تیشک/tîšk: ن:[ فیز][ هـ][ تی( تین)+ شک][ پهـ : تێغ، تێخ. فار : تیخ] پەرتاڤ( کباک)، پەرتەو، تیژگ، تیژک، تیج، تیژە، تیزی(زا)، تویشک، ڕۆشنی، ڕۆناهی، ڕووناکی، ڕووناهی، لییسک( زەن)][ ئینگـ : Ray]

1 – شۆق و ڕووناکی هەتاو، تیرێژ، تیرۆژ.

2 – پرشەنگ _ پڕشنگ، بریقە و ترووسکەی شتێک کە شۆقی هەبێت.

تیشکاندن/tîŝkandin: کتپ:[ فیز] پرۆسێسێکە، کە ماددەیەک بەر تێشکرانەوە دەکەوێت، تووشبوونەکەش کە لە گەڵی سەرچاوەی سروشتی وە دەتوانێت سەربگرێت، زۆربەی تێشکاندن بە کردەی ئایۆنیزەکردن ڕوودەدات [ ئینگـ : irradiation]

تیشکەڕووناکی/tîŝkeřûnakî: نتـ:[ فیز] ئەم تێشکە پەیوندە بە دوو تێشکی سەروی وەنەوشەی و ئاکتینیسم.[ ئینگـ :  [ actinic rays] یان [ ئینگـ : Light beam] 

تیشک بلاوبوونەوە/tîŝk biľawbûnewe: کتن:[ فیز] پرۆسێس(بەرەڤاژوو)ێکی گشتی فیزیاییە، کە لە شێوەی دەنگ، ڕەنگ و بزواندنی گەردیلە، بەناچاری لە هێلی خۆی لادەدات ڕوو لە ئاستێکی دیکە دەکات.[ ئینگـ : scattering].

تیشک خستنەسەر/tîŝk xistineser: کتپ:[ ئد] مەسەلە یا قسەیەک بەو‌ردیی روون کردنەوە و لە سەردوان، ڕۆشنایی خستنەسەر مەسەلەیەک.

تیشکدانەوە/tîŝkdanewe: کتن:[ فیز][ تیشک+ دانەوە] پرشنگ دانەوە: شەپۆلێک یان تیشکێک ووزەی تێدابێت، ئەو ووزەیەی کە لە ماددەوە دێتە دەرەوەبەشێوەی هێلی ڕاست بە بۆشاییدا دەأوات.

تیشک شیبوونەوە/tîŝkî ŝîbûnewe: کتن:[ فیز] ئەو پرۆسەیەیە کە چۆن ناووکەئەتۆمییەکان ناجێگیرن و هێزی ئەتۆمی وون دەکات لەکاتی هەناردنەدەرەوەی گەردیلەی ئەیۆنیکراو.[ ئینگـ : radioactive decay ].

تیشک لەچاودان/Tîŝk le čawdan: کتن: بەشەوارەخستن.

تیشکۆ/tîŝko: ن:[ فیز] خاڵی سووزان [ ئینگـ : Focus, Focal point ].

تیشكی ئەلفا/tîŝk: ن:[ فیز] [ ئینگـ : Ray]

تیشكی ئێكس/tîŝkî ěkis: كتن:[ فیز] تیشكی سینی، جۆرێكە لە شێوەی تێشكی ئێلێكتۆماگنێتێكی، دەگەل درێژە شەپۆلـی 5 pm تا 10 nm ( هاوسەنگی بە فرێكڤێنسی 30 PHz تا 60 EHz). تیشكی ئێكس بەشێوەیەكی سەرەكی لە بواری لێكۆلێنەوەی پزیشكی و لێكۆلێنەوەی مژاكەكان بەكاردێت، لە لایەن زانای ئەڵمانی Wilhelm Conrad Röntgen لە 8. نۆڤێمبەر. 1895 داهێنراو لە ساڵی 1901 خەڵاتی نۆبلی وەرگرت.[ x – rays ].

تیشكی بێتا/tîŝk: ن:[ فیز][ ئینگـ : Ray]

تیشكی بیندراو/tîŝkî bîndiraw: نتـ:[ فیز] بریتین لە حەوت ڕەنگ كە ئەوانیش : مۆر، شین، توركێز، سەوز، زەرد، پرتەقالی، سوور، كە دەكەونە نێوان تیشكی نەبیندراوەكان.[ ئینگـ:visible rays ]

تیشکی خوار سووردانەوە/tîŝkî xwar sûrdanewe: کتن:[ فیز] شەپۆڵێکی ئەلێکترۆموگناتیسی یە، درێژترە لە و توانایی بینینی کە چاو دەیبێنێت، پێوانەکەی کە خەملێندراوە بۆ گۆشەی ڕووشنای سووری چاو 0،74 (m)، پەرەپێدراوی کۆنڤێنتسیۆنالەکەی تا 300 µm. درێژی شەپۆلەکانی دەبزوێن لە نێوان 1 بۆ 400THz. لەنەخۆشخانەکان ، ئەو تێشکە هێزێکی گەرمی لێوەردەگیرێت، وەبەکاردەهێندرێت بۆ کپ کردنەوەی ئازار.[ ئینگـ : infra- redrays]

تیشكی ڕۆنتگەن/tîŝk: ن:[ فیز][ ئینگـ : Ray]

تیشكی ڕووناکی/tîŝk: ن:[ فیز][ ئینگـ : Light beam].

