هەنگ/heng: ن: وەک هەموو مێرووەکانی دیکە لەشی هەنگ پێکهاتووە لە سی بەش ( سەر، سینگ، و سک)، تەنها هەنگی مێ چزووی پێوەیە، کە بەکاری دەهێنێت بۆ بەرگری. گەورەیی مێشەنگ لە نێوان 2 میلی مەتر  هەتا 39 میلی مەتر دەبێت.  هەرووەها پۆلێنکردنی جۆرەکانی هەنگ نزیکە 20.000 جۆری جیاواز تۆمارکراوە لەجیهاندا. سەرنج لەوە دراوە کە لە ناوچەساردەکانی سەر گۆی زەوی ڕەنگیان ڕەشەباوە یان قاوەییەکی تۆخە و لە ناوچەگەرمەکان ڕەنگیان زەرد و سوورێکی کاڵە.    

.

پۆلێنکردنی زانستی
 شانشینی هۆبە پۆل پلە    تیرە/پەل   توخم جۆر
 kingdom phylum class order Family genus speies
 Animalia Euarthropoda Insecta Hymenoptera Apidae Apis A. mellifera
  جیهانی گیانلەبەر   جومگەدارەکان  مێروو باڵدارە توولەکەییەکان  هەنگوینییەکان مێشی هەنگ  هەنگی ڕۆژئاوایی

.

         خێزانی هەنگ           

مێشهەنگ سێ رەگەزی جیاوازی ئەیە، هەریەکێکیان بەرپرسە لە کارەکانی خۆی و بە شێوەیەکی رێک کارەکان بەڕێوەدەبەن.  

شاهەنگ/šaheng: نتـ: مەلیکە تەمەنی ژیانی دەگاتە هەشت ساڵ. مەلیکە دایکی هەموو تائیفەکەیە، کاری مەیلکەی تەنیا هێلکەدانانە و پێچەوانەی مەلیکەی سیاسیی کە خاوەنی دەسەڵاتە، لەناو دونیای هەنگدا، مەلیکە ئەرکی رێکخستنی کاروبارەکانی هەنگە و پۆڵینیان دەکات بەسەر دوو جۆردا، جۆرێک کە دەچنە دەرەوە و جۆرێک کە تەنیا لە ژوورەوە دەبن، ئەوانەی دەچنەدەرەوە تەمەنییان لە سەرووی 21 رۆژە، ئەوانەی ناوەوە ئەوانەن کە تەمەنیان نەگەیشتووەتە 21 رۆژ و مافی چوونە دەرەوەیان نییە، بەمەش ئەگەر سەیر بکەین کارەکانی دەرەوە و کارەکانی ژوورەوە بەراورد بکەین دەبینین هاوسەنگییەکی تەواوی هەیە و ئەمەش لەلایەن مەلیکەوە رێکدەخرێت، بۆیە هەر کاتێک ئەو هاوسەنگییە ناتەواو بوو، ئەوا مێشەکان مەلیکەی خۆیان دەگۆڕن. 

نێرەهەنگ/nêreheng: نتـ:  مێشی نێر تەمەنی دەکاتە 45 رۆژ. رەگەزی نێرەکە کاری تەنیا بۆ یەک مەبەستە، ئەویش جووتبوونە لەگەڵ شاژن کە ڕوودانەکە لە نێوان مانگی 4 تا مانگی 7 ڕوودەدات. لەدوای مانگی 7 ـەوە  خواردن نادرێتە نێرەهەنگ و بۆخۆیان لەناو دەچن. 

هەنگی ئیشکەر/hengî îšker: نتـ: کارەکەر : مێشی مێ تەمەنی دەکاتە 45 رۆژ. کاری کارەکەر لە رێگای شاهەنگەوە دابەش دەکرێت و بەم جۆرەش کاری رەگەزی مێ کە کارەکەری پێ دەڵێن، کارەکەی لە وەرزی بەهار تا وەرزی پاییز دەستپێدەکات، کە بریتییە لە کۆکردنەوەی هەنگوین و رێکخست و پەستانەوەی هەنگوین لەناو شانەکان و هەروەها لە رێگای وەشاندنی باڵەکانییەوە کە بڕێک هەوا لە ژوورەوە پەیدا دەکات و ئەو کردارەش وا دەکات کە هەنگوینەکە خەست بێتەوە، ماددەی شەکری دووانە دەکاتە ماددەی شەکری یەکانە، لەگەڵ ئەوەشدا کارەکەر بەرپرسە لە دروستکردنی رادەی شێ لەناو خلێفەکەدا کە بەپێی رێژەی ستاندارد دەبێت رادەی شێ لەناو خڵێفەکە 16,79 پلە بێت و ئەوە باشترینانە و ئەگەر پۆینتێک لەو رێژەیە زیاد بکات ئەوا هەنگوینەکە دەمەێت.{ حاجی عەبدوڵڵا بەزاز}. 

