ڕووەک/řuwek: ن:[ ڕوو] بوونەوەرێکی زیندووە، چەندین شێوە و قەبارە دەگرێتە خۆێ هەر لە وردیلەی گژ و گیا ئاویی زیانبەخشەوە تاکو دەگات بە درەختە گەورە بەرزەکان. ڕووەك لە لایەنێکی زۆر گرنگەوە جیاوازی دیاری هەیە لەگەڵ گیانلەبەرانی دیکەدا. ئەویش ئەوەیە کە لە رێگای تیشکی خۆرەوە دەتوانێت خۆراك بۆ خۆی ئامادەبکات. لێ گیانلەبەری دیکە بۆ دابینکردنی خۆراك پشت بە ڕووەك دەبەستن، چونکە ناتوانن ئەم کارە بکەن. گشت خۆراکی جیهان سەرچاوەکەی لە ڕووەکەوە درست پێدەکات بۆ نموونە : دەشێت هێلکە و گۆشت یان پەنیر بخۆییت، لێ نە مریشك و نە مانگا بە بێ ڕووەك ناتوانن، هێلکە و گۆشت و شیرەمەنی بەرهەم بێنن.          

ڕووەك لەسەر ڕووی زەوی بە شێوەی گژ، گیا، دەوەن و دار هەن، کە سەوزایی، لە دەشت، دارستان، كێلگە، بیاوان، سەرچیا دەڕووێن. نزیکەی 380 جۆری جیاجیای هەیە.

2 –  سەوزە : شیناوەردی بەهەموو جوورە  [ ئینگـ: Vegetable, Plant].

::  ڕووه‌ك به‌ سیستێمی ره‌گیه‌وه‌ (ده‌ماری). . .[ ئینگـ : Tracheophyte].

:: دار، ڕەگ، چڵ، لق، پۆ، گوڵ، گەڵا، گەڵای ئاوی، گوڵ ، پەڕەگوڵ، دڕك، گیا، ساق، قارچك، گوڵەباخ، کاکتۆس، بامبۆ، قامیش.

ڕووەک/ řuwek: نتـ:[ ڕوو] [ ئینگـ : ]

ڕووەک/ řuwek: نتـ:[ ڕوو][

ڕووەکخۆر/ řuwek: نتـ:[ ڕوو] گیاخۆر : ئەو کەسی کە لەسەر خواردنی گژ و گیا دەژێت. [ ئینگـ : Vegetarian , Herbivorous]

ڕووەکزان/řuwekzan: نتـ:[ ڕوو] ڕووەکناس، شیناوەرناس. [ ئینگـ : Botanist]

رووه‌کناسی/řuwek: نچ:[ ڕوو] گیازانی.[ ئینگـ : Botany]. 

ڕووەک/ řuwek: نتـ:[ ڕوو] [ ئینگـ : ]

.

ڕووەک/ řuwek: نتـ:[ ڕوو] [ ئینگـ : ]

.

ڕووەکی/řuwek: نچ:[ ڕوو]

1 – خۆڕسكی.

2 – گیایی: ئەو بەرهەمەی سەرچاوەكەی ڕووەك بێت. [ ئینگـ : Vegetative].

3 – هەرتشتێک پەیوەندی بە ڕووەکەوە هەبێت.  [ ئینگـ : botanical]

رووه‌کی ئاویی/řuwek: نتـ:[ ڕوو] هایدرۆفیت.[ ئینگـ : Hydrophyte].

رووه‌کی بێ به‌ر/řuwek: نتـ:[ ڕوو] زڕ .[ ئینگـ : Unfruitful plant].

ڕووەكی بێ دەنك/řuwek: ن:[ ڕوو] بەیدانە، تۆڕ.

رووه‌کی تاکله‌تکه‌یی/řuwek: نتـ:[ ڕوو] تاکله‌تکه. [ ئینگـ : Monocotyledon].

