زگ ¹ ⁄ zig: ن :[ توێ][ ئاڤێستایی : itxah : هەختی] 

1 – ئۆچک _ ئووچک( کهـ)، ئۆورگ _  ئوورک _ ورک _ ورگ( هـ) هورگ، تل، زک( كباک) _ سک . شکم. [ ئینگـ : Abdomen

2 – گەدە. [ ئینگـ :  Stomach ].

.

  نەشوناس شوناس
تاک کۆ تاک کۆ
شێوەزاری کرمانجی باکوور ەک ان ەکە ەکان
شێوەزاری کرمانجی ناوەند ێ ، ێک ان ەکە ەکان
شێوەزاری هەورامی ێوە ێ ، ن ێ ەکێ

.

{ تێبینی  : گۆڕانکاری لە نێوان ( زگ) و ( زک) و ( سک) هەم ( ز) شوێنی دەگۆردێت بە ( س) هەم ( ک) دەبێت بە( گ)}.

 تێبینی   لە ڕووانگەی توێژکارییەوە

.

1 – لە پێکهاتەی لەشی مرۆڤدا : سک دەكەوێتە ناوەڕاستی لەشەوە، کە دەکەوێتە ژێر ناوپەنجک( diaphragma). بۆشایی زگ جێگای گەدە و ڕێخۆلەکان و کۆئەندامی هەرس و جگەر و پانکریاس و سپڵ لە ناوەوەوەی ئۆرگانی زایندەگی و گورچیلەکان و کۆ ئەندامی میزکردن دەبێتەوە.

2 – گیانەوەری بڕبڕەدار : ناوپەنجکیان کەمە و دڵ و سی یەکانییان دەکەوێتە نێو زگ.

3 – لەلای زۆربەی ماسییەکان، چۆن سی ڕوونادات، بەڵام توورەکەی مەڵەی هەیە لە سکی دا .    

4 – گیانەوەری بێ بڕبڕەدار یان گرێ پایان بەشی دواوەوەیان پێی دەگوترێت سک.

زگ ئێشە⁄ zig êşe: نتـ:[ نخ][ زگ+ ئێش+ ئە] سك ئێشە، ﺋﺎﺯﺍﺭﯼ ﺳﮏ : جۆرە ئازارێکە نە نێو زگی مرۆڤدا دێت بە هۆی هەوکردن یان برینداربوونی خانە، شانە و ئۆرگانەکانی لەشەوە یاخود هەست کردن بە ئازار بە هۆی باری دەروونییەوە. [ ئینگـ :  Stomach ache]  

زگ ئێشەی ﮐﯚﺋﻪﻧﺪﺍﻣﯽ ﺯﺍﻭﺯێی مێینە⁄ zig êşey ko endamî za û zêy mêyîne: نتـ:[ نخ] ئازارێکە تایبەتە بە ژنانەوە. 

1 – ئازاری کوتوپڕ یان توند : ﻧﻪﺧﯚﺷﻪﮐﻪ ﻫﻪﺳﺖ ﺑﻪ ﺋﺎﺯﺍﺭ ﺩﻩﮐﺎﺕ ﻟﻪ ﺑﻪﺷﯽ ﺧﻮﺍﺭﻩﻭﻩﯼ زگیدا. ڕەنگە هۆکارەکەی پێچ ﺧﻮﺍﺭﺩﻧﯽ ﮐﯿﺲ ﻭ ﮔﺮێی هێلکەﺩﺍﻧﻪﮐﺎﻥ، ﯾﺎﻥ ﻧﻪﺧﯚﺷﯽ ﺗﻪﻗﯿﻨﯽ ﺳﮑﭙڕﺑﻮﻭﻧﯽ ﺩﻩﺭﻩﻭﻩﯼ منداڵدان ( ﺭﻩﺣﻢ) بێت.

2 – ئازاری هێواش و لەسەرخۆ : ئێشەﮐﻪ هێواش ﻭ ﻟﻪﺳﻪﺭ ﺧﯚ ﻭ ﺑﻪﺭﺩﻩﻭﺍﻡ بێت، پێدەچێت هۆکارەکەی ﻫﻪﻭﮐﺮﺩﻧﯽ ﮐﯚﺋﻪﻧﺪﺍﻣﯽ ﻧﺎﻭﻩﻭﻩﯼ ﺯﺍﻭزێ بێت، ﻧﻪﺧﯚﺷﻪﮐﻪ ﺩﻭﻭﭼﺎﺭﯼ ﺩﻩﺭﮐﺮﺩﻧﯽ ﺧﻮێن ﯾﺎﻥ کێم ﻭ چڵکی پێشەوە ﺩﻩبێت. لەم دۆخانەدا پزیشک دەرمان و ڕێنمای بۆ نەخۆشەکە دەنووسێت.

