ساڵ/saľ: ن:[ کات] ئەو کاتەیە کە زەوی پێیدەچێت لە خولانەوە بە دەوری خۆردا، کە چوار وەرزی ساڵی پێدروست دەبێت و ماوەکەش لە ڕۆژژمێری زایینیدا بریتییە لە 365 ڕۆژ و 12 کاژێر، کە بۆ ڕێکخستنی ڕۆژژمێرەکان سێ ساڵ دەکەن بە 365و ساڵی چوارەم دەکەن بە 366، یاسای زانینی ئەوەی ئایا ئەم ساڵ ساڵێکی پڕە (366) ڕۆژە یان ساڵێکی پڕ نییە بریتییە لەوە دوو ژمارەی کۆتایی ساڵەکە بێنی و دابەشی چواری بکەیت ئەگەر ژمارەکە بەسەر ژمارە چواردا دابەش بوو و ژمارەیەکی تەواو دەرچوو بەبێ ماوە ئەوا ساڵەکە پڕە بەڵام ئەگەر ماوە مایەوە ئەوا پڕ نییە؛ نمونە : 2008 دێین دوو ژمارەی کۆتایی وەردەگرین کە ژمارە ( 8 )ە و دابەشی ژمارە ( 4 )ی دەکەین دەبینین ( 2 ) دەردەچێت بێ ماوە بەڵام ئەگەر 2010 بووایە؛ 4/10=2،5 واتە دوو و نیو کە ژمارەکە نیوی لەگەڵە و تەواو نییە ئەم ئەوە دەردەخات ساڵەکە پڕ نییە.

.

بەهات ب

وەرزەکان

  کرمانجی باکوور  کرمانجی ناوەند  کرمانجی باشوور  هەورامی   وەرزەکان خورشیدی
 لەكی  کەلهووری  فارسی
 21-03  نیسان   Cêjnan    Nîskan  خاکەلێوە  پەنجە  جیژنان  نەورۆز   بەهار  فروردین
 21-04  گوڵان    Gulan  Banemîr  گولان  میریان  گوڵان  پاژ‌‌هـ رەژ  اردیبهشت
 22-05  حەزیران : Hêzîran   Zerdan  Cozerdan  جۆزەردان  گاکور  زەردان  چێڵکڕ  خرداد
 23-06  تیرمە    : Tîrmeh   Puşper   Trîmê  پووشپەڕ  ئاگرانی  پەڕپەڕ  کۆپڕ    هاوین  تیر
 24-07  تەباخ      : Tebax   Gelawêj  گەلاوێژ  مردار  گەلاوێژ  گەلاوێژ  مرداد
 24-08  ئیلون      :   Elûn Xermanan Nûxuşan  خەرمانان  مالەژیر  نوخشان  ئاوەوەرە  شهریور
24-09  جوتمە    Çiriya Pê Rezber Kewcêr  ڕەزبەر  مالەژیر دوماینە  بەران  ترازیێ    پاییز  مهر
25-10  مژدار  :  Çiriya Pa GelarêzanXezellwer Xêzan  خەزەڵوەر  تویلتەكن  خەزان  گەڵاخەزان  آبان
23-11  کانون :  Çileyé Pê Sermaviz Sermawez  سەرماوەز  مانگ سیە  ساران  کەڵەهەرز  آذر
23-12  چلە      Çileyê Pa Befranbar Befran  بەفرانبار  نووروژ  بفران  ئارگا    زمستان  دی
21-01  سبات        Sebat Rêbendan Sevba  ڕێبەندان  خاکەلیە  بەندان  رابڕان  بهمن
20-02  ئادار            Adar Reşeme Avdar  ڕەشەمێ  مانگ لیە  رمشان  سیاوکام  اسفند

.

ماه پایانی (اسفند) ۲۹ روزه است و تنها در سالهای کبیسه ۳۰ روز خواهد داشت. طول و نام کنونی این ماه‌ها در جدول زیر آمده است:

ماه‌های هجری خورشیدی
ترتیب روزها نام تاریخ‌های میلادی[۳] فصل
فارسی
(ایران)
فارسی
(افغانستان)
پشتو[۴]
(افغانستان)
کردی
۱ ۳۱ فروردین حَمَل وری خاکه‌لێوه ۲۱ مارس۲۰ آوریل
بهار
۲ ۳۱ اردیبهشت ثور غویی گوڵان ۲۱ آوریل۲۱ مه
۳ ۳۱ خرداد جَوزا غبرګولی جۆزەردان ۲۲ مه۲۱ ژوئن
۴ ۳۱ تیر سرطان چنګاښ پووشپەڕ ۲۲ ژوئن۲۲ ژوئیه تابستان
۵ ۳۱ مرداد اسد زمری گەلاوێژ ۲۳ ژوئیه۲۲ اوت
۶ ۳۱ شهریور سُنبُله وږی خەرمانان ۲۳ اوت۲۲ سپتامبر
۷ ۳۰ مهر میزان تله ڕەزبەر ۲۳ سپتامبر۲۲ اکتبر
پاییز
۸ ۳۰ آبان عقرب لړم خەزەڵوەر ۲۳ اکتبر۲۱ نوامبر
۹ ۳۰ آذر قوس لیندۍ سەرماوەز ۲۲ نوامبر۲۱ دسامبر
۱۰ ۳۰ دی جَدْی مرغومی بەفرانبار ۲۲ دسامبر۲۰ ژانویه زمستان
۱۱ ۳۰ بهمن دلو سلواغه ڕێبەندان ۲۱ ژانویه۱۹ فوریه
۱۲ ۲۹-۳۰[۵] اسفند حوت کب رەشەمە ۲۰ فوریه۲۰ مارس

.

ساڵانە/saľane: ئان:[ ساڵ+ ئانە]

 

.

بەرگرتنی دارمێو ساڵێك نا ساڵێك/serî saľ: نتـ:[ کشت] [ ئینگـ : Alternate bearing]

سەری ساڵ/serî saľ: نتـ:[ کات]

کارەساتی ساڵانە/karesatî saľane: نتـ:

وەرزەکانی ساڵ/werzekanî saľ: نتـ:[ کات] بریتین لە چواروەرز : بەهار، هاوین، پایز، زستان.

یەكساڵە/yeksaľe: نتـ:[ ڕوو][ یەك+ ساڵ+ ئە] ڕووەکی یەکساڵی.

یەكساڵە/yeksaľe: نتـ:[ ئاژ ، گیان][ یەك+ ساڵ+ ئە] بچکە یان بێچووی یەکساڵی.

.

 

 

 

.

.

.

.

.

.

.