ئا‌ڤ/av: ن:[ كباک][ ئا‌ڤێسـ : Opa :  ئه‌پۆ][ پهـ: ap] ئاو ، ئاب .

{ تێبـ : گۆرانکاری له‌ نێوان ده‌نگی( ‌ڤ – و)ی کرمانجی باکوور و باشووردا هه‌یه}. 

1 – ئاب، ئاو، ئوو( ل) : پێکهاتووه‌ له ‌شله‌یه‌کی بێ چێژ وبێ بۆنه‌. ئاوێته‌ی ئۆکسجین وهایدرۆجینه‌. فۆرموولوکیمییایه‌که‌ی H2O یه‌. له‌ سروشتدا به‌ ئه‌ندازه‌ی سێ له‌ چواری گۆی زه‌وی داپۆشیوه‌. له ‌پله‌ی100ی گه‌رمایی ده‌بێت به‌هه‌ڵم، له ‌پله‌ی هیڤۆک/ سفردا ده‌مه‌ێت.

2 – یه‌که‌مین پێشگره‌ له‌زمانی کوردیی دا به‌واتای ئا‌ڤ بێت. که‌ له‌گه‌ڵ ووشه‌ی تردا یه‌ک ده‌گرێت وواتایه‌کێ نۆێ ده‌به ‌خشێت: ئابات، ئابجۆ، ئاباد، ئابان، ئابدار، ئابده‌ستخانه‌…. .

ئا‌ڤا به‌رف/ava berif: نتـ:[ ئا‌ڤ+ ئا+ به‌رف] به‌فراو، سه‌هۆڵاو.

ئا‌ڤاته‌زی/ava tezî: نتـ:[ كباک][ ئا‌ڤ+ ئا+ ته‌زی] ئاوی سارد، ئاوی ته‌زیو.

ئا‌ڤاڕۆ/avařo: نتـ:[ ئا‌ڤ+ ئا+ ڕۆ] ئاوڕۆ، ئابڕۆ.

ئا‌ڤاڕوو/avrŭ: نتـ:[ ئا‌ڤ+ ئا+ ڕوو] ئاوڕوو، ئابڕوو.

ئا‌ڤاقلێ/avaqilě: نتـ:[ کیمیـ][ ئا‌ڤا+ قلێ] ئاوی کانزا.

ئا‌ڤ به‌ردان/av berdan: کتن:[ ئا‌ڤ+ به‌ردان] ئاوبه‌ردان.

ئا‌ڤ په‌نگ/avpeng: نتـ:[ ئا‌ڤ+ په‌نگ]

1- ئا‌ڤگیر : ئه‌و قوڵکه‌ی یان ئه‌و به‌رده‌قووله‌ی که‌ ئاوی بارانی تێدا ڕاده‌وه‌ستێت.

2- ئاوی باران : گۆمێکه‌ که‌ باراناوی تیاکۆبێته‌وه‌.

ئا‌ڤ تێکلکرن/av těkilkirin: کتپ: ئاوتێکه‌ڵکردن.

ئا‌ڤ تێگه‌ریایی/av těgeryayî: نچ:[ كباک، زا][ ڕوو] میوه‌ی تازه‌ گه‌یشتوو.

ئا‌ڤ تێ وه‌ردان/av tě: کتپ: ئاو تێوه‌ردان، ئاڤا تێوەدران.

ئا‌ڤدار/avdar: ئانتـ:

1- جۆره‌ دارێکه‌.

2- ئاودار وه‌ک میوه‌.

ئا‌ڤ داکه‌تن/av daketin: کتن: ئاوداكه‌تن.

:: کشینا ئا‌ڤا به‌هارێ.

ئا‌ڤدان/avdan: کتن:[ ئا‌ڤ+ دان] ئاودان، ئاوداشتن.

ئا‌ڤدانک/avdan: نتـ:[ ئا‌ڤدان+ ک] په‌قره‌( تو).

ئا‌ڤدانی/avdanî: نچ: ئاودانی.

ئا‌ڤ داهاتن/avdahatin: کتن: ئاو داهاتن.

ئا‌ڤ ده‌ربازبوون/av derbaz bŭn: کتن: په‌نگ نه‌خواردنه‌وه‌.

ئا‌ڤده‌م/awiy řŭek: نتـ: ئاوی زار، ئاوی ده‌م، لیک، ڕنگاو( هـ).

ئا‌ڤدێر/avděr: نتـ:[ كباك، زا][ کشت] ئاودێر.

ئا‌ڤره‌شاندن/avreŝandin: کتپ:( ئا‌ڤدره‌شنه‌، ئا‌ڤبره‌ شنه‌ ) ئاوڕشاندن.

