دان¹/dan: ن:[ ڕوو] 

1 – دانی دەخڵ و دانە _ دانەوێڵە

2 – دەنك. تەڵ، تووم، قل: ئەو دەنكە دەخڵانەیە بە باڵندان و ماڵاتان دەدرێت.

دانار/danar: ن:[ خوار][ دان+ ئار] داناردانار، دەنک دەنک : چشتێكە كە دانەدانە وەستابێت و تێكەڵ یەكتری نەبوو بێت.

:: ئەم قوبووڵییە داناردانارە.

داناردانار/danardanar: ئانتـ:[ خوار] دانەدانە، دەنک دەنک : بۆ ڕۆن و چشتی وا بێت كە باش تێكەڵ یەكتری نەبوون.

داناش/danaş: نتـ:[ کشت][ کە، دەر] دانەوێڵە.

داناو/danaw: ن:[ کشت][ دان+ ئاو] ئاودانی گەنم لە کاتی دان گرتنیدا بۆ قەڵەوبوونی دەنکەکانی.

.

.

_____________________

دان²/dan: كتن:

1 – بەخشین، بەخشش، پێدان : بەخشینی چشتێک بەیەكێک.

:: نان دان بە هەژاران. 

2 – گاندان

3 – بۆ شوێن و دەفرە بەڵان بەدوای ناوانەوە دەنووسێت : خووێدان، قەندان، گوڵدان، ئاگردان، قەڵمدان. 

4 – گرتن.

:: من ئەو دان بەرخۆ : من ئەوانم گرتە پێش خۆ. 

5 – [ ئامرازی چاوگەیە، كە بە دووایی هەندێك ناوانەوە بنووسێت] ئازاردان، ئەنجامدان، بەكرێدان، فڕێدان، گرێدان، لێدان.  

.

       گەردان کردنی دان
     تاک    کۆ
   کەسی یەکەم   کەسی دووم  کەسی سێیەم  کەسی یەکەم   کەسی دووم    کەسی سێیەم
 ڕابردووی دوور   دابووم   دابوویت   دابووی   دابوومان   دابووتان   دابوویان
 ڕابردووی نزیک   دام   دات    دای   دامان    داتان    دایان
 بەردەوام   دەمدا   دەتدا    دەیدا   دەمانداد    دەتاندا    دەیاندا 
 ڕانەبردوو   دەدەم   دەدەیت    دەیدا   دەڕۆین   دەڕۆن   دەڕۆن
 مەرجی   بمدایە    بتدایە    بیدایە    بماندایە   بتاندایە    بیاندایە 
 پرسیاری   بیدەم   بیدەیت   بیدا    بیدەین    بیدەن   بیدەن
 داخوازی   بیدە   بیدە   بیدا   بیدەن   بیدەن    بیدەن

.

دانەبا/daneba: کتپ:[ دانە(دان _ دانان) ـە(بەر)+ با] وەبەربادان، بەباردادان، لەبەردان، بەربادانی خۆیان خەرمان.

دانەباركردن/danebarkirdin: كتپ: كۆچ پێكران، بارپێكردن.

:: ئەمن بەبارامم كۆچ كرد.

دانەباری زەبوونی/dane barî zebûnî: نتـ:

دانەبانا/dane bana: کتپ:[ ڕۆژ] لێفەو كەلوپەل بەسەرخۆدادان.

دانەبەر/dane ber: نفا:[ كباك] ڕاونان، دەركردن، وەبەردان، دەست پێكردن.

دانەبەربەرد/dane ber berd: کتپ:

دانەبەردان/dane berdan: كتن:[ باد] بەڕەڵاكردن.

دانەبەرهەڤ/dane berhev: کتپ:

دانەبژاركردن/ danebijarkirdin: کتپ:

دانەبژیرکردن/dane bijêr kirdin: کتپ:

دانەبنار/danebinar: كتن: ڕوو لە بناری كێوی كردن، دەورەدان.