زگ ئێشەی ﮐﯚﺋﻪﻧﺪﺍﻣﯽ ﻣﯿﺰ ﻭ ﻣﯿﺰﻩڕﯙ ⁄ zig êşey ko endamî mîz û mîzeřo: نتـ:[ نخ] نیشانەی ئەم ﺋﺎﺯﺍﺭە ﺑﻪشێوﻩﯾﻪكی ﺳﻪﺭﻩكی ﻟﻪ كەﻟﻪكەكاﻥ ﻭ ﻻﯼ ﺩﻩﺭﻩﻭﻩﯼ ﺩﯾﻮﺍﺭﯼ سك ﻭ ﺑﻪﺭﻣﯿﺰڵدﺍﻧﺪﺍ ﻫﻪﺳﺘﯽ پێدﻩكرێت.  ﺋﺎﺯﺍﺭﯼ ﺋﻪﻡ ﺋﯚﺭﮔﺎﻧﻪ ﺑﯚﯼ ﻫﻪﯾﻪ ﺗﻮﻧﺪ ﻭ ﮐﺘﻮﭘڕ ﻭ ﻧﺎﻭﺑﻪﻧﺎﻭ بێت ﻭﻩﮎ ﺋﺎﺯﺍﺭﯼ ﺑﻪﺭﺩﯼ ﮔﻮﺭﭼﯿﻠﻪ، ﯾﺎﻥ ﺑﯚﯼ ﻫﻪﯾﻪ ﺑﻪﺭﺩﻩﻭﺍﻡ ﻭ هێوﺍﺵ بێت ﻭﻩﮎ ﺋﺎﺯﺍﺭﯼ ﻫﻪﻭﮐﺮﺩﻧﯽ ﮔﻮﺭﭼﯿﻠﻪ ﻭ ﻣﯿﺰڵﺪﺍﻥ. ﺋﻪﮔﻪﺭﯼ ﺯﯙﺭ ﻫﻪﯾﻪ ﻟﻪﮔﻪڵ ﺋﺎﺯﺍﺭﯼ ﺋﯚﺭﮔﺎﻧﯽ ﻣﯿﺰﻩڕﯙ، ﻧﻪﺧﯚﺷﻪﮐﻪ ﺩﻭوﭼﺎﺭﯼ ﻣﯿﺰﻩﭼﺮكێ، ﺳﻮﺗﺎﻧﻪﻭﻩﯼ ﻣﯿﺰ، ﺭﺍﻧﻪﮔﺮﺗﻨﯽ ﻣﯿﺰ، ﻣﯿﺰﮔﯿﺮﺍﻥ ﻭ ﻣﯿﺰﯼ ﺧﻮێناﻭﯼ ببێت. ﻫﻪﻧﺪێ ﺟﺎﺭﯾﺶ ﻧﻪﺧﯚﺷﻪﮐﻪ ﺩﻭﻭﭼﺎﺭﯼ ﺗﺎ ﻭ ﺭﺷﺎﻧﻪﻭﻩ ﺩﻩبێت. ﺑﯚ ﭼﺎﻩﺳﻪﺭﮐﺮﺩﻧﯽ ﺋﺎﺯﺍﺭ ﻭ ﺑﯚ ﺩﯙﺯﯾﻨﻪﻭﻩﯼ ﺋﻪﻭ ﻧﻪﺧﯚﺷﯿﯿﻪﯼ ﺋﻪﻡ ﺟﯚﺭﻩ زکێشەﯾﻪﯼ ﺩﺭﻭﺳﺘﮑﺮﺩﻭﻭﻩ، دەبێت ﻧﻪﺧﯚﺵ ﺳﻪﺭﺩﺍﻧﯽ ﭘﺰﯾﺸﮑﯽ ﭘﺴﭙﯚﺭﯼ ﮐﯚﺋﻪﻧﺪﺍﻣﯽ ﻣﯿﺰ ﻭ ﻣﯿﺰﻩڕﯙ ﺑﮑﺎﺕ.

