ئاوار¹/awar: ن:

1- ئامار( احصاء).

2 – خانووی ته‌پیو، گردوخاک(غوبار)

:: فیسار که‌س بووه‌ به‌ژێر ئاراوه‌وه‌.

3- [ خوار] باسووق، ئارده‌پێچ، باستێک :  جۆره‌ حه‌لوایه‌کی تونده‌، له‌ ئارد و دۆشاوی ترێ دروست ده‌کرێت و وشک ده‌کرێته‌ وه‌ و پارچه‌پارچه‌ هه‌ڵده‌گیرێت بۆ خواردنی زمستانان.

4- [ کان] گه‌وهه‌ر، به‌ردێکی به‌نرخه‌.

.

.

_____________________

ئاوار²/awar: ن:[ کۆن]

ئابدار : چایچی ناو دیوه‌خان و کۆشک وسه‌را.

ئاوارخانه‌/awarxane:+ .

ئاواری/awarî: نچ : شتومه‌ک و که‌ره‌سته‌ی چای و قاوه‌ که‌ به‌ بار ده‌گوێزرایه‌ وه‌ له ‌شوێنێکه‌ بۆ شوێنێکی تر.

.

.

__________________________

ئاوار³/awar: ن:[ كباک] جودا.

ئاوارتن/awartin: کتنـ:[ كباك، زا][ ئاوار+ تن/diawêre،biawêre]

ده‌رجیاکردنه‌وه‌، جوێ کردنه‌وه‌، خستنه‌ئه‌ولاوه‌، لێکجوداکردنه‌وه‌، لابردن

{ زه‌بیحی}: ئه‌گه‌رچی خۆی له‌ دیالێکتی ناوه‌ندی زمانی کوردییدا له‌بیرچووته‌وه‌، به‌ڵام له‌ شێوه‌ی (هه‌ڵاوارتن) و (هه‌ڵاوردن) دا ده‌بیبندرێت، لام وایه‌ ( ئاواره‌)ی هه‌ر به‌بنچینه‌ ده‌چێته‌وه‌ سه‌ر ئه‌م چاووگه‌، که‌ به‌ڕایی من چاووگێکی ڕه‌سه‌نی زمانی کوردییه‌ و شایانی ئه‌وه‌یه‌ زیندووبکرێته‌وه‌: بواردن، هه‌ڵبواردن، rewŝa awart.

.

هه‌ڵ ئاوارتن(دن)/ heľ awartin din: کتن:[ هه‌ڵ + ئاوارتن ] لێک جیاکردنه‌وه‌ی دوو یا چه‌ند شت.

{ تێبـ : ئه‌م چاووگه‌ به‌ تایبه‌تی بۆ به‌شکردنی مه‌ڕو بزن و که‌هی دوو شه‌ریکان بێت و بیانه‌وێت جوداببنه‌وه‌، یان بۆ جیاکردنه‌وه‌ی ( به‌رخ) و ( کار)ی ساوالکه‌ دایکیان به‌کاردێت.

ئاوارته‌/awarte: ئانفـ:[ كباک، زا][ ئاوارت + ـه‌] جیاکراوه‌وه‌، به‌جێ هێڵراو، لادراو ، شتی ده‌ربڕاو[ ئینگـ : exceptiona].

.

ئاواره‌/aware: ئان، نفا:[ئاوار+ ه‌] باشیل، ئاوه‌کی، باوه‌ژۆ، هه‌ڵوه‌دا، تار- ته‌را- ته‌ره‌،  سه‌رگه‌ردان، ده‌ربه‌ده‌ر، بێ ماڵ و حاڵ. ڕه‌هه‌ ند، هه‌رزه‌گه‌ر، سڕگوم، هه‌ڵه‌ته‌، ئه‌وداڵ، ڕیتاڵ، ڕاتووڵ، لێقه‌وماو، وێڵ، ‌ڕقه‌ڕێ، هێوه‌له‌ک، گومڕا : که‌سێک له‌ نیشتمان یان زێدی خۆی دوورکه‌وتبێته‌وه‌.

{ ئاواره‌ی خاکی وه‌ته‌ن و سه‌یر و سه‌فاخۆم || پا ماڵی غه‌می میحنه‌ت و سه‌د جه‌ورو جه‌فا خۆم}{عارف}.

ئاواره‌ بوون/aware bûn: كتن:[ ئاواره‌+ بوون] سه‌رگه‌ردان، تاربوون، بازرره‌بوون، هه‌ڵوه‌دا بوون، که‌وتنه‌ هه‌نده‌ران، په‌ڕاگه‌نده‌بوون. له‌ماڵ وحاڵ ونیشتمان دوور که‌وتنه‌وه‌.

ئاواره‌کردن/awarekirdin: کتپ:  تاڕاندن، ته‌ره‌ ڕه‌هه‌ند کردن، کردن، هه‌ڵوه‌داکردن. ده‌ربه‌ده‌رکردن، دوورخستنه‌وه‌ له‌ ووڵات و ماڵ وحاڵ.

{

شێخ عه‌لـی خۆ تۆ منت ئاوا‌ره‌ کرد و ده‌ربه‌ده‌ر

چاکه‌ هه‌جوێکت بکه‌م ئه‌مما موفید و موخته‌سه‌ر

}{ره‌زا}.

.

ئاواره‌کراو/aware kiraw: ئان: ترافیاگ، ڕه‌تێندراو، ده‌رکراو.

ئاوه‌ره‌گا/awarega: نتـ:[ ئاواره‌ + گا : شوێن ]  ئۆردووگای په‌نابه‌ران، شاروه ‌ده‌رگا، شوێنی ڕه‌هه‌نده‌،  

ئاواره‌یی/awareyî: نچ: ده‌ربه‌ده‌ری، هه‌ڵوه‌دایی، هه‌رزه‌گه‌ری، سه‌رگه‌ردانی، بێ خانوو مانیی، حاله‌تی دوورکه‌وتنه‌وه‌ له ‌ماڵ و حاڵ و نیشتیمان . دوور ووڵاتی.

::  ئه‌گه‌ر ئه‌مه‌ ئاواره‌یی نه‌بێت، ئاوا‌ریی چۆنه‌!!.

.

.

.