هەوێن/hewên: ن:  ئاڤین _ هاڤێن، ئامیان( هـ)، شیردان، مایە، هامێن _ هامێژن، هیوێن. [ ئینگـ: yeast , ferment].

1 – دوای کوڵاندنی شیر، بڕێك لە شیری ئامادەکراو کە پێی دەگووترێت( هەوێن)، دەکڕیتە ناو شیرە کوڵاوەکەوە، شیرەکە سارد دەکرێتەوە و شیرەکە دەبێت بە ماست.

.

لە زمانە ئەوروپییەکان وەك پێشگر یان پشگر بەواتای ( ترشان _ ترشێن، هەوێن، ئەنزیم) دەلكێت بۆ زۆر پەیڤەوو بۆ زۆر دەستەواژە و زاراوەی زانستی بەکاردەهێندرێت.[ ئینگـ : zym , zyme , zymo]{ شەوکار، ل، ٧٠٦}.

.

هەوێن پێو/hewên: نفا:[ هەوێن+ پێو( پێوان)] ئامێرێکە ڕاددەی ترشان دەردەخات.[ ئینگـ: zymometer].

.

هەوێن پەكخەرە/hewên: نتـ:[ ئینگـ: yeast avoid]

.

هەوێن پێكهێن/hewên: نتـ: ترشێن، ترشێن پێكهێن. [ ئینگـ: zymoplastic]

.

هەوێن دروستکەرە/hewên: نتـ:[ هەوێن دروست+ کەر( کردن)+ ئە] زیمۆجین : ترشێنزا، ترشێن دروستکەرە : ئەو میکرۆبانەی هەوێن دروست دەکەن.[ ئینگـ :  zymogen, zymocute ].

.

هەوێنزان/hewênzan: نتـ:[ هەوێن+ زان( زانین)] زیمۆلۆجیار، ترشێنزان، زانای ترشێنزانی.[ ئینگـ : zymologist]

هەوێنزانی/hewênzanî: نتـ:[ هەوێن+ زان( زانین)+ ی]

1 – زانستێکە لە ترشان کاری ترشێن دەدوێت . [ ئینگـ : zymology]

2 – ئەوەی پەیوەندی هەبێت بە هەوێنزانی یەوە.  . [ ئینگـ : zymologic]

.

هەوێن هەڵهاتن/hewên: ن: هەوێن ترشان( وەكو هەویر). [ ئینگـ : zymosis]

.

هەوێنێز/hewênêz: نتـ: زایمێز، کهوڵیز : ترشێنێكە شەكر دەگۆڕێت بۆ کهول و ذووان ئۆکسیدی کاربۆن.  [ ئینگـ: zymase]

.

هەوێنێتی/hewên: ن:  ئەنزیمێتی : کاری هەرسی و ترشێنی ترشێنەکان. [ ئینگـ: zymolysis]

.

.

هەوێن/hewên: ن: [ ئینگـ: zyme]

هەوێنی ئەلکهولی/hewên: ن:[ ئینگـ: alcoholic yeast]{ خالد خاڵ، ل، ٧٩}.

هەوێنی پەنیر/hewên: نتـ:[ هەوێن+ ی+ پەنیر] فرسك، مایان.

هەوێنی پرۆتین دروستکەرە/hewên: ن: هەوێنی پرۆتین دروستکەرە لە سزاو.[ ئینگـ: Saccharomyces fragilis]

هەوێنی خۆراك ترشێن/hewên: ن: [ ئینگـ: fermentative yeast]

هەوێنی شیری/hewên: ن: هەوێنێکە ئەگەر لە شیردا بێت، دەبێتە هۆی ترشاندنی گازی.[ ئینگـ: torula cremoris]

هەوێنی لاکتۆزترشێن/hewên: ن:[ ئینگـ: lactose fermenting yeast]{ خالد خاڵ، ل، ٧٩}.

.

ئاووگی هەوێن/hewên: نتـ: ئاووگی ترشێن [ ئینگـ: yeast extract, yeast juic]

ئاوی هەوێن/hewên: نتـ: ئاوی ترشێن : ئاوی بیرە ترشێن [ ئینگـ: yeast water]

پێوەری ترشێنێتی/hewên: نتـ: ئامێرێکە بۆ پێوانەی توانای ترشاندنی ترشێن. [ ئینگـ: zymoscope]

خانەی هەوێنی/hewên: نتـ: [ ئینگـ: zymogenic cell]

دەرهێنانی هەوێن/hewên: نتـ: دەرهێنانی ترشێن بە کوڵاندن. [ ئینگـ: yeast decoction]

میکرۆبی هەوێن/hewên: نتـ: میکرۆبی ترشان.[ ئینگـ: zymophyte]

.

.

__________________________________

هەوێن/hewên: ن:

{

دایدەچێنم

لە نێو گوڵدانی ڕۆحمدا و

دەیکەم بە هەوێنی

شێعرێک،

شیرن، شیرینی

هەنگوینی،

کە لەو لێوە شەڕابیانەت

هەر بزەیەکتم

پێشکەش کەی،

}{ قادر عەلیخا}

هەوێن کردن/hewên: ن:

هەوێنی/hewên: نچ:[ نەهـ، شکا] خۆسەویستی. { گیوی، ل، ٩٢٦}.

هەوێنی خۆشەویستی/hewên: ن:

.

.

__________________________________________

هەوێن/hewên: ن:

لەهموو و لەهاموو، هێوێنی هەڵچووی نێرینە و هێوێنی هەڵچووی مێینە. “لە، لو” واتە؛ هەڵاتوو، هەڵچوو، “هموو، هامو” واتە؛ هێوێن، هەوێن، خومرە” بەگشتی دەبێتە هێوێنی پیتێندراوی نێر و مێ. { نەبەز شۆڕش}

.

.

.

.