.

       گوڵبژێرێک لە جۆرەکانی هەنگ لە جیهاندا      

.

هەنگی ئەرمەنی/hengî: ن: [ ئینگـ : A. m. armeniaca]

هەنگی ئەفەریقای ڕۆژئاوا/hengî: ن: [ ئینگـ : A. m. adensonii]

هەنگی ئەنەدۆڵ /hengî: ن: [ ئینگـ :A. m. anatoliaca ]

هەنگی ئیتاڵی/hengî: ن: [ ئینگـ : A. m. legustica]

هەنگی ئیسپانی/hengî: ن: [ ئینگـ : A. m. iberica]

هەنگی باشووری ئەفەریقا/hengî: ن: [ ئینگـ : A. m. capensis]

هەنگی باکووری ئەفەریقا/hengî: ن: [ ئینگـ : A. m. intermissa]

هەنگی بیابانی /hengî: ن: [ ئینگـ : A.m. sahariensis]

هەنگی جەنگەلەکانی کێوی ڕۆژهەڵاتی ئەفەریقا/hengî: ن: [ ئینگـ : A. m. monticola]

هەنگی جیای مەغریب/hengî: ن: [ ئینگـ : A. m. major]

هەنگی ڕەشی ئەوروپئ /hengî: ن: [ ئینگـ : A. m. mellifera]

هەنگی ڕۆژهەڵاتی/heng: نتـ: [ ئینگـ : A.m. ]

هەنگی ساڤانا /hengî: ن: [ ئینگـ : A. m. scutellata]

هەنگی سایبرس /hengî: ن: هەنگی قوبرس[ ئینگـ : A. m. cypria]

هەنگی سقیلیا /hengî: ن: [ ئینگـ :A. m. silula ]

هەنگی سوری /hengî: ن: هەنگی بریسەمی سوور، زمان ئەم هەنگە نزیکەی 7 میلی مەتر درێژ دەبێت. قای دواوەی درێژ و باڵەکانی تەسک و تەنگن. دەناسرێتەوە بەهۆی کپی یەوە.[ ئینگـ : A. m. syriaca]

هەنگی قەوقاز /hengî: ن: [ ئینگـ : A. m. caucasica] 

هەنگی کارنیکا /hengî: ن: [ ئینگـ : A. m. carnica]

هەنگی کرێت /hengî: ن: [ ئینگـ : A. m. adami]

هەنگی کێوی/hengî kêwî: نتـ:

هەنگی گرێکی/hengî: ن: [ ئینگـ : A. m. cecropia]

هەنگی لیتۆریا /hengî: ن: [ ئینگـ : A. m. litorea ]

هەنگی مەدەغەشەر/hengî: ن: [ ئینگـ : A. m. unicolor ]

هەنگی مەکەدۆنی/hengî: ن: [ ئینگـ : A. m. macedonica]

هەنگی مێدا /hengî: ن: هەنگی ئێرانی [ ئینگـ : A. m. meda]

هەنگی میسری /hengî: ن: [ ئینگـ : A. m. lamarckii]

هەنگی ناودار/hengî nawdar: نتـ:

هەنگی یەمەنی/hengî: ن: [ ئینگـ : A. m. yemenitica]

.

هەنگەوان/hengewan: نتـ: 

هیچ هەنگەوانێک نییە کە شەکر بە مێشەکە نەدات، چونکە جاران کەسێک مێشێکی هەبووە و هەنگوینەکە پارەیەکی باشی نەکردووە و پێویستی بەو داهاتە ئابوورییەی نەبووە، ئەوا هێندە هەنگوینەی لەناو پلوورەکەی بۆ جێهێشتووە بۆ ئەوەی مێشکە پێویستی بە خواردنی دیکە نەبێت، بەڵام ئێستا چونکە هەنگوین نرخەکەی زۆرە و هەنگوینەکەی لە ئاستی خۆی زیاتر دەردەهێنن و بۆیە ناچار دەبن شەکراوی پێ بدەن.