رووه‌کی تۆماووت/řuwek: ن: [ ڕوو] تۆوی رووه‌کی بێتۆێکڵ.[ ئینگـ : Gymnosperm ]. 

رووه‌کی چه‌ندساڵه‌یی/řuwek: نتـ:[ ڕوو] گیای ته‌مه‌ن درێژ. [ ئینگـ : Perenrial].

ڕووەکی خاکی/řuwek: نتـ:[ ڕوو] گیای زەویی. [ ئینگـ : Geophyte].

رووه‌کی دالیت/řuwek: نتـ:[ ڕوو] رووه‌کی سه‌رچوو، باداک.[ ئینگـ : Climbing plant]. 

رووه‌کی دووله‌تکه‌یی/řuwek: نتـ:[ ڕوو] دووله‌تکه‌.[ ئینگـ : Dicotyledon]. 

رووه‌کی شیله‌دار/řuwek: نتـ:[ ڕوو] گیای ئاوکدار.[ ئینگـ : Sapplant].

رووه‌کی کێویله‌/řuwek: نتـ:[ ڕوو] [ ئینگـ : Wild plant].

ڕووەکی مێرووخۆر/ řuwek: نتـ:[ ڕوو] جۆرە ڕووەکێکە کە مێش و مەگەز دەگرێت و دەیخوات.[ ئینگـ : insective one plant]

رووه‌کی هاوژین/řuwek: نتـ:[ ڕوو] ڕووه‌کێک که خۆی له‌سه‌ر رووه‌کێکی تر ده‌ئاڵێنێت، واته‌ به‌ هۆی ئه‌وه‌و ده‌ژی به‌ڵام بێ ئه‌وه که مشه‌خۆر بێت. [ ئینگـ : Epiphyte].

رووه‌كی یه‌كساڵی/řuwek: نتـ:[ ڕوو][ ئینگـ : Annual]. 

.

به‌رگی رووه‌ك/řuwek: نتـ:[ ڕوو][ ئینگـ : Cuticle]. 

.

تووکی رووه‌ك/řuwek: ن: [ ڕوو][ ئینگـ : Pubescent]. 

نێرەموەك/řuwek: ن: ڕووەكێك كە هەم گوڵی نێرینە و هەم مێینەی جیای هەبێت [ ئینگـ: Monoecious].

.

رووه‌ک بۆ پاكکردنەوەی شوێنەپیسبووەکان/řuwek: نتـ:[ ئینگـ : Phytoremidiation] لەم شێوازی تەكنەلۆژیایەدا بە شێوەی بەرەڤاژۆ بەرپادەکرێت لەم خالانەی خوارەوە :

1 – هەڵكەندنی چاڵێكی گەورە و تێدا خەزنكردنی ماددە ڕەقەكان و پاشەڕۆكانی تر توانەوە لە ناویدا. [ ئینگـ: Landfill].

2 – زۆر شوێن هەیە گەورەیە وە پاشەڕۆ و ماددەی پیسكەری كەمە بەڵام سەرەڕای ئەوە زیانی زۆری لە ستانداردی جیهانی زیاترە ، رێگایەكی تر بەهۆی كرداری پەپمپەوەیە .