دانەپاش/danepaş: كتن:[ كباك] خستنەپشتگووێ، خۆلێدزینەوە.

دانەپاڵ/dane paľ: کتن: وەپاڵدان، لەگەڵ خستن، ڕێکخستن.

دانەپەی/dane pey: کتن:[ کباک] وەدوورکەوتن، وەشوێن کەوتن.

دانەپشتگوێ/dane piştgiwê: نتـ:[ دانە+ پشتگوێ] تەرکەخەمی، وەپشتگووێ دان.

دانەپێش/dane pêş: کتن: بۆق پێوەنان، پاڵپێوەنان، پاڵدان، پێشدان، ڕادان، لەترپێدان.

دانەخوار/danexiwar: کتن:

دانەخۆر/danexor: کتپ:

دانەدەر/daneder: ن: ئاریان. [ ئینگـ : Eruption].

دانەر/daner: نفا:

دانەدەست/danedest: کتپ:

دانەدەست یەکتری/danedest yektirî: کتن:

دانەدەشت/danedeşt: کتن:

دانەدەم/danedem: کتپ:

دانەدوو/dane dû: کتپ:

دانەدو/dane du: کتن:

دانەدوا/ dane::

دانەدواوە/ dane::

دانەرەڤاندن/ dane::

دانەزان/ dane::

دانەزاندن/ dane::

دانەزان كردن/ dane::

دانەسەر/ dane::

دانەسەكناو/ dane::

دانەشوێن/daneşwên::

دانەكوشتن/dane kuştin::

دانراو/daniraw: ن: دانای

دان زانین/dan zanîn: ن:

دان ناسكرن/dan naskirin: كتن: بەناسین دان. بەرگیرا ( كباك) هاوار و بانگ كردن.

.

.

________________________

دان³/dan: ن:

1 – چین، چەل، جار، هەل، چاخ، كات، گاڤ، دوودان: دووچین.

:: دانی بەیانی بەشێكە لەڕۆژێ لە بەیانییە وە تا نیوەڕۆیە. بەشێكە لە ڕۆژێ لە نیوەڕۆیەوە تا ئێوارێ. دانی ئالینجێ: كاتێكە لە( 8 )ی بەیانییەوە تا( 4 ) ی ئێوارێ.

2 – [ كباك، باد] ژەم، جەم. :: دان بەری چێشتی شل، ئەم چێشتە دانی كەمە ( بەری كەمە). كەمێك لە هەموو چشتێك

:: دانێك گۆشتم بدەیە.: كەمێك گۆشتم بدەیە.

.

.

_________________________        

دان4/dan: ن:[ توێ][ بابا] ددان، دران : دوو ڕێزە ئێسكەكانی دانەدانە یە كە لە سەر پووكی گیاندار دەڕوێت و خواردەمەنی پێ وورد دەكرێ و 32 دانەیە. .

دان ئاڵبوونەوە/dan aľbûnewe: کتن: ددان ‌بە تشتی ترش‌كول بوون یان سڕبوونی ددان بەهۆی چشتی ترش و ئیتر.

:: هیوا ددانی وا یە شێرینی كولدەبێت.

دان ئێشە/dan eêşe: نتـ:[ نخ] ددان ئێشە.

دانە/dane: ن: ددانەوگرنەگرنی هەرە. 

دانەبەزە/ dane beze: نفا: مەمكی ئافرەتان یا گووانی ووڵاخ و ئاژاڵانە لە دەمێكیدا، كە ووشک ببێت.  

دانەجووجک/dane cûcik: نتـ:[ دەر][ دانە+ جووجک] دانەقەتێ.

دانەچۆڤێ/ dane::

دانەچۆقە/ dane::

دان جیڕكردنەوە/dane: كتن، كتپ: دانچیڕكردنەوە.