زگ ئێشەی ﮐﯚﺋﻪﻧﺪﺍﻣﯽ ﻫﻪﺭﺱ⁄ zig êşey ko endamî hers: نتـ:[ نخ] ﺋﻪﻡ ﺟﯚﺭﻩ برکە ﺑﻪ شێوەﯾﻪﮐﯽ ﮔﺸﺘﯽ ﻟﻪ ڕﻭﻭﯼ پێشەﻭﻩﯼ ﺳﮑﯽ ﻣﺮﯙﭬﻪﮐﻪﻭﻩ ﺩﻩﺭﺩﻩﮐﻪﻭێت، ﻟﻪﻭﺍﻧﻪﯾﻪ ﺑﻪ شێوﻩﯾﻪﮐﯽ ﮐﺘﻮﻭﭘﺮﯼ ﺩﺭﻭﺳﺘﺒبێت ﻭ ﺯﯙﺭ ﺗﻮﻧﺪ بێت، ﻧﻪﺧﯚﺷﻪ ﮐﻪ ﻧﺎﭼﺎﺭ ﺑﮑﺎﺕ ﺑﻪ ﺯﻭﻭﺗﺮﯾﻦ ﮐﺎﺕ ﺳﻪﺭﺩﺍﻧﯽ ﭘﺰﯾﺸﮏ ﺑﮑﺎﺕ، ﻟﻪﻭﺍﻧﻪﺷﻪ ﺑﻪشێوەﯾﻪﮐﯽ ﻟﻪﺳﻪﺭﺧﯚ ﺳﻪﺭﻫﻪڵبدات ﻭ هێوﺍﺵ بێت ﻭ ﻧﻪﺧﯚﺷﻪﮐﻪ ﺑﯚ ﻣﺎﻭﻩﯼ ﭼﻪﻧﺪ ﺭﯙﮊێك ﻫﻪﺳﺖ ﺑﻪﺋﺎﺯﺍﺭ ﺑﮑﺎﺕ، ﺑﻪڵاﻡ ﺋﻪﮔﻪﺭ ﻧﻪﺧﯚﺵ ﻟﻪﻡ ﮐﺎﺗﻪﺩﺍ ﺳﻪﺭﺩﺍﻧﯽ ﭘﺰﯾﺸﮏ ﻧﻪﮐﺎﺕ . ﻟﻪﻭﺍﻧﻪﯾﻪ ﺋﺎﺯﺍﺭﻩﮐﻪ ﺑﻪﺭﺩﻩﻭﺍﻡ بێت، ﻟﻪﻭﺍﻧﻪﯾﻪ ﺋﺎﺯﺍﺭﻩﮐﻪ ﻧﺎﻭ ﺑﻪﻧﺎﻭ بێت. ﺑﻪشێوﻩﯾﻪﮐﯽ ﮔﺸﺘﯽ ﻟﻪ ﮔﻪڵ ﺋﺎﺯﺍﺭﯼ ﮐﯚﺋﻪﻧﺪﺍﻣﯽ ﻫﻪﺭﺱ ﮐﯚﻣﻪڵێك ﻧﯿﺸﺎﻧﻪﯼ ﺗﺮﯼ ﻧﻪﺧﯚﺷﯽ ﺩﻩﺑﯿﻨﺮێت، ﻭﻩﮎ ﺩڵ تێكچوون ﻭ ﺣﻪﺯﻧﻪﮐﺮﺩﻥ ﺑﻪﺧﻮﺍﺭﺩﻥ، ڕﺷﺎﻧﻪﻭﻩ، ﻗﻪﺑﺰﯼ ﻭ ﺳﮏ ﻫﻪڵاوﺳﺎﻥ. ﻧﻤﻮﻭﻧﻪﯼ ﺋﻪﻭ ﻧﻪﺧﯚﺷﯿﺎﻧﻪﯼ ﮐﻪ ﺋﺎﺯﺍﺭﯼ ﮐﯚﺋﻪﻧﺪﺍﻣﯽ ﻫﻪﺭﺱ ﺩﺭﻭﺳﺘﺪﻩﮐﻪﻥ ﻭﻩﮎ : ﺑﺮﯾﻨﯽ ﮔﻪﺩﻩ ﻭ ﺑﺮﯾﻨﯽ ﺩﻭﺍﻧﺰﻩﮔﺮێ، ﺑﻪﺭﺩﯼ ﺯﺭﺍﻭ، ﻫﻪﻭﮐﺮﺩﻧﯽ ﭘﻪﻧﮑﺮﯾﺎﺳﯽ، ﺭﯾﺨﯚڵە ﮔﯿﺮﺍﻥ ﻭ ﻫﻪﻭﮐﺮﺩﻧﯽ ﺭﯾﺨﯚڵەﮐﻮێرﻩ. ( ﺑﯚ ﭼﺎﺭﻩﺳﻪﺭﮐﺮﺩﻧﯽ ﺋﻪﻡ ﺟﯚﺭﻩ ﺳﮏ ئێشە ﯾﻪ ﻭ ﺩﯙﺯﯾﻨﻪﻭﻩﯼ ﺋﻪﻭ ﻧﻪﺧﯚﺷﯿﻪﯼ ﻟﻪﭘﺸﺘﯽ ﺋﻪﻭ ﺳﮏ ئێشەﻭﻩﯾﻪ، دەبێت ﻧﻪﺧﯚﺵ ﺳﻪﺭﺩﺍﻧﯽ ﭘﺰﯾﺸﮑﯽ ﻧﻪﺷﺘﻪﺭﮔﻪﺭﯼ ﮔﺸﺘﯽ ﻭ ﭘﺰﯾﺸﮑﯽ ﭘﺴﭙﯚﺭﯼ ﮐﯚﺋﻪﻧﺪﺍﻣﯽ ﻫﻪﺭﺱ ﺑﮑﺎﺕ.

