ئاس ¹/as: ن:

1- [ زیند][ ئاژ]  زاڵ، قڕقووم : گیاندارێکه‌ له‌ خێزانی ده‌ڵه‌ک، پێسته‌که‌ی له ‌هاویندا قاوه‌یی و له‌ زمستاندا سپییه‌، و سه‌رکاکی به‌ڵه‌ک ده‌بێت. ڕاوده‌کرێت و به‌خێوده‌کرێت له‌به‌ر که‌وڵه‌که‌ی به‌نرخه‌ بۆ بازرگانی فه‌روو به‌کاردێت.[ لا: Ictis erminea].

2 – دووسنگی ته‌ختی گرد به‌رهه‌م له‌سه‌ریه‌ک دانراون ده‌سووڕێنه‌وه‌ به‌هۆی ئاوه‌وه‌ دانه‌وێڵه‌ی  پێ ده‌هاڕێت، ئاشی ئاوی پێده‌گوترێت.

3 – [ ڕوو] دارێکه‌ له‌ دارهه‌نار ده‌چێت به‌رکی شین و خۆشبووه‌ چێژی تاڵه‌، گوڵێکی سپی و پۆنداره‌، به‌ره‌که‌ی به‌شینی ڕه‌نگی ڕه‌‌شی لێده‌ده‌هێندرێت.

{ تێبـ :  ( ئاس –  ئاه  – ئاش ) گۆرانکاری له ‌نێوان زمانی کوردی و فارسیدا له‌سه‌ر ووشه‌کان هه‌یه، ‌وه‌ک

:  ئاسن –  ئاهن

:  ئاسوو –  ئاهوو

:  ماسی –  ماهی

: ئاسوورا – ئاهوورا.

ئه‌م گۆرانکارییانه‌ ده‌گه‌رێته‌وه ‌پتر بۆ سه‌رده‌مه‌کانی پێش ماد و سه‌رده‌مه‌کانی ئاسوورێ ( ئاشووری) هۆکانی ده‌گه‌رێته‌وه‌ بۆ گۆرانکاری نێو زمانه‌کانی ئه‌و سه‌رده‌مه}‌.

.

.

_____________________________________

ئاس²/as: ن:[ رۆژک، کهـ]

بێزار، وه‌ڕس.

:: فره‌ ئاسم له‌ ی کاره‌.

ئاسبوون/asbŭn: کتن:[ رۆژک، کهـ] وه‌ره‌زبوون.

::  له‌ گیانی خۆه‌یان  ئاس بوونه‌.

ئاسکردن/askirdin: كتپ:[ رۆژک، کهـ] بێزارکردن.

::  ئاسمان له‌ گیان کردن( که‌رده‌ن).

.

.

___________________________________

ئاس³/as: ئان:{{ته‌ر، تر}{ته‌رین، ترین}}

1- که‌نه‌فه‌ت وماندوو :  به‌ئه‌م واتایی به‌ته‌نـها ناگووترێت و له‌گه‌ڵ په‌ڵاس دا تێت

::  به‌سوێندانه‌وه‌ی ئاس و په‌ڵاس ده‌بێته‌وه‌.

2- رووت و ره‌جاڵ.

::  کابرا ئاس و په‌ڵاس هیچ شک نابات.

.

.

____________________________

ئاس4/As: ن:[ فه‌ر][ وه‌ر][ له ‌لاتینییه‌وه‌ هاتووه] یه‌کێکه‌ له ‌52 په‌ڕی قومار که‌ تاکه‌ خالێکی له‌سه‌ره‌ و هه‌ر ده‌سته‌په‌ڕێک چوار له ‌وێنه‌ی تێدایه‌. ته‌ککه‌( باشک) بیللی( كباک).

{ تێبـ : ئه‌م ووشه‌یه‌ ئاوییه‌که‌ی پاره ‌و پێوانه‌ و کێشانه‌ی کۆنی رۆمه‌کان بووه‌. که‌ هاوتای فلس، شایییه‌.

.

.

_______________________________________

ئاس5/as: ن:[ مۆسیقا]

1- تونێکی مۆسیقییه‌ که‌ نیوتۆن نزم تره‌ له‌ تۆنی a له‌گه‌ل b.

2 – نۆیه‌مین تۆنه‌ له‌ سکاڵای کرۆماتیک.

.

.

.