دان چوونە کڵێڵە/dan čûne kiľiľe: کتپ:[ ددان+ چوونە+ كڵێڵە] ددان‌ بە‌سە‌ر‌یە‌ك ‌دا‌نووسان‌ و زار‌هە‌ڵنە‌پچڕان.

:: نە‌خۆشی نێ‌كە ‌ئە‌غڵە‌ب ‌نوێنە‌ران ‌پاش‌ دە‌نگ‌هێنە‌نە‌وە‌‌ دە‌یگرن.

دانساز/dane:

دانسازی/dane:

دان سپی بوونەوە/dane: کتن:

1 – بریتی‌ لە ‌بێ‌شە‌رم‌بوون. 

2 – كە‌سێ‌كە ‌پێویستی بە‌ فلۆڕاید ‌نییە.

دان سپی كردن/dane:

دان سپی كردنەوە/dane:

دانامە/dan: ن:[ ئەردە] بۆز، مووی ڕەش وسپی.

دانای/d::

دانی كرمۆڵ/danî: نتـ:[ كباش][ هـ] ددان كرمێ، ددان كرمۆڵ.

.

باداندن/bad: كتپ: باكك: دان ڤە هاتن.

بلاو/bilaw: ن:[ ئەردە] دانەلغاو: ئاڵقەی ناوڵغاو، كە دەچێتە ناو زاری ووڵاخەوە.

برێشكە/birěŝke: نتـ:[ ä ] دانە، قەلینۆك، برێشك، دانەوێڵەی برژاو لەسەرساج بۆدراو.

بەركۆز/berkoz: ن:[ كباك] دانگە: ئەو جیگایەیە كە لەزمستانان تفاقی لێ دەدرێ بە ئاژەڵان.

دانەچۆلەكە/ dane: ن:[ ڕوو] گیایەكی بەهارییە بەرێكی دەگرێت وەكوو كەلووی نۆك پڕە لە دان و تۆوی وورد، چۆلەكە دەیخوات.  

دانەچێڕە/ dane::

دانەچێن/ dane::

دانەخاڤ/ dane: نتـ:[ ڕوو][ كشت] جۆرە گەنمێكی شكاو و كوتراوە.  

دانەخۆرە/ dane::

دانەخراو/ dane::

دانەخوارن/ dane::

دانەی بەفر dane

پاوپووز/pa ǔ pǔz: نتـ:[ توێ] داو و دەلینگ.    

پاومان/pawman: ن:[ توێ] تەشك، داوێن، لە پشتێنە بەرەوخوار.

پەسی/pesî: ن:1-[ ئەردە] دانان، دانیان، دۆڕاندن لە قوماردا. چاڵی، چاڵایی، داكەفتەگی، داكەوتوویی.

پەس بوون/pesbǔn: كتن:[ ئەردە] دانان، دۆڕاندن.

دامەزراوەیی/ dane: ن:

دامەزراوە/a: ن: دڕوودەزگە، دەزگە.

داخراو/a: ن: داخستی.

دانگە/a: ن: ئاخوڕ.

داوا/a: ن: خواست، داخواز.

داواكراو/a: ن: خواستی، خوازراو،

پانچلۆكی/pančilokî: ن:[ كباك] داهەلین، بەرژێربوون.

پایمو/paymu: ن:[ ل] دامێن، دەوروبەر.

دانەدۆ/ dane::

دانەڕۆكە/ dane::

دانەڕێز/ dane::

دانەقەتێ/ dane::

دانەك/ dane::

دانەكان/ dane::

دانەكولانە/ dane::

دانەگیرە/ dane::

دانەلەی گەنم/ dane::

دانەلغاو/daneliğaw: نتـ:[ دان+ ە+ لغاو] دەمبەس، بزماك _ بزمەك _ بزمك _ بزمۆك ، بلامك، بلۆمە، زاربێن: دارێكی بچكۆلەیە بەئەندارەی قامكێك درێژ و ئەستووردەبێت بەنی دوو شەزەوسەری دەخەن، دەیكەنە دەمی كاریلەی ساوا و بەنەكانی لە شاخی دەبەستن بۆ ئەوەی دایكی نەمژێت.