ئەو شەکراوەش ئەگەر هەتا کۆتایی مانگی ئازار هەر هەنگەوانێک شەکر بە مێشەکان بدات، ئەوا ئاساییە بەڵام دوای مانگی ئازار ئەوە خراپە و کاریگەری لەسەر هەنگوینەکە هەیە.

هەنگەوانان/hengewanan: نتـ: 

هه‌نگ به‌خێوكردن/heng bexêwkirdin: کتپ:[ ئینگـ : Honey bee breading]

هەنگ پورەدان/heng puredan: کتپ:[ هەنگ+ پورەدان]

هەنگ کاتێک پورە دەدات یەکەم جار بەم شێوەیە هەنگەکان یەنە دەرەوە لە بەردەم پورەکەدا پاش ماوەیەکی کەم دەڕۆن بۆ شوێنێکی تر هەندێک جار نزیک هەندێک جار دور بەدارەوە دەنیشنەوە پاشان دەبیت ئاگاداری بین بۆ ئەوەی لە بەرچاومان ون نەبن.

هه‌نگ داپۆشین/heng dapošîn: کتپ:[ ئینگـ : Wintering]

.

پۆرەی هەنگ/porey heng: نتـ:

گەرای هەنگ/geray heng: نتـ: هێلکەی هەنگ.

:: تا ئێستە هێلکه( گەرا)ی هەنگت بینیوە.

خلێف/xilêf: نتـ: کەندووی هەنگ.[ ئینگـ : ] 

کۆچی هەنگ/kokheng: نتـ: [ ئینگـ : Absconding]

تەپارک/teparik: نتـ:[ کباک، زا][ تەپ+ ئارک( ؟)] قوڕ و شیاکەیەكە تێكەڵ كرابێت و دەمی کوورەی هەنگی پێ سواخ دەدرێت.

.

سەرەڕای جێگۆڕکێ بە کەندووەکانی هەنگ و دوورخستنەوەیان لە شوێنە گەرمەکان، ئەوا لە ناوەڕاستی مانگی ئابدا، دەست دەکرێت بە بڕینەوەی هەنگوین لە شانەکان و دواتر لە رێگای ئامێری تایبەتەوە هەنگوین و شانەکان لەیەکتر جیادەکرێنەوە و پاشان شانەکان لە خلێفەکان دادەندرێنەوە و بەو پێیە لە 15 ی مانگی 8 دەست بە بڕینەوەی هەنگوین و بەهەمهێنانی دەکەن و شانەکان دەبەن بە فیراز و چنگاڵ دەریدەهێنن و بە ئامێری فیراز واتا بە فشاری هەوا هەنگوێنەکە دێتە دەرەوە و شانەکان هەندێک هەنگوینی تێدا دەمێنێتەوە ئەوەش بۆ ئەوەی لە وەرزێکی دیکە سوودی لێ وەرگرن و ئەگەر کاتەکە باشی بیت ئەوا مێش دەتوانێت جاریکی دیکەش هەنگوین دابنێتەوە.

ئەگەر لە کاتی پاییز شانەی بە هەنگوینەکە دایبنێی و ئەوا مێشەکان هەنگوینەکە دەخۆن و ئێمەش شانەکە بەبێ هەنگوین دەردەهێنین، بەڵام ئەگەر لە سەرەتای مانگی هەشت هەنگوینەکە ببڕینەوە ئەوا سەیر دەکەین دوای مانگی هەشت جاریکی دیکەش هەنگوینی داناوە.

.

     نەخۆشییەکانی هەنگ    

.

: ڤاڕوایە کە ئەو نەخۆشییە کاریگەری لەسەر گەرای مێشەکە دەکات و جۆرە پندێکە لەگەڵ گەرا دەچێتە ژوورەوە و لەگەڵ هێلکەکە کارلێک دەکات و خواردنی فەرخەکە دەخوات و بەم جۆرەش گەشەی نابێت و باڵەکانی کورت دەبێت و قاچەکانی ناتەواو دەبن.{ حاجی عەبدوڵڵا بەزاز}.

.

مرداربوونەوەی هەنگ/heng: نتـ: ئەم چوار هۆکارە دەبنە هۆی لەناوچوونیان.  

1 – مۆرانە : کرمێکی زۆر بچووکە کە بە چاو نابیندرێت. 

2 – دەرمانی قەڵاچووکردنی میش و مەگەز.[ ئینگـ : pesticider].

3 – خۆراکی یەکجۆری.

4 – کەشوهەوا  

.

.

.

.