 3 – بەرێگای چاندنی ڕووەكەوە لەسەر چاڵە داپۆشراوەکە، کە زۆر باش و هەرزان و جوانە. ئەو خاكە پیسبووە كە بەمەبەستی هەڵمژینی ماددە پیسكەرەكانە وە بۆ چارەسەری دووەمی یان سێیەمی پیسبوونی ئاو بەكاردێت، واتا ڕووەكەكان پەیوەندیان هەیە لەگەڵ بەكتریا و قەوزەكان لە ڕێزۆسفیردا چونكە ڕووەك و بەكتریا و قەوزەكان ماددە پیسكەرەكان و پاشەڕۆكان دەگوازنەوە بۆ ڕووەكەكەکان، خۆی یان پێكهاتە پەیتیەكانی دەگۆڕن بۆ ماددەیەكی تر یاخود هەڵیان دەگرن ئەمە ماددە كیمیایی و زیانبەخشەكان. ڕەگی ڕووەكەكان ماددەكان لەسەر ڕووی زەویەوە دەمژن هەروەها ڕژێمی ڕەگەكان زۆر بەتوانایە بۆ كۆكردنەوەی ئاو، خواردن و كانزاكان. هەروەها ڕەگەكان هەندێك لە ئایۆنی كانزاكان وەردەگرێ. گەشەكردنی جۆرایەتی و خۆگونجان وای كردووە كە توانای بەرگری ڕووەكەكان زۆربێت بۆ زۆربوونی كانزا و هەندێ جۆری پیسبوون. ڕووەكەكان پاشەڕۆ و ماددە پیسكەرەكان وەردەگرێ ( لە خاكەوە هەڵیدەمژێت) ، ئەو ماددانەش دەگوازرێنەوە بۆ شانەكانی ڕووەكەكە (لە ناو ڕووەكەكەدا لەبەر كاریگەریەكەی پێویستە ماددەكە بگوازێتەوە بۆ شێوەیەك كە ژەهری كەمتربێت).

ڕژێمی چاندنی ڕووەك لە شوێنك، هەڵدەستێت بە پاككردنەوە و چارەسەر و دووبارە ڕێكخستنەوەی شوێنەکە، هەروەها شیكردنەوەی زیندەوەرەبچوكەكان لە ڕیزۆسفێر دەگرێتەخۆ و كە تێیدا ئەو زیندەوەرانە دەگرێت و كۆیان دەكاتەوە و دەگوێزرێنەوە بۆ ناو شانەی ڕووەكەكان سێیەم كلۆریدی ئەپیلین ( Trichloroethylene) ، ئەمە جۆرە پیسكەرێكی بڵاوی ئاوی ژێر زەویە، كە دەتوانرێت كاریگەری ژەهرەكەی كەم بكرێتەوە بەبەكارهێنانی ڕووەكی چناری دووڕەگە (Hybrid Poplar).
هێزی با لە تكساس ئاسانكاری دەكات بۆ بەكارهێنانی داری لۆكە بۆ چارەسەری بڕێكی گەورەی بوون بەهەڵمی ئاوی ژێرزەوی لە سێیەم كلۆریدی ئەپیلین.
دەزگای چارەسەركردنی ژینگە (Environmental Protection Agency) لێكۆڵینەوەیەكی تاقیگەییان كردووە بەبەكارهێنانی پەڕی توتی ( گیایەكی ئاوی بڵاوە) بۆ چارەسەركردنی سێیەم نیتراتی تۆلۆین (TNT).
 
دەرهێنانی ماددەكان بەهۆی ڕووەكەوە (Phytoextraction)
ڕووەكەكان ماددە كیمیایەكان وەردەگرن ، بەتایبەتی ئەم كانزاقورسانە بەباشی هەڵدەگرێت ( قوڕقوشم ، كادمیۆم ، مس و نیكڵ … هتد)
شوێنێك كە بە هۆی قوڕوشمەوە پیس بێت ئەوا بە ڕوواندنی ڕووەكی گوڵەبەڕۆژە و خەردڵی هیندی لادەبرێت.
لە زانكۆی فلۆریدا لە نوێترین لێكۆڵینەوەدا جۆرە سەرخەسیەك دۆزرایەوە كە بڕێكی زۆر لە زەرنیخی تێدا كۆدەبێتەوە ، هەروەها چڕیەكەی لە قەد دا 200 جار زیاترە لە خاكدا.
ڕەگەكان و ڕووەكە بچووكەكان نایەڵن ماددە پیسەكەرەكان بگوازنەوە بۆ هەوا دار و خانەوە.
دارەكان ماددەكان وەرئەگرێت و نایەڵێت بڕۆنەوە ناو ئاو كاتێك ڕووەكەكە ئاو وەردەگرێت و بە هەڵم بوون ڕوودەدات

.

.

{

خەڵك

}