەگەرایەک.[ ئینگـ : mono vular]

تاکگەرد/tak: ئانتـ: [ ئینگـ : monomoleculer]

تاکەگەردە/tak: نتـ: ئەو تاکەگەردانەن کە پێکەوە دەلکێن و پۆلیمەرێک پێک دێنن.[ ئینگـ : monomers]{ فەرهەنگی کیمیا، ل، 272}

تاک گوڵەگەنم/tak: ئانتـ: یەک گوڵەگەنم. [ ئینگـ : monosepalous]

تاک لاری/tak: ئانتـ: یەک لاری.[ ئینگـ : monosymmetric]

تاکماڵ/tak: نتـ:[ ڕوو][ تاک+ ماڵ] یەکخانە، تەنیاماڵ.[ ئینگـ : monocious]

. . ڕووەکی تاک ماڵە/tak: نتـ:[ ڕوو][ تاک+ ماڵ] یەکخانە، تەنیاماڵ.[ ئینگـ : monocious plant]

تاک ناووکی/tak: نتـ: یەک بافک. [ ئینگـ : mono Nuclear]

. . خانەی تاک ناووک/tak: ن:[ زیند] یەک ناووکی : خرۆکەی سپی [ ئینگـ : monocyte]

. . زۆری تاک ناووکی/tak: ن: زۆری یەک ناووکی : خرۆکەی سپی [ ئینگـ : monocytosis]

. . کەمی تاک ناووکی/tak: ن: کەمی یەک ناووکی : خرۆکەی سپی [ ئینگـ : monocytopenia]

تاکنەژاد/tak: ئانتـ: یەکنژاد( كباک). [ ئینگـ : monogenesis]

تاکنەژادی/tak: نچ: یەک نژادی( كباک). [ ئینگـ : monogamy]

تاک نشتە/tak: ئانتـ: یەکنشتە، نێرەمووک، گوڵنێر، گول مێ دیەک هەلە زێدا.[ ئینگـ : monoecious]

تاک نشتەکی/tak: نچ: یەک نشتەکی.[ ئینگـ : monoecism, monoecy]

تاکنووسە/tak: ئانتـ: یەکنووسە : پەرتووکێکە کە باسی یەک مژار یان بابەت دەکات.[ ئینگـ : monograf]

تاک نیشان/tak: ن: یەک نیشان : پێکهاتی یە ژ تیپ ئو وێنە یان ل سەرمتایی.[ ئینگـ : monomark]{ قاموسا سەلاحەدین، ل، 539}

تاک وێنە/tak: نتـ: یەک وێنە، یەک شێوە، یەک شکل( ع).[ ئینگـ : mono Morphic]

تاک هاوهێزی/tak: ن: [ فیز] [ کیمیـ] تاک هاوهێزی، تاک ڤالێنسی، یەک هەڤ هێزی : yek hev hêzî .: سیفەتی ئەو ئەتۆمەیە کە یەک ئەلەكترۆن وون دەکات و یەک ئەلەكترۆن وەردەگرێت.[ ئینگـ : monoValent ]

تاک هەڤهێز/tak: ئانتـ:[ فیز][ کیمیـ] یەک هەڤ‌ هێز : دەتوانێت لەگەڵ یەك گەردیلە هایدرۆجین یان هاوتایەکی یەك بگریت.[ ئینگـ : monoValent ]

تاک هەڤهێزی/tak: نتـ:[ فیز][ کیمیـ] یەک هەڤ‌ هێزی.[ ئینگـ : monoValence, monovalncy]

تاک هەوەس/tak: ئانتـ: یەک هەوەس. [ ئینگـ : monomaniac]

تاک هەوەسی/tak: نچ: یەک هەوەسی.[ ئینگـ : monomania]

تاک هێكدانکی/tak: نتـ:[ کیمیـ][ كباک][ تاک+ هێكدانکی][ ئینگـ : mono Carpellary] { قاموسا سەلاحەدین، ل، 538}

تاک هێلکەیی گونە/tak: نتـ: یەک هێلکەیی گونە.  [ ئینگـ : mono Rchid]

.

.

.