زگەدەردە/zigederde: نتـ:[ زگ+ ئە+ دەرد+ ئە] زگێشە _ زگ ئێشە.

زگەستوور/zigestûe: ئانتـ:[ زگ+ ئەستوور] وورگن، زگدەنە.

زگ باکردن⁄ zig bakirdin: کتپ: سك باکردن.

زگچوواندن⁄ zigçuwandin: کتن:[ زگ+ چوون]

زگچوون⁄ zigçûn: کتن:[ نخ][ زگ+ چوون] پەلەفیرە _ تەقەفیرە، سكچوون، هه‌ناوچوون، زگشۆڕی، هه‌ڵتوڕان، زگڕۆیین، ڕەوان بوون، زۆرسەرپێیی کردن، تووشی بەلەفیڕەبوون، زۆرچوونەسەر ئاو. [ ( Diarrhoea, (Diarrhea US].

زگچوونی خوێن⁄ zigçûnî xiwên: کتن:[ نخ][ زگچوون+ ی+ خوێن] نشانەی نەخۆشی زامی ڕیخۆڵە خاوەن زگئێشە و سکچوونی خوێنە، نەخۆشەکە لە ڕۆژێکدا پتر لە ٣٠ جار خوێن دەڕێژێت بۆ چەند هەفتەیەک تا چەند مانگێک لە نەخۆشەکە دەبیندرێت. بەشێک لە نەخۆشەکان تووشی ئێسی جومگەکان دەبن.       

زگدەرپەڕیاگ/zigderpeřyag: ئانفا:[ زگ+ دەرپەریاگ] زگهاتگ، گدگن، وورگن.

زگدەنە/zigdene: ئانتـ:[ گێژ] زگەستور، زگن، وورگن.

زگڕۆیین/zigřoyîn: کتن:[ نخ][ زگ+ ڕۆیین] زگچوون.

زگسووتان/zigsûtan: کتن:[ زگ+ سووتان] سک سووتان بە ئاگر یان ئاوی گەرم.

زگشۆڕی⁄ zigşorî: نج:[ نخ] سكچوون، هه‌ناوچوون، هه‌ڵتوڕان.[ ئینگـ: ( Diarrhoea, (Diarrhea US]

زگن/zigin: ئانتـ:[ زگ+ ن] زکن، ورگن، ورگی زل.[ ئینگـ : Abdominous].

زگ هێشان/zig hêşan: کتن:[ زگ+ هێشان] زک ئێشان، زگ ژان کردن : ئازاری سک هەبوون.

زگێشە/zigêşe: نتـ:[ نخ][ هـ] زگ ئێشە، لەم ئێشە، برک، ژانەسک، زکەدەردە.

