باڵندە/baľinde: ن:[ باڵ] باڵافڕ، باڵدار _ باڵندار، پەڕەندە _ پەڕەوڵ، پەلەوەر، فڕندە _ فڕۆک، مەل: گیاندارێك كە بەباڵ بفڕێت، ئێسك و كركراكەدارە، بە سییەكانی هەناسە دەدات، یەک کونی هەیە بۆ میز و پیسایی و زاوزێ، مێیەکەی هێلكەكەرە، خوێنی گەرمە، وە لەشی پۆشراوە بە پەر، وەپەلەكانی پێشەوەی گۆراوە بۆ شێوەی باڵ دەنووكی داخراوە و قووپاوە بۆ ژوورەوە، هەندێكیان ڕووەك خۆرە، هەندێكیان گۆشت خۆرە. گەورە و بچووكیان جیاوازی زۆرە، گەڵێك چەشنیان هەیە. [ ئینگـ :  Fowl ، Bird]

ئۆرنیتۆلۆژی/ornîtolojî: ن:[ باڵ][ گر: ornis ، ornithus+ logi] زانستێكه‌ ده‌رباره‌ی باڵنده‌، باڵنده‌ناسی: خوێندنێكه‌ ده‌رباره‌ی شێوه‌ ساغله‌می باڵنده‌.

ئۆرنیتۆزی/ornîtozî: ن:[ پز] خوێندنێكه‌ ده‌رباره‌ی نه‌خۆشێكانی باڵنده‌.: نه‌خۆشێكانی په‌په‌غا، نه‌خۆشێكانی كۆتر.

جیکەجیکی باڵندە/cîkecîkî lêdan: کتپ: [ ئینگـ : Peep].

دەنوك لێدان/denuk lêdan: کتپ: [ ئینگـ : Peck].

.

باڵندەبەرگدروو/baľinde bergdirû: نتـ:[ باڵ] قوشقە، قوڵتە، گۆرەویلە : باڵندەیەکە کە گەڵای درەخت بە ڕیشاڵ دەدوورێت بەیەکەوە، هێڵانەیان لێ دروست دەکات، شێوەی هێلانەکە لە گۆڕەوی دەچێت.[ ئینگـ :  Tailor Bird, Weaver brid, Oropendolas]

باڵندە پاسارییەکان/baľinde: نتـ:[ باڵ] باڵندە هەڵنیشتوەکان، وەک چۆڵەکە. [ ئینگـ : passeriformes]

باڵندە پشیلە/baľinde pišîle: نتـ:[ باڵ] پشیلەمەل : باڵندەیەکە شێوەی خوێندنەکەی لە دەنگی میاوانی پشیلە دەچێت.[ ئینگـ : cat brid, cotton brid]

باڵندە پێ پالمێکان/baľinde: نتـ:[ باڵ] وەک قاز و مراوی.[ ئینگـ :  palmipedes]

باڵندە تووتییەکان/baľinde: ن:[ باڵ] وەک تووتی.[ ئینگـ :  psittacula]

باڵندەخۆش ئاوەزەکان/baľinde: نتـ:[ باڵ] وەک بولبول.[ ئینگـ : warblers]

باڵندە ڕاکردووەکان/baľinde Rakirduwekan: نتـ:[ باڵ] ئەو باڵندانەن کە قاچیان درێژە و باڵیان بێهێزە، وەک وشترمر، کە ناتوانن  [ ئینگـ :  Bird ( cursores, cursorial)  ]

.

باڵندەی ئەفسانەیی/baľinde: نتـ:[ باڵ] وەکو قەقنەس، قەقنەز.  [ ئینگـ :  Rukh, Roc, ]

باڵندەی ژێرئاو/baľindey jêraw: نتـ:[ باڵ] .[ ئینگـ : diving brid]

باڵندە کۆترییەکان/baľinde kotirîyekan: نتـ:[ باڵ] ئەو باڵندانەی وەک کۆتر باریکە.[ ئینگـ : columbea, charadiformes]

باڵندە لاق درێژەکان/baľinde: ن:[ باڵ] وەک لەقلەق.[ ئینگـ :  grulformes].

باڵندە مریشکییەکان/baľinde mirîškîyekan: نتـ:[ باڵ] ئەو باڵندانەی لە مریشک دەکەن وەک پۆڕ.[ ئینگـ : galliformes]

باڵندە/baľinde: ن:[ باڵ] [ ئینگـ :  Bird]

باڵندەی خانەكی/baľindey xanekî: نتـ: باڵندەی كەوی. 

باڵندەی دەنوك گەورە/baľinde: نتـ:[ باڵ] [ ئینگـ :  Macrorhynchus]

باڵندەی ڕاو/baľindey řaw: نتـ: باڵندەیەكە كە دەخرێتە شوێنێكی بڵندەوە بۆ ئەوەی بخوێنێت و ڕاوی باڵندەی تری پێ بكرێت وەك كەو.

باڵندەی ڕەشەبا/baľindey řešeba: نتـ: [ ئینگـ : Petrel].

باڵندەی ڕەوەند/baľindey  řewend: نتـ:[ باڵ] وەکو حاجی لەقلەق.[ ئینگـ : Migratory brid]

باڵندەی زەریایی/baľinde: نتـ:[ باڵ]

باڵندەی شەوەكیەكان/baľindey ŝewekyekan: نتـ:[باڵندە+ شەوەكیەكان] ئەو باڵندانەی كە بە شەو ئەغیارو ڕاو دەكەن.[ ئینگـ : Nightly birds]

باڵندەی کەپر/baľinde: نتـ:[ باڵ] هێلانەکەی لە شێوەی کەپر  دروست دەکات.[ ئینگـ :  Bower Bird]

باڵندە كۆچەرەكان/baľinde kočerekan: نتـ: وەك : پەڕەسێڵكە، لەقلەق، پێ بەقونەی سەربەكڵاو، دەنوك بێلە، رەش بەشە، ڕەوڕەوە، قورینگ، قولەشكێنە، قەل مراوی، ماسی خۆرە، ماسی گرە.

