ئاسمان/asman: ن:[ فەل][ ئاڤێسـ :  .namasa . amasa: ئەسەمە، ئەسەمەن][ پهـ : asman، سانسـ : ئه‌سمه‌نه‌]

1 – ئازمان _ ئازمێن _ ئازمین، ئاسموو _ ئاسمێن _ ئاسمییه‌( زا)، ئه‌سمه‌ن، عه‌سمان. : ئه‌و بۆشیایییه‌ پان و به‌رین و بێبن و بناوانه‌ی که ‌له ‌ژوور سه‌رانه‌ و مانگ و ئه‌ستێره‌کانی تری تێدا ده‌خوێته‌وه‌ یا ڕاوه‌ستاونن، به ‌ڕه‌نگێکی ئاوی یان شینێکی ئاسمانی یه‌.

::  بچیته‌ په‌ڕپه‌ڕه‌ که‌ی ئاسمان هه‌ر ده‌تهێنمه‌ خوارێ.

{

وه‌کو شێفه ‌له‌ته ‌چۆن نه‌بم له‌ت له‌ت 

ئاسمان به‌رز و ده‌سا زه‌وی سه‌خت

}{سه‌لام}.

2 – گه‌ردوون، فه‌له‌ک، حه‌وا – هه‌وا، ئه‌زمان، ئه‌زمێن.

::  ئاسمان به‌رزو زه‌وی سه‌خت.{ پپ} ده‌ردی بێده‌رمان، ته‌نگوچه‌ڵه‌مه‌ ی بێچاره‌سه‌ر.

( یه‌کێک ده‌یڵێت که‌ له‌ ته‌نگانه‌دا بێت، ده‌ستی به‌کۆمه‌کی که‌س نه‌گات).

:: ئاسمان سه‌رخه‌ریته‌ و زه‌وی ژێرخه‌ریته. ‌{ پپ} واتا : ئاسمان هه‌ڵی لووشی و گووم بوو، ڕه‌‌ش داهات.

:: ئاسمان ستوونی ده‌وێت {پپ} بۆ سه‌رسووڕمانی ده‌گووترێت که‌ کارێک زۆر سته‌م وسه‌خت بێت.

3-  ئاسکەلە : ناوی بیست و حه‌وته‌مین رۆژی هه‌ر مانگێکی ساڵی خورشیدییه‌.

4- جێگایی پیاوچاکان

:: عیسا چوو بۆ ئاسمان، فریشته‌ له ‌ئاسمان هێنایەخوار.

{ تێبـ : زۆرکه‌س‌ به‌هه‌له‌ وشه‌ی ئاسمان ده‌گه‌رێنێته‌ وه‌ بۆ زمانی عه‌ره‌بی، به‌ڵام به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ عه‌ره‌ب له‌ ئا‌ڤێستای وه‌رگرتووه‌}.

چوون به‌ئاسماندا/çûn be asmanda: شڕ:[ پپ]

1- خێرا و گورج و گۆڵ به‌ تووڕه‌یی، له ‌باری دانیشتنه‌وه‌ بۆ هه‌ڵستانه‌ سه‌رپێ.

2- زۆرتووڕه‌بوون زه‌وی به ‌خۆوه‌ نه‌گرتن.

:: هه‌رگوێی له‌قسه‌کان بوو وه‌ک فیشه‌که‌ شێته‌چووبه‌ئاسماندا.

ئاسمانناسی/asmannasî: نتـ:[ فەل][ ئاسمان+ ناس( ناسین)+ ی] فەلەکناسی، هەسارەناسی.

ئاسمانه‌وانی/asmanewanî: نتـ:[ فەل] ئاسم.

ئاسمانده‌ره‌/asmandere: نتـ:[ فەل] کاهکشان، کهکشان( مجره‌).

ئاسمانگه‌ڕ/asmangeř: نتـ:[ فەل][ ئاسمان+ گه‌ڕ( گه‌ڕان)] ئاسمانه‌وان، که‌شتیه‌وانی بۆشایی ئاسمان، فەلەکناس.      

ئاسمانگه‌ڕی/asmangeřî: نچ:[ فەل] ئاسمانه‌وانی.

ئاسمانی /asmanî: نچ ، ئانتـ:[ ئاسمان+ ی]

1- ئه‌وه‌ی پێوه‌ندی به‌ ئاسمانه‌وه‌ هه‌بێت : ئایینێ ئاسمانێکان.

2-[ ڕه‌نگ] ڕه‌نگی وه‌ک ڕه‌نگی ئاسمان بێت. یان شینێک له‌ ئاسمان بچێت. ( لاجیوه‌ردی)[ ئینگـ : Celistial].

3- هه‌وای، حه‌وایی

:: هێزی ئاسمانی : فڕۆکه‌ و سه‌ربازی ئاسمانی، له‌شکری ئاسمانی.

ئاسموو/asmŭ: ن:[ ل] ئازمان، ئازمێن، ئازمین ئاسمان، ئاسمێن.

ئاسموو غرمه‌/asmŭ ğirme: ن:[ که‌ش][ ل] گرمه‌ی ئاسمان یان گرمه‌ی هه‌ور .

.

ته‌نی ئاسمانی/tenî asmanî: نتـ:[ فەل][ ئینگـ : Celistial body].

جه‌مسه‌ری ئاسمانی /cemserî asmanî: نتـ:[ فەل][ ئینگـ : Celestial pole].

ڕوومه‌تی ئاسمانی/řŭmetî asmanî: نتـ:[ فەل]  بورج : وێنه‌ی ئاسمانی. [ ئینگـ : Constