تێز¹/têz: ن:[ سەز]
1 ) كونێكە لای پێی هێندێ تفەنگ و دەمانچەوە باڕووتی دەخرێتە سەر و ئاگری پێوەدەنرێت.( خاڵ. ب1. ل. 329).
2 ) [ کباک] بارووتی كوتراو.
تێزە/têze: نتـ:[ سەز][ تێز+ ئە] پڵیتەی سەرچەكەمەنی كۆنی وەك تفەنگ و دەمانچەی ڕەشۆكی و تۆپ و دینامیت.
{
چەتارم لێدەچەقاند، تێزەم داوێشتە سەرێ
دەستم لە شینكەی دەبزافت بزرم كرد لە دووكەرێ
}{ سێسەد هۆنراوە. ل.21}.
تێزەتێز/têzetêz: نتـ:[ سەز] باتسكە، پەڵەپەڵ، تێزە وەك تێزكە یان تیسكەی تفەنگ.
| تێبینی |
| ووشەی ( تەز) لە زمانی فارسیدا بە واتای گیایەكە تازە سەری دەرهێنابێت و لە زمانی پەهڵەویدشدا یەكێک لەواتاكانی( تێز: خێرا) دەگەێنێت |
تێزەتێزەدان/têzetêzedan: كتن: پەلەپەلەلكردن لە یەكێك بۆ كردنی كارێك.
تێزەتێزەلێ كردن/têzetêze lê kirdin: کتپ: پەلەپەلەلكردن.
وەك تێزكەی تفەنگ/wek têzey tifeng: نتـ، شڕ:[ ئد][ تێز+ئە] توند، تیژ، بەهەشتاو.
تێزكە/têzike: نتـ:[ رۆژ] تێزە.
:: وەك تێزكەی تفەنگێ بیدە دا تێپەڕی.
.
.
__________
تێز ² /têz: ن:[ ڕەوا] تیز، تێزە( رۆژ)، قەشمەری، گەپ، تەڕانە.
تێزی/têzî: ئان: پاسقاڵی، قەشمەرێتی، گالتەچێتی.
.
.
__________
تێز ³ /têz: ن:[ فەر: these]
1 ) باس و ئارێشەیەک كە كەسێک بۆ ڕوونكردنەوە و شیكردنی هەوڵبدات. واتا خاڵی مشتوو و مڕی لەسەر بێت.[ ئینگـ: Thesis].
2 ) لێكۆڵێنەوە و بابەتێک كە خوێندكاری زانكۆ دوای تەواوكردنی دەرسەكانی كاری كەسەر دكات و دوكتۆراكەی پێوەر دەگرێت.
.
.
________
تێز 4 /têz: ئاک:[ بیا] پەلە، لەز، خێرا، زوو.[ تور:tez . لە فار: تیز]
تێزە/têze: نتـ:[ تێز+ ئە] تێزەک، تێزكە( کباک)، تێسكە، تێسكۆڵ.
1 ) نووكی چشتی تیژە، قوتكە، قیتكاییەكانی ڕووی دیوار و بورجان.
2 ) تێژە : تیژی ڕۆیشتنی گولـلە.
تێزەک/têzek: نتـ:[ کباک][ تێز+ ئەک] تێزە.
.
.
.
.