دانەلۆق/ dane::

دانەماش/ dane::

دانەمە/ dane::

دانەمریشك/ dane::

دانە نیشان/ dane::

دانە هاوبەشەكان/ dane::

دانەوان/ dane::                                                         

دانەواندن/ dane::  

دانەوانن/ dane::

دانەوی/ dane::

دانەمێن/ dane::

دانەوێن/ dane::

دانەوینەوە/ dane::

دانەویین/ dane::

دانەوییو/ dane::

دانەی/ dane::

دانەیەك/ dane::

دانەی/ dane::

دانی كەناری/ dane::

دانبۆری/ dane::

دان بەخۆداگرتن/ dane::

دان بەخۆداگرتوو/ dane::

دان بەخۆداگر/ dane::

دانبوریت/ dane::

دان بەرهەڤ/ dane::

دانپیانان/danpěnan: كتن:[ ماف][ دان(ددان)+ پیا(پێدا)+ نان]1- ددان پێدانان، پەرژاندن، پێ لێنان، چوونەژێر، دركاندن. 2- حاشالێنەكردن، ڕاستی گووتن (لە سەرخۆ یان یەكێكی دیكە)، دان بەكردنی كارێكدا نان. 3- وەڵامی ڕاست دەربڕین، دان نان بەڕاستیدا، ڕاستیی دەربڕین. 4- وەرگرتن، قسەوەرگرتن. 5- سەلماندن. 6- قسەی خۆ بۆدەركەوتن. 7-[ ئاب] نرخ بۆدانان، نرخاندن.

دانپێنان/danpěnan: كتن:[ دان+ پێ(پێدا)+ نان]

1 – ڕاست گووتن، قەبووڵ كردن، پەسەندكردن. 

2 – وەرگرنامە، ڕەسید. [ ئینگـ : Admission، Acknowlegment]. 

3 – گرتنەئەستۆی تاوان. [ ئینگـ : Confession].

دانپێنانی رەسمی بۆ دانەوەی پارە/danpěnanî řesmî bo danewey pare: شڕ: قایلیی، رەزامەندی. [ ئینگـ : Acceptance].

دان پێ هێنان/danpěhěnan: كتپ:[ دان+ پێ(پێدا)+ هێنان] بەشت زانیین.

دان بەتاوان دانان/ dane::

دانتێل/ dane::

دان جیركردن/ dane::

دا جیركردنەوە/ dane::

دانچیك/ dane::

دان چوونە كلیلە/ dane::

دان چیركردن/ dane::

دان خاڤ/ dane::

دان خۆر/ dane::

دان دانۆكە/ dane::

داندراو/ dane d::

داندۆك/ dane::

داندوك/ dane::

داندۆل/ dane::

دانراو/ dane::

دان أیچ/ dane::

دان أیچ كردنەوە/ dane::

دان زانین/ dane d::

دانزخ/ dane::

دانزیك/ dane: ن: باكك: جێۆ: ناوی كۆنی( قرمزو كۆپرو)ـە.

دانس/ dane::

دانستە/ dane d::

دانستان/ dane::

دانسقە/ dane::

دانش/ dane::

دانشتن/ dane::

دانق/ dane::

دانك/ dane::

دانكە/ dane d::

دانكە دەردان/ dane::

دان كەل/ dane::

دان كردن/ dane::

دان كرن/ dane::

دانكوت / dane::

دانگ/ dane::

دانگا/ dane::

دانگانە/ dane::

دانگە/ dane:: بەركۆز/berk: ن: باكك: دانگە: ئەو جیگایەیە كە لەزمستانان تفاقی لێ دەدرێ بە ئاژەڵان.

