ئی/  I /  î: 

به ‌گوێره‌ی رێنووسی عه‌ره‌بی ئه‌م تیپه‌ ده‌نگ و تیپێکی ڕه‌ها نییه‌، پێکهاتووه‌ له ‌( ئـ + ی). له‌ رێنووسی ده‌ئێنه‌به‌ره‌ وه‌کوو تیپ هیما و ده‌نگێکی ڕه‌های هه‌یه‌( Y ، y ،î )، وه‌ . له‌ ڕێنووسی لاتینی دا 12 هه‌مین پیته‌ له ‌زمانی کوردییدا. وه‌ دووهه‌مین تیپه‌ یان پیته‌ له‌ ئه‌لفه‌بێتی ده‌ئینه‌که‌رت یان ئاڤێستایی که‌ ئه‌لفه‌بێتێکی جودای هه‌یه‌ له‌ هی لاتینی و ئارامی.

{ هاوێژی ئه‌م پیته‌ به‌ ئه‌م کلۆجه‌ ده‌بێت : لێو هاوبه‌شی گۆکردنی ناکات و به‌ر بزوێنی رێزی پێشه‌وه‌ ده‌که‌وێت{ ک. ک. کوردۆێێف}} یان{ ددان نیزیک یه‌ک ده‌کرێته‌وه ‌و زار به‌ مه‌ڵاشووی خواره‌وه‌ گیرده‌کرت باده‌رکردن له‌ گه‌رووه ‌وه‌ بۆ ده‌ره‌وه‌ی ده‌م}.

1-2- ئه‌م پیته له ‌پیته‌بزوێن( ده‌نگدێر)ـه‌کانی زوانی کوردی. ئه‌م پیته‌ به‌ پیتی[  ا ، د ، ر ، ڕ، ز ، ژ ، ۆ ، وو ، و‌ ] وه‌ نانووسێت له‌ ڕێنووسی عه‌ره‌بی.

2-2 به ‌یه‌کێک له ‌گیروگرفته‌کانی زمانی یه‌کگرتووی کوردی ده‌بیندرێت له‌ ڕووی نووسینی( ئـ + ی : î ) که‌ چۆن به‌ ڕێنووسی عه‌ره‌بی دوو ده‌نگه‌ و له‌ رێنووسه‌کانی تر ڕه‌به‌نه‌.

.


ئی/I: ن: هیمای ژماره‌یی ژمێره‌ی رۆمییه‌. 1- I، 2 – II، 3-III .

.


ئی/î: ئان:[ ل][ ئه‌م ( ئی) یه‌ له ‌( ئیم) وه‌ کورتکراوه‌ته‌وه]

1 –  ئه‌م، یه‌.

::  ئیرۆ

::  ئیساڵ

::  ئیمشه‌و

ئینجا

2-: ئان:[ کباک] هی، ئێ، هن، هین.

::  ئی من: هی من.

.


- ئی/- î: ئمـ:[ پهـ: ئی]

1- ئامرازی خستنه‌سه‌ره‌ و( مضاف)( مضاف الیه‌) تێکده‌کاته‌وه.

‌::  کوڕی لالۆ سه‌رحه‌د.

:: ئه‌ندامی کۆڕی زانیاری کورد.

{ تێبـ :

1- ئه‌م ئامرازه‌ ئه‌گه‌رچی له ‌په‌هله‌ویدا( ئی ) بووه‌ به‌ڵام ئێستا وه‌کو( ژێر_ کسره‌) گۆده‌کرێت و به ‌هه‌ڵه‌ له‌م شوێنه‌ دانووسراوه‌.

2- ئامرازی به‌یانی حاڵه‌ و له ‌سه‌ره‌تای ڕسته‌دا دێت.

:: ئی ده‌باشم، ئی نه‌ساغم، ئی ڕه‌‌ش.

3-( مکـ) ئامرازی موڵکایه‌تی دیار ده‌کات که‌ فڵانه‌ شت هی فڵانه‌ که‌سه‌.

::  ئه‌و ماڵه‌ئی منه‌.

::  ئی تۆ بوو دایان به‌من.

4 – له‌ پێش ئاوه‌ڵناوه‌وه‌ دێت که‌( موێوف) ـه‌که‌ی نێرینه‌  بێت.

::  ماشه‌ڵڵا کوڕی من ئی گه‌وره‌یه‌.

5 – بۆ پرسیارێکی دڵنیایی.

:: وورچێکم گرت، ئی ؟! .

.


- ئی/- î :[ پهـ: ئیهـ] پاشگرێکه‌ له ‌زمانی کوردی به ‌دوای ناو و ئاوه‌ڵناوه‌وه‌ ده‌ڵکێت و ناوی چاووگی و ناوی گوزه‌ره‌ یان لێدروست ده‌کات.

::  گه‌وره‌ _ گه‌وره‌یی.

::  خۆش _ خۆشی.

::  شاد _ شادی

::  پاتشا _ پاتشای

::  تاریک _ تاریکی

::  نۆکه‌ر _ نۆکه‌ری.

.


- ئی/- î :[ پهـ: ئیک] پاشگرێکه‌ له ‌زمانی کوردی ئاوه‌ڵناوی پێ دروست ده‌کرێت که‌ پێوه‌ندی و نیسبه‌ت بگه‌ێنێت.

::  زمانی کوردی

:: زمانی عه‌ره‌بی

::  ئه‌ده‌بی ئه‌مه‌ریکای لاتینی

:: چای سیلان

:: هه‌ولێری.

.


- ئی/- î:[ قه‌دی( ئی : î ) ئامرازی کۆیه‌ له ‌زمانی ئا‌ڤێستادا]

1- ئه‌ستی.

2- پیتی ئی ده‌ڵکێت به‌دوای ناوی شاره‌ وه ‌و ئاوه‌ڵناوێکی نوێی لێدروست ده‌کات.

::  ده‌رسیمی، بۆتانی، که‌رکووکی، ئه‌مریکی _ ئەمەریکایی.

.

.

.