بارسا/barsa: ن: بارست.

بارسایی/barsayî: ن: بارستایی، تیەن، تەبار، تۆبزایی، رادە.

بارست/barist: ن:[ فیز][ پهـ: بالیست: بڵندترین، بەرزایی]

1 – تیەن، قەبارە، ئەندازیەیەكە لە زەوی بەرزبووبێتەوە.

2 – كەردوو : بڵندایێكی نێوان دێراوانە.

3 – بەرز، باڵا، بلند.

بارستایی/baristayî: ن:[ پهـ : بالیستیهـ][ بارست+ ئای]

1 – بەرزایی شوێنێك یان شتێك كە لە چاو دەورو بەری خۆی بەرزتر بێت، لە نزمایی دەوروبەری ڕا حیساب دەكرێت تا دەگاتە پۆپەی بەرزایی خۆی.

:: بارستایی دوو پەنجە زیاتر تۆز لەسەر قەنەفەكان نیشتووە.

2 – هەرشتێك سێ (ماوەی) دووری ئەندازەی هەبێت.[ volume ]

:: بەبارستایی ئەم كێوەخەم لەدڵم بارە.

پێوانی بارستایی له‌ش : BMI )  Body Mass Index) : پێوانه‌یه‌که‌ به‌راووردده‌کات له‌ نێوان کێش و به‌رزی. ئامرازێکی به‌سووده‌ و به‌کارهێنانی ئاسانه‌، به‌کاردێت بۆ دیاری  کردنی کێشه‌ی قه‌ڵه‌وی له‌ناو خه‌لکدا. به‌ هۆییه‌وه‌ ده‌توانین مه‌زه‌نه‌ی کێشی ئاسایی بکه‌ین له‌سه‌ر بنچینه‌ی به‌رزی.

BMI  بریتی یه‌ له‌ کێشی که‌سه‌که‌ دابه‌شی دووجای به‌رزی یه‌که‌ی.

= کێش( کگم) / به‌رزی به‌ مه‌تر( م) دووجا

ئاسایی( normal)  18.5 بۆ  24.9

ژێر کێشی ئاسایی( underweight)  که‌متر له‌ 18.5

سه‌روو کێشی ئاسایی( overweight)  25 بۆ 29.9

قه‌ڵه‌وی(obese)  30 و به‌ره‌و ژوور
.

بۆ نموونه‌/ که‌سێک کێشی 70 کگم و به‌رزی 1.75 م بێت  = 70 / ( 1.75 * 1.75) = 22.8  ئه‌م ژماره‌یه‌ هه‌ر وه‌ک له‌ خشته‌که‌ی سه‌ره‌وه‌دا دیاره‌ له‌ نێوانی 18.5- 24.9 دایه‌، که‌واته‌ ئه‌م که‌سه‌ کێشی ئاسایی یه‌ و له‌گه‌ڵ به‌رزیا گونجاوه‌.

.

بارستە/bareste: ن:[ بیر][ فیز] بارستایی، ھەرژە : ھەندیی ماکی کۆوەبوو لە شتێکدایە : بارستە بڕێکی فیزیایییە کە لە کێش جیاوازە و بەوە دەناسرێت کە بریتیە لە ئەو بڕە ماددەیەی تەنێک لەخۆی گرتووە. بارستە یەکێکە لە سێ تایبەتمەندییەکانی ماددە و چەمکێکی سەرەکییە لە میکانیک و بابەتە پەیوەنددارەکانیدا. یەکەی پێوانی بارستە گرام و کیلۆگرامە. [ ئینگـ : Volume]

.

بارست بوون/barest bǔn: كتن: كۆمەڵ بوون، تۆپەڵ بوون.

.

یەکسانی بارستە/وزە/bareste: نتـ:[ بیر][ فیز] بریتییە لە ( E = mc²  ) واتا : یاسای وزە یەکسانە بەبارستەی خێرایی ڕووناکی² یاسایەکی بەناوبانگی فیزیاییە، کە زانای بەناوبانگی جیھانی ئەلبەرت ئاینشتاین لە ساڵی 1905 دایناوە. [ ئینگـ : Mass–energy equivalence]

:: گۆڕان لە وزەی ماددە = گۆڕان لە بارستایی x خێرای ڕووناکی دووجا .{ هەسارەی شەش}

.

.

{

زانیاری پزیشکی و ته‌ندروستی

}