ئا‌ڤره‌شین/av reŝîn: کتپ: ئاوڕشێن.

ئا‌ڤرژاندن/avrijandin: کتپ:[ ئا‌ڤ+ رژاندن]. ( ئا‌ڤدرژینه‌، ئا‌ڤ ێبرژینه‌). ئاوڕشێن.

ئا‌ڤرشێن/avriŝěn: كتن:[ كباك] ئاوڕشێن.

ئا‌ڤرووبه‌ر/avrǔber: ئانفا: ئابڕووبه‌ر.

ئا‌ڤڕووبرن/avrŭ birin: کتن: ئابڕووبردن.

ئا‌ڤروودار/avrǔdar: ئانتـ: ئابڕوودار.

ئا‌ڤروومه‌ند/avrǔmend: ئانتـ: ئابڕوومه‌ند.

ئا‌ڤشۆ/avŝo: ئانفا:[ كباک][ ئا‌ڤ+ شۆ( شووشتن)] چڵکاو، ئاوی شت پێشۆراو.

ئا‌ڤ شیز/avŝîz: نتـ:[ كباک][ ئا‌ڤ+ شیز( ؟ )] ئاوی لێخن و پۆله‌ لم ولیته‌.

ئا‌ڤ‌ڤه‌خوارن/avvexwarin: كتن:[ ئا‌ڤ+ ‌ڤه‌+ خوارن( خواردن)] ئاوخواردنه‌وه‌.

ئا‌ڤکه‌تن/av ketin: كتن: ئاوكه‌وتن.

ئا‌ڤکشاندن/avkŝandin: كتن: ئاوكشاندن.

ئا‌ڤکێش/avkěŝ: نفا:[ ئا‌ڤ+ کێش( کێشان)]

1- په‌مپی ئاوکێشان.

2- ئاوکێش : ئه‌و که‌سه‌ی به‌کرێ ئاوده‌کێشێت.

ئا‌ڤکێش/avkěŝ: ئانفا:[ ئا‌ڤ+ کێش( کێشان)]

[ خوار] خواردنی چەور و سوێر.

ئا‌ڤگرتن/avgirtin: کتن: ئاوگرتن.

ئا‌ڤگۆشت/avgoŝit: نتـ: [خوار] شۆربای گۆشت، گۆشتاو.

ئا‌ڤگیر/avgîr: نتـ:[ ئا‌ڤ+ گیر( گیران)] ئا‌ڤپه‌نگ، زناو _ زنکاو _ زۆنکاو، گۆ ( ل) قۆرت و قوڵکه‌ که ‌ئاوی باران ڕاده‌گرێت.

ئا‌ڤلخوه‌کرن/avlixwenirin: كتپ:[ كباك ]

1- سه‌رشووشتن، ئاوكردنه‌بانخۆ.

2- خوسل ده‌ركردن.

ئا‌ڤ لێ ره‌شاندن/av lě reŝandin: كتپ:[ كباك] ئاولێ ڕشاندن.

ئا‌ڤلێکرن/avlěkirin: كتپ:[ كباك] ئاوكردنه‌بان.

ئا‌ڤ لێ وه‌ردان/av lě werdan: كتن:[ كباك] ئاولێوه‌ردان.

ئا‌ڤ و چه‌م/av ǔ ĉem: نتـ: ئاو وچه‌م.

ئا‌ڤ و ئا‌ڤاهی/av ǔ avahî: نتـ:[ ئد] ئاو و ئاوەدانی : ئاوایی.

ئا‌ڤی/avî: نچ:[ كباک][ ئا‌ڤ+ ئی]

1- [ کشت] ئاوی، کشتوکاڵی ئاوی به‌راو، ته‌ڕ و بارانه‌، >< دێمی.

2- [ زیند] زینده‌وه‌ری ئاوی وه‌ک: ماسی، کیسه‌ل، پێنگڤین……

3- هه‌تره‌، هه‌ڵوه‌دار، ئاواره‌، که‌ مه‌ڕێک بچێته‌ ناو مه‌ڕی که‌سێکی تره‌وه‌ ده‌ڵێن.

:: ئه‌‌ڤ په‌زه‌ ئا‌ڤییه‌.

4- شه‌ونم، خونا‌ڤ.

5– [ ڕوو]  ڕووه‌کی ئاوی به‌تایبه‌ت ئه‌وانه‌ی که‌ده‌شێن بۆ حه‌وزی ماسی.

6- [ ڕەنگ] ڕه‌نگی ئاوی، شینی کاڵ، ڕەنگی ئاسمانی

.

بێئاڤ/běav: ئانتـ:[ بێ+ ئاڤ] بێئاو.

بێئاڤی/běavî: نچ: بێئاوی، ووشکی.

.

.

.