گاڵ ¹ /gaľ: ن:[ ڕوو][ ناوێکی کۆنی گڵێنه‌، هەرزنە تاڵەی ئێستاکەیە] گەنمی ڕەش : گیایەکە هێشوویی و ڕەنگ سوور و دەنکەکانی هێلکەیین، ڕووەکێکە لە دانەوێلەکانی سەربە بنەماڵەی gramineae یە، تۆوەکەی هاوشێوەی تۆی پەمۆ، پەموو یان لۆکە یە، بەزۆری لە ڕووسیا و ئاسیای ڕۆژهەڵات دەچیندڕێت. کەسێک زۆر شارەزاش نەبێت، بەگرانی دەتوانێت لێکیان جیابکاتەوە، بۆ ئالیکی مەڕ وماڵات هەندێ لە باڵندان دەچێندرێت.[ لا: panicum miliaceum ]

 پۆلێنکردنی زانستی 
 شانشینی هۆبە  پۆل پلە  خێزان چەشن جۆر
 جیهانی ڕووەک   کاسە تۆودارەکان       گاڵ

 

 پەندی پێسێنان 
 یا گاڵ دێنێت یان پەموو .{ شێوەزاری موکری} :

 ئەم ئیدیۆمە و بۆ کارێکی نابەدڵ و دوودڵ لە ئەنجامدانی دەگووترێت، واتا یان باش دەردەچێت یا خراپ. 

{

که تۆ گیرفانپڕی گیرفانبڕی، من هەر هەژار ماوم

که تۆ خۆت دا بەخواردن، من لەگەڵ گاڵ و بەڕوو کوردم

}{ هەژار}

گاڵەبەنگ/gaľebeng: نتـ:[ ڕوو] گیایەکە بۆ دەرمان دەشێت. 

گاڵووف/gaľebeng: ن:[ ڕوو] گیایەکی دەشتییە.  

گاڵین/gaľîn: ن:[ خوار] نانی هەرزن. 

گاڵینە/gaľîne: ن:[ خوار] نانی هەرزن.{ هەنبانەبۆرینە، ل، 684} 

.

.

____________

گاڵ ² /gaľ: ن:[ دەنگ] 

دەنگی زارۆی ساوای تازە زمان گرتوو.{ هەنبانەبۆرینە، ل، 684} 

:: هەر گاڵ و بوغیەتی.

گاڵە/gaľe: ن:[ دەنگ]

1 . دەنگی پێکەنینی ساوا. 

2 . دەنگی تێکەڵاوی باڵداری دەنگخۆش. 

3 . [ کەش] دەنگی هەور.

گاڵدان/gaľdan: کتپ: دنەدان، هاندان.  

گاڵگاڵێن/gaľgaľên: نتـ:[ دەنگ] گازگازێن. 

گاڵوبوغ/gaľûbu: نتـ:[ دەنگ] دەنگ و قسەی زارۆی ساوای تازە زوان دەگرتێت.

گاڵین/gaľîn: ن: گۆرانی گووتن. 

 

گڕوگاڵ/giřûgaľ: نتـ:[ دەنگ]

.

.

_____________

گاڵ ³ /gaľ: ن: بانگ:bang، دەنگ:deng، دەی:dey، گازی:gazî، هاوار:hewar : بەهەرا و هوریا ڕاونان

:: لێرە گاڵیان دا. 

گاڵا/gaľa: ن: هێرش، پەلامار. 

گاڵە/gaľe: ن:

1 . [ مکـ] داخستن

:: دەرگا گاڵە دە. 

2 . داد و هاوار بە ناڕەحەتی.

3 . ئازایەتی لە کارێکدا.

:: هەرگاڵە دەکات. 

گاڵەدان/gaľedan: کتپ: داخستنی دەرگا و پەنجەرە. 

گاڵەکردن/gaľe kirdin: کتپ: گاڵە پێ کردن : چاک وەخەوکەوتن لە کارێک. 

:: چۆن دروێنەیەک هەر گاڵەی پێ دەکات. 

گاڵەگاڵ/gaľegaľ: ئانتـ: هەرا و هوریای یەک لە دوای یەک. 

گاڵەوگورت/gaľeûgurt: ئانتـ: پاشملە و خراوگووتن : غەیبەت. 

گاڵەوگیڤە/gaľeûgîve: ئانتـ: ترساندن بە قسە، هەڕەشە. 

گاڵدان/gaľdan: کتپ: قاودان : دەرکردن بە هەرا و هوریا. 

گاڵین/gaľîn: کتن: ناڵاندن.

.

.

.

.