دارەبەن/dareben: ن:[ ڕوو] [ دار+ ئە+ بەن] بەنی، گیابەند، یادارقزوان، دارەوەن، وەنی، قەسقەوان : دارێکی خۆرسکی گەورەیە بەلک و پۆیە. تا چوار مەتر دەتوانێت بڵند ببێت، بەرێکی ترشی دەگرێت پێیدەگووترێت قەزوان، لە قەدی دارەکەی بەنیشت _ بنێشت، یان جاجک دەگیرێت، گوڵ و گەڵاکەی بۆ ڕەنگڕێزی کەڵکی لێوەردە گیرێت. هاوینان لەدارەبەن بنێشتی كوردی بەرهەم دەهێنن. پیاوانی گوند، بە چیا سەختەكانی كوێستان هەڵدەگەڕێن‌و بە تەورداس، قەدی ‏دارەبەن بریندار دەكەن، دواتر بەقوڕێكی تایبەت زۆر بەئاستەم دێتە بەرهەم‌و خۆشە دەكرێت. لەهەر جێ دەمە تەوراسێك مشتێك ‏قوڕ كە خۆیان پێی دەڵێن: «كوچەڵە» حەوزێكی بچووك دروست دەكەن‌و تا مانگێك بە قەدی دارەبەنەوە دەمێنێتەوە، لەو ‏ماوەیەدا بنێشتەكەی تێ دەچۆڕێت. نزیكی پایز بەرهەمی ناو كوچەڵە كۆدەكەنەوەو. [ Bot : Pistacia Acuminata]
 
بەنی/benî: ن:[ ڕوو]  Bot : Pistacia atlantica ssp.kurdica. Fam: Anacardiaceae.
 
بەنی کێوی/benî kěwy: نتـ: وەنەی سیاوی، ڕەش قەزوان : ئەم جۆرە دارە، لەچیاکانی زاگرۆسەوە تا چیاکانی کوردستانی باکوور دەڕوات بەڵای با کووردا. لە باشووریش تاکرمان و ناوچەی بەختیاری بڵاوبووتەوە. جۆرە چرێشکی لێدەردەکەن لە ناوی(وێژەن)، بەرەکەی بۆ نەخۆشی برینی گەدە چاکە.[تەمڕشای امیری بکە]Bot : Pistacia Atlantica ssp.Mutica. Fam. Anacrdiaceae.
 
شیلەی دارەبەن/dareben: نتـ:[ ڕوو][ خوار][ شیلە+ ی+ دارەبەن] جاجک،  جاجكە، جاچک : بەنیشت _ بنێشت _ بنیشت _ بەنووشت، وێژەن( هـ)، بریژە.
 
دارەبەن هەندێك كەرەستەی لێ دروست ‏دەكرێت، لەوانە
: تۆپی ئاشی ئاوگێڕ كە لە ئەستووری دارەبەن دەسازێنرێت، چونكە زۆر بەهێزە و بە ئاو زۆر درەنگ دەپوكێتەوە، ‏ئاشەوانەكان ئەو بەشە گرنگەی دارەبەن بەكاردێنن
.
.
.
.
.
.