تیشكی ژوور دەنگ/tîŝk: ن:[ فیز][ ئینگـ : Ray]

تیشكی ژوور و بنەوشەیی/tîŝk: ن:[ فیز][ ئینگـ : Ray]

تیشكی ژێرسوور/tîŝk: ن:[ فیز][ ئینگـ : Ray]

تیشکی سەرووی وەنەوشەیی/tîŝkî serûy weneweŝwyî: نتـ:[ فیز] تێشکێکی ئێلێکترۆموگناتیسی یە، شەپۆڵ هاویشتنەکەی کورت ترە لە تینی چاو، بەلام درێژترە لە تیشکی –X. لە نێوانی 10nm بۆ nm 400 دەبزوێت، بەلام بە هێزی 3 eV تاوەکو 124 eV. ئەم ناوەی لێنراوە لەبەر پێکهاتەکەی کە ئێلێکترۆموگناتیسی یە، وە فرێکوێنسەکنی بڵندترە لە کە مرۆڤ دەستنیشانی بکات کە وەنەوشەیی یە[ ئینگـ : Ultraviolet rays ].

تیشكی گاما/tîŝk: ن:[ فیز][ ئینگـ : Ray]

تیشکی گەردوونی/tîŝkî gerdûnî: کتن:[ فیز] [ ئینگـ : Cosmic ray]

تیشكی نەبیندراو/tîŝkî nebîndiraw: كتن:[ فیز] بەو تیشكانە دەگوترێت كە بریتین لە( Cosmic ray، Gama ray ، X ray، Ultraviolet ray، تیشكی بیندراو،Infrared ray، Microwave، longwave، Electricalwave) كە لەنێوان چواری پێش و چواری پڕش تیشكی بیندراوهەن.[ ئینگـ:Invisible rays ].

تیشكی نەرم/tîŝk: نتـ:[ فیز] نەرمەتیشك. [ ئینگـ : Ray]

تیشكی یەكڕەنگی/tîŝk: ن:[ فیز][ ئینگـ : Ray]

تیشكی یەكسەر/tîŝk: ن:[ فیز][ ئینگـ : Ray]

.

ئاستەتیشکۆ/astetîŝko: نتـ:[ فیز][ ئاست+ئە+ تیشکۆ] خاڵی وێنە : ئەو خاڵەیە کە تێشکی لێوەدەردەچێت، تێشکە دەدات لەسەر شوێنەکە. [ ئینگـ : focal plane].

پشکنین بە تیشکی ئێکس/piškinîn be tîŝkî êks: نتـ:[ فیز] [ ئینگـ : X – ray examination]

توخمە تیشکاوەرەکان/twixme tîŝkawerekan: نتـ:[ فیز] بەو توخمانە دەگوترێت کە(isotope)ی ئاسایی یان نیە، یان توخمێکی دەستکردن.[ ئینگـ : radioactive element].

خاڵی تیشکۆ/xaľî tîŝko: نتـ:

1 – [ فیز][ خاڵ+ ئی+ تیشکۆ] ئەو خاڵەیە، چۆن لەیەکەم کەرەتدا کۆلیمەرێت تیشکی ڕووناکی لێکدەدەن و دوای ئەوەی تێدەپەڕێت بەلاری لە هاوێنەو[ فیز] ە یان تێشکدەداتەوە لە کونی ئاوێنەیەکەوە.

2 – لە هونەری شێوەکارییدا، بەتایبەت تیشکدەخرێتەسەر ئەندامێکی بەریەککەوتن، وە چۆن ئەو خاڵە گرنگی پێدەدرێت و تابڵۆکەش بەوەوە دەناسرێتەوە، شاکاری هۆلەندی Johannes Vermeer بەناوی Girl with a Pearl Earring.

3 – ئەم دەستەواژەیە لە بیرکاری دا بۆ چەند مەبەستێکی جیاواز بەکاردەهێندرێت.[ ئینگـ : focal point].

دووتیشکۆکەی هاوێنە/dû tîŝkokey hawěne: نتـ:[ فیز][ دوو+ تیشکۆ+ کە+ ئی+ ئاوێنە][ ئینگـ : foci of lens].

دوورەتیشکۆ/dûretîŝko: نتـ:[ فیز][ دوور+ ئە+ تیشکۆ][ ئینگـ : focal length].

شیکردنەوە بە تیشکی ئێکس/šîkirdinewe be tîŝkî êks: کتپ:[ فیز] جۆرە شیکردنەوەیەکە بۆ دیارکردنی ڕێژەی توخمی پێکهاتەی کانزاکان ئەنجام دەدرێت بە هۆی ئامێری تایبەتییەوە.[ ئینگـ : X – ray analysis]    

کۆتیشکۆ/kotîŝko: نتـ:[ فیز][ کۆ+ تیشکۆ][ ئینگـ : focal callimator].

وێنەگرتن بەتیشکی ئێکس/piškinîn betîŝkî êks: نتـ:[ فیز] شێوەیەکی وێنەگرتنە کە ئەنجام دەدرێت بۆ دیاریکردنی ئەو کەم و کورییانەی لەناو داڕێژەیەک یان شوێنی لکاندن، بەبەکارهێنانی تیشکی شەپۆلی کورت وەکو تیشکی ئێکس. کەم و کورییەکان لە شێوەی خاڵی ڕەش لەسەر فیلم یان توێژاڵی وێنە نیشان دەدرێت.  [ ئینگـ : X – ray radiography]

هێڵەتیشکۆ/hěľetîŝko: نتـ:[ فیز][ هێڵ+ ئە +تیشکۆ][ ئینگـ : focus line].

.

.

.

.

.