دانگەرێزە/ dane::

دانگ دانەوە/ dane::

دانگیر/ dane::

دان لێ تیژ كردن/ dane::

دانن/ dane::

داننان/ dane::

داننان بەگونا/ dane::

دانۆك/ dane::

دانۆكە/ dane::

دانوو/ dane::

دانووان/dane: كتن:[ دا+ نووان] دانوان، دانەوان.

دانواندن/dane: كتپ:[ دا+ نوواندن] دانەواندن. چەماندنەوە، خوارە و هاوردن.

دانوانن/dane: كتپ:[ ئەردە] دانوواندن.

دانووسان/dan: كتن:[ دا+ نووسان] پێدانووسان، گەزتن.

دانووساندن/dan: كتپ:[ دا+ نووساندن] پێدانووساندن، گەزتن.

خۆدانووساندن/dan: كتپ:[ خۆ+ دانووساندن] خۆگرتن بەنهێنی بۆ بیستنی ڕازی ئەم و ئەو.

دانوستانی گشتی/dan: كتن:[ دانوستان+ ی + گشتی] كۆبوونەوە.[ ئینگـ: Full session].

دانوستانی دادگا/dan: كتن:[ دانوستان+ ی + دادگا] [ ئینگـ: Hearing].

دانووكە/dane: ن:[ ڕوو] دانۆكە. { گیوی، ل، 411}.

دانووكە چەورە/ dane::

دانووكەرەتە/ dane::

دانوولە/dane: ن:[ ڕوو] جوورە گیایەكە ئاژاڵ دەیخوات.{ گیوی، ل، 411}.

دانوراشتن/ dane::

دانوشتان/dan: كتپ:[ دا+ نوشتان] نوشتانەوە، ڕەق بوونی چشت.

دانوشتاندن/dan: كتپ:[ دا+ نوشتاندن] نوستاندنەوە، دووقەدكردن، دەق كردنی هەندێك چشت.

دانوشتانن/dan: كتپ:[ ئەردە] دانوشتاندن.

دانوشتاو/ dane: ئانفا: نوشتاو :چشتی نوشتێدراوەی دەق كراو.

دانهەڤ/dan: كتن:[ كباك] كۆكردنەوە.

دان هەنگوور/dane: نتـ:[ كشت][ ئەردە] دەنكە ترێ، هەنگووردان، دەنكەكەی لە نێو گلووی ترێی دایە.

دان هێنژاندن/dane: كتپ:

دانهێأ/dane: نتـ:[ ä][ باد] گەنمەكوتاو.  

دانهێأك/dane: نتـ:[ ä][ گەر] دانەوێڵە، بأوێش، گەنمەكوتاو.

دانێ/ dane::

دانێر/ dane::

دانێركردن/ dane::

دانێلە/dane: ن:[ كشت][ كهـ] دانەوێڵە.

دانیك/ dane d::

دانی/dane: ن:[ گیان][ ڕۆژ] ئەرەبەستە، بەختە، بەسلەمە، بێسڵە، پەروار، دابەستە _ دابەستی، دەرماڵە. : ئاژەلێكە دەبەسترێتەوە بۆ ئەوەی قەڵەو بێت.

دانیار/ dane::                 

دانیاگ/ dane::

دانیال/ dane::

دانیان/dane: كتپ:[ ئەردە، كهـ] دانان، دۆڕاندن، چوواندن، لەدەست دەركردن، دامەزراندنی دیوار و كۆڵەكەو ئیتر.

دانیاو/ dane::

دان یەك/danî: كتن: لێكدان.

دانەدوا/dane diwa::

دانەدواوە/dane diwawe::

دانەرەڤاندن/danerevandin::

دانەزان/danezan::

دانەزاندن/dane zandin::

دانەزان کردن/dane zan kirdin::

دانەسەر/daneser::

دانەسەکناو/dane sekinaw::

دانەشوێن/dane šiwên::

دانەکوشتن/dane kuštin::

دانراو/danirawe: ن: دانای

دان زانین/dan zanîn:ن:

دان ناسکرن/dan naskirin:کتن: بەناسین دان. بەرگیرا ( کباک) هاوار و بانگ کردن.