زگی⁄ zigî: نچ:[ نخ] 

1 – ئەوەی پێوەندی بە سکەوە هەبێت.[ ئینگـ: Abdominal].

2 – وەک پێشگر..[ ئینگـ: Abdomino].

زگی بەلەمی⁄ zigî belemî: نتـ: بەلەمەسک.[ ئینگـ : Boat shaped Abdomen, Noviculare A]

زگی سینگی⁄ zigî sîngî: نتـ : سک سینگی.[ ئینگـ: Abdomino thoracic]

زگی شۆڕ⁄ zigî şor: ئانتـ: سک شۆڕ.[ ئینگـ: Penduloud Abdomen]

کەمەرەیی زگی/kemereyî zigî: نتـ:[ توێ][ کەمەرەیی+ زگی] .[ ئینگـ : Lumbo abdominal].

زگی  گونی⁄ zigî gunî: نتـ: سک گونی.[ ئینگـ: Abdomino scrotal]

زگی میزڵدانی⁄ zigî mîzildanî: نتـ: سک میزڵدانی.[ ئینگـ: Abdomino cystic].

.

ئازاری زگ⁄azarî zig: نتـ:[ نخ][ ئینگـ : Stomach trouble]  

ئاوی زگ دەرهێنان⁄ awy zig derhênan : کتپ:[ پز].[ ئینگـ: Abdomino centesis]

بۆشایی زگ⁄ boşayî zig: نتـ:[ توێ] سک.[ ئینگـ: Abdominal Cavity ]

دیواری زگ/dîwarî zig: نتـ:[ توێ] زنجیرەیەک ماسوولکە و شانەبەندی پێکەوە پێکهاتەی دیواری دەرەوەی بن پێست پێکدەهێنن. ئەم دیوارەش بەسەر سێ ناوچە دابەش دەبن : پشتەوە ( posterior) و تەنیشت( lateral) و پێشەوە( anterior). لە چینی ژوورەوەی ئەم دیوارە پێکهاتووە لە شانەی چەوری و فاشیا. لینچکی شانەبەدی ماسوولکەکان دەبەستێتەوە. [ ئینگـ: Abdominal Wall ]

زامی زگ⁄zamî zig: نتـ:[ نخ][ ئینگـ :  Stomach ulcer ]  

زەبری ناوزگ⁄ zebrî nawzig: نتـ :[ نخ][ ئینگـ:  Burst. Abdomen]

ژانەزگ⁄janezig: نتـ:[ نخ][ ژان + ـە+ سک] سک ئێشە، ژان لێهاتن.[ ئینگـ: Acute Abdomen ]

.

.

__________________________________

زگ ² ⁄ zig: ن: ئاووسی، بار، سک پریی، پیزە، تۆل.

{ تێبـ:  لە ڕووانگەی زایندەگی و منداڵ بوونەوە}.

زگ باکردنی پەیی⁄ zig bakirdinî peyî: ن:[ نخ] سک باکردنی پەیی، شەیتان ئاووس.[ ئینگـ: Accordian Abdomen ].

زگپڕ/zigpiř: ئانتـ:[ زگ+ پڕ] ئاووس، بەزگ، تۆپڕ، تۆلدار _ تلدار، سکپڕ، بەردار.    

زگپڕبوون/zigpiřbûn: کتن:[ زگپڕ+ بوون] ئاووس بوون، تۆلداربوون، بەرداربوون، بەرگرتن.

زگپڕكردن/zigpiřkirdin: کتپ:[ زگپڕ+ کردن] ئاووس کردن، ئافرەت کردنە دوگیان، سک پڕکردن.  

زگپڕی/zigpiřî: نچ: تۆلداری، تۆپڕی، ئاووسی، زگداری.

زگكەر/zigker: نفا:[ زگ+ کەر( کردن)] بەزاوزۆ، زەوۆک، زاوزۆکەر، زگوزاکەر.

زگكردن/zigkirdin: کتن، کتپ: ئاووس بوون، زاوزۆکردن، منداڵ( بوون، هێنان)، سک کردن.

زگ لەبارچوون/zig le bar çûn: کتن:[ زگ+ لە+ بار+ چوون] منداڵ لەبارچوون، منداڵ فڕێدان، سک لەبارچوون.   

زگ و زا/zig û za: نتـ:[ زگ+ و+ زا] زاوزووە، زاووزێ، سک و زا.

زگ و زاکەر/zig û zaker: نفا:[ زگ+ و+ زا+ کەر( کردن)] ژنێکە زگان بکات، زگکەر : شفتەژێکەر، ژنێ کە لە زایین ناوەستێت یان ساوایەکی دیکەی دەبێت لە کاتێکدا منداڵی شیرەخۆرەی هەیە، ژنێك هەمووساڵیك منداڵێكی ببێت. 

زگ و زاکردن/zig û zakirdin: کتن:[ زگ+ و+ زا+ کردن]  

زگ و ماک/zig û mak: نتـ:[ هـ][ زگ+ و+ ماک] دایک و بێچوو.

زگی⁄ zigî: نچ:   

1 – ئەوەی پێوەندی بە سکەوە هەبێت.[ ئینگـ: Abdominal]

2- لە پێشەوە : ئاوڵەمە لە منداڵداندا.[ ئینگـ: Abdomino anterior]

.

بەزگ/be zig: ئانتـ: دووگیان.

لە زگەوە منداڵدان هەڵدڕین⁄ le zigewe minaldan heldirîn: کتپ: لە زگەوە منداڵ بڕین .[ ئینگـ: Abdomino Hysterostomy]

لەزگ چوون/le zig çûn: :

ناو زگ سەیرکردن⁄ naw zig seyirkirdin: کتپ: ناوسکبێنی، ناوزگ پشکنین.[ ئینگـ: Abdominoscopy ]

.

.

__________________________________

زگ ³ ⁄ zig: ن: { تێبـ : لە دیدی زمانەوە}.

1 – سک، هوری. 

:: زگی تێر ئاگای لە سکی برسی نییە.

:: نانی شوانی چ لە هوری چ لە تووری{ پپ}{ شێخانی، ل، ٢٨٠}.

2 – گژ .

:: هاتە زگم : هاتە گژم.

زگ ئاوساو/zig awsaw: ئانفا:[ ئد][ زگ+ ئاوساو] ورگ ماسا( هـ).

زگ ئاوسان/zig awsan: کتن:[ ئد][ زگ+ ئاوسان] ورگ ماسای( هـ) : زۆرپەست.

زگ ئاوساندن/zig awsandin: کتپ:[ ئد][ زگ+ ئاوساندن] ورگ ماسنای : ورگ ئاوساندن : مەبەست لە نیگەران کردن و پەست کردنە.  

زگەڕۆ/zigeřo: نفا:[ زگ+ ئە+ ڕۆ( ڕۆیین _ ڕۆیشتن)] چاوبرسی، نەوسن، سکەڕۆ : کەسێکە زۆر وە دووی تێرکردنی زگی بکەوێت.

زگەشۆرە/zigeşore: نفا:[ زگ+ ئە+ شۆر+ ئە] زگچوون، ڕەوانی، سكەشۆرە، زگەڕۆ.

زگەشۆرەپێكەوتن/zigeşore pêkewtin: کتن:[ زگەشۆرە+ پێكەوتن] زگچوون.

زگەشۆرێ/zigeşorê: نتـ:[ زگ+ ئە+ شۆر+ ێ] سکەشۆرێ.  

زگ بەردان/zig berdan: نتـ:[ ئد][ زگ+ بەردان] زۆرخورادن.  

زگبرسی/zigbirsî: ئانتـ:[ زگ+ برسی] زاخۆران، زۆرخۆر. پێچەوانەی زگی تێر.

زگبرسێتی/zigbirsêtî: نچ:[ زگبرسی( ی)+ ئێتی] سکبرسێتی، چاوبرسێتی.  

زگپەرست/zigperst: نفا:[ زگ+ پەرست( پەرستن)] چڵ _ چڵێس، نەوسن.

زگپەرستی/zigperstî: نچ:[ زگپەرست+ ی] چڵی _ چڵێسی، نەوسنی.

زگپڕبوون/zigpiřbûn: کتن:[ زگپڕ+ بوون] دڵپڕبوون، ڕقداری.

زگپێسووتان/zigpêsûtan: کتپ:[ ئد][ زگ+ پێ+ سووتان] بەزەیی پێداهاتن.

زگچوواندن/zigçuwandin: کتپ:[ زگ+ چوواندن] ڕەوانکردن، زگڕۆیاندن.  

زگدڕان/zigdiřan: کتپ:[ زگ+ دڕان]

زگدڕاو/zigdiřaw: ئانفا: زکدڕاو، زۆرخۆر، زگەڕۆ، زکوون، زکەڕۆ، خۆرا، سکەڕۆ   

زگدڕاوی/zigdiřawî: نچ: زکدڕاوی، زۆرخۆری، نەوسنی.

زگدڕین/zigdiřîn: کتپ: زگهەڵدڕین.

زگڕەش/zigřeş: ئانتـ:[ ئد][ زگ+ ڕەش] دڵپیس، بەدنیهاد، بوغز لە سک، ڕق لە سک، ڕکوونیی، دەبنەوەبڕ، قین ئەستوور.

زگڕەشی/zigřeşî: نچ:[ ئد][ زگڕەش+ ی] دڵپیسی، بەدنیهادی.

زگڕۆیاندن/zigřoyandin: کتپ:[ زگ+ ڕۆیاندن] زگچوویاندن.  

زگزل⁄zigzil: ئانتـ:[ زگ+ زل] زگ گەورە، بەزگ، تەنگەئەستوور، سکزل، زگدەرپەریگ، وورگن( هـ) _ ورگدای : دەرپەڕینی ورگ بۆ پێشەوە.

زگزل بوون⁄zigzilbûn: ئانتـ:[ زگ+ زل] ورگ ئامای( هـ)، زل بوونی سک.

زگزل کردن⁄zigzil kirdin: ئانتـ:[ زگ+ زل] وورک بەخێوکردن.

زگزلی⁄zigzilî: نچ:[ زگزل+ ی] سکزلی، ورگزلی : زۆرخۆری.

زگسووتان/zigsûtan: کتن:[ ئد] بۆ دایک و باوکێک بەکاردە‌‌یندرێت، کە منداڵ و ڕۆڵەی شیرینی بمرێت.

زگسووتاندن/zigsûtandin: کتپ:[ زگ+ سووتاندن] [ ئد] منداڵی دایك و باوکێکی کوژتن، هەتک پێکردن، زیانێکی قورس پێگەیاندن.

زگسووتاو/zigsûtaw: ئانفا:[ زگ+ سووتاو( سووتان)] جەرگبڕاو : کەسێک ڕۆڵە و منداڵێ مردبێت.

زگسووتاوی/zigsûtawî: نچ: باری مردنی منداڵی دایك و باووكە.

زگشێلان/zigşêlan: نتـ:[ ئد][ زگ+ شێلان] زۆر بە میوانی کەسێك چوون، کەسی هەراسان کردن بەسەردانیی زۆر.  

زگفراوان/zigfirawan: ئانتـ:[ ئد][ زگ+ فراوان] بەپشوو، پشوودرێژ، بێندرێژ.

زگفراوانی/zigfirawanî: نچ:[ ئد][ زگفراوان+ ی] بەپشووی، پشوودرێژی، بێندرێژی.

زگ لەوەڕاندن/zig leweřandin: کتپ:[ زگ+ لەوەڕاندن] بە هەوانتە خۆژیاندن، چەڵپ و لێس کردن، لە ماڵی مفت گەڕان، ورگ لەوەڕنای( هـ).   

زگ لەوەڕێن/zig leweřên: ئانفا:[ زگ+ لەوەڕێن]

1 – چڵێس، نەوسن.

2 – مفتەخۆر، چڵپ و چڵێس، لە ماڵی هەونتەگەڕ.

زگهاتک/zighatik: ئانفا:[ زگ+ هاتك( هاتن)] گدگن، زگ هاتی، زگ گەورەبوون.

زگهاتن/zighatin: کتن:[ زگ+ هاتن] ورگ هاتن( لە بەر پڕیی)، زۆرپڕ بوون( هەگبە).   

.

بەزگ/bezig: ئانتـ: ورگدار، ورگن، سکزل.

.

.

.            

{ سەرچاوە :

دكتورهيوا جومانى

فەرهەنگی شوان، ل، ٧٣٦

فەرهەنگی کوردستان، گیوی موکریانی، ل، ٥٣٤

فەرهەنگی پزەشکی، د. عەبدولرەحمان عەبدوللا، ل، 11

}