باڵندەی گۆشت خۆرەكان/baľindey goŝt xorekan: نتـ: هەندێكیان بەشەو هەندێكیان بەرۆژ ڕاو دەكەن: باز، داڵ، هەڵۆ، كۆلارە، سیساركە كەچەڵە، كوندەبەبوو. باڵندەی درندە، باڵندەی ڕاوکەر.[ ئینگـ : Falconiformes, brid of prey, raptores].  

باڵندەی ماری/baľindey marî: نتـ: باڵندەیەكی ئاوی مل درێژە لە مەسینە، خۆی مت دەكات، دەتوانێت خۆی نووقم لە ئاودا ملی خۆی پێچاوپێچ دەكات. (parter) .

باڵندەی ماڵی/baľinde: نتـ:[ باڵ] 

باڵندەی دانەخۆر وەک مریشک. [ ئینگـ :  fowls , poultry]

مەڵی ماڵی وەک چۆڵەکە.[ ئینگـ : sparrow]

باڵندەی مەلەمانگا/baľindey melemanga: نتـ:[ باڵ] جۆرە ڕیشۆڵەیەکە بەسەر پشتی مانگاوە دەنیشێتەوە، مێش و مەگەزی سەر پشتی دەخوات.[ ئینگـ :  beef eater, cow brid, cow bunting ]

باڵندەی مشک/baľinde: نتـ:[ باڵ] مەلەمشکی : باڵندەیەکە ڕەنگەکەی خۆڵەمێشی یان قاوەیی مەیلەو شینە، زیان بە کشتوكاڵ دەگەیەنێت. [ ئینگـ : Mouse Bird]

باڵندەی مینە/baľindey Myne: نتـ:[ باڵ] باڵندەیەکی جوانە لە کۆمەڵەی ریشۆڵە، توانای لاسایی کردنەوەی دەنگی مرۆڤ وەک قسەکردن، گۆرانی و فیکەکێشانی هەیە. [ ئینگـ :  Myne Bird]

باڵندەی نووسەر/baľindey nûser: نتـ:[ باڵ] جۆرە باڵندەیەکی ئەفریقایی گەورەیە، گیانداری خشۆکی وەک مار دەخوات، بەرزییەکەی چوار پێ دەبێت، تاجە پەڕێکی بسەرەوەیە، لە فڵچەی قەڵەمی نووسین دەچێت.[ ئینگـ :  secrtray Bird]

باڵندەی نێچیر/baľinde: نتـ:[ باڵ] [ ئینگـ :  Game birds]

باڵندە نیشتەجێبووە هەمیشەیەكان/baľindey nîŝtecěbǔe hemîŝeyekan: نتـ: بولبول، پۆپنەكی، پۆڕ، چرگ، جوڕە، گەڵوازە، چۆلەكە، داركونكەرە، دالاش، زیقاوە، سروەڤانگ، ریشۆڵە، قاژوو، قەشقەڕە، قەلەباچكە، كاسەڵە، شینكە، كاك هەڵتەكێنە، كۆتر، كوۆكوۆە، هەوێردە، هەڵۆ.[ ئینگـ : Raiser brid].  

باڵندەی وژەوژکەر/baľinde: نتـ:[ باڵ] [ ئینگـ :  Humming Bird]

باڵندەی هاورەگەز/baľinde: نتـ:[ باڵ] 

باڵندەهەڵگرەکان/baľinde: نتـ:[ باڵ] وەکو دارکونکەرە بە دار دا هەڵدەگەڕێت.[ ئینگـ :  scansores]

.

جووت کردنی باڵندەی نێر و مێ/baľinde: کتپ:[ باڵ] [ ئینگـ : Birds copulation]

.

باڵندە/baľinde: ن:[ باڵ] [ ئینگـ :  Bird]

باڵندە/baľinde: ن:[ باڵ] [ ئینگـ :  Bird]

.

ئەنفلۆێنزای باڵندە/baľinde: نتـ:[ باڵ] [ ئینگـ : Avian Influenza].

ئیفلیجی باڵندە/baľinde: نتـ:[ باڵ] [ ئینگـ : Fowl paralysis]

تاعونی باڵندە/baľinde: نتـ:[ باڵ] [ ئینگـ : Fowl pest]

 

 دانکەی باڵندە/dankey  baľinde: نتـ:[ نخ][ باڵ][ دانکە+ ی+ باڵندە] [ ئینگـ :  Avian tuberculosis، Avian pox، Fowl pox].

سیلی باڵندە/baľinde: نتـ:[ باڵ] [ ئینگـ : Avian tuberculosis].

کۆرێزای باڵندە/baľinde: نتـ:[ باڵ] [ ئینگـ :  Fowl coryza]

کولێرای باڵندە/baľinde: نتـ:[ باڵ] [ ئینگـ : Fowl cholera]

گەنەی باڵندە/baľinde: نتـ:[ باڵ] [ ئینگـ : Fowl tick]

گرانەتای باڵندە/baľinde: نتـ:[ باڵ] [ ئینگـ : Fowl typhoid]

وەناقی باڵندە/baľinde: نتـ:[ باڵ][ ئینگـ : Angina].

.

.

.

.