دانوستان/danûstan: کتپ:[ دان+ و+ ستان]   

دان وستاندن/dan û sitandin کتپ:[ ئاب][ کباک] بازرگانی.  

دانوساندنی سەرەتایی/danûsandinî seretayî: نتـ:[ ئاب] وتووێژی سەرەتایی بە تایبەت پێش بەستنی گرێبەست.  ڕێکخستنی کۆبوونەوەی وتووێژی سەرەتایی. [ئینگـ: Preliminary negotiation, pourparler]{کارگێری، ل، 223}.

.

.

________________________________ 

دان³/dan: ن:

1 – چین، چەل، جار، هەل، چاخ، کات، گاڤ، دوودان : دووچین.

:: دانی بەیانی بەشێکە لەڕۆژێ لە بەیانییە وە تا نیوەڕۆیە.

: بەشێکە لە ڕۆژێ لە نیوەڕۆیەوە تا ئێوارێ.

: دانی ئالینجێ

: کاتێکە لە( 8 )ی بەیانییەوە تا( 4 ) ی ئێوارێ.

2 – [ کباک، باد] ژەم، جەم.

:: دان بەری چێشتی شل، ئەم چێشتە دانی کەمە ( بەری کەمە). کەمێک لە هەموو چشتێک

: دانێک گۆشتم بدەیە.

: کەمێک گۆشتم بدەیە.       

.

.

____________________________    

دان 4/dan: ن:[ توێ][ بابا] ددان، دران : دوو ڕێزە ئێسکەکانی دانەدانە یە کە لە سەر پووکی گیاندار دەڕوێت و خواردەمەنی پێ وورد دەکرێ و 32 دانەیە.  .

دانە/dane: ن: ددانەوگرنەگرنی هەرە.

دان ئاڵبوونەوە/dan aľbûnewe

: کتن: ددان ئاڵبوونەوە، سڕبوونی ددان بەهۆی چشتی ترش و ئیتر.

دان ئێشە/dan êše: نتـ:[ نخ] ددان ئێشە.

دان جیڕکردنەوە/dan cîřkirdinewe: کتن، کتپ: دانچیڕکردنەوە. 

دانساز/dansaz:

دانسازی/danzasî:

دان سپی بوونەوە/dan spî bûnewe:

دان سپی کردن/dan spî kirdin:

دان سپی کردنەوە/dan spî kirdinewe:

.

.

______________________________

دانامە/daname: ن:[ ئەردە] بۆز، مووی ڕەش و سپی. 

دان/dan:ن:  

دانای/danay::

.

.

_______________

دانین/danîn: كتن:[ كباك] دانان، ڕۆنان.

دانین ئەردتی/danîn: كتن:[ كباك] لەسەرزەوی دانان.

دانین جهـ/danîn: كتن:[ كباك] لەجێگای خۆی دانانەوە.

خووە لخەودانین/danîn: كتن:[ كباك] خۆلەخەوكردن،

خووە لێدانین/danîn: كتن:[ كباك] ماستاو و مەرایی كردن، باوەڕنەكر من ئانی دانی بەر چاڤی وی.

:: باوەڕی نەكرد من هێنام بۆ لەبەر چاوی وی داناوە، بادانی.

ئەرناوی دانین/danîn: كتن:[ كباك] هێدی و هێمن بوون. ئەزێ دێنم تە.

ژهەڤ دانین/danîn: كتن:[ كباك] پیادەكردن.

ژخووەدانین/danîn: كتن:[ كباك][ بەرگ] داكەندن.

لخووەدانین/danîn: كتن:[ كباك] لەخۆگرتن، خۆبەكەمزانین، خۆبەكەمگرتن. ( ئیزۆلی)

دانینك/ dane::

دانیولەس/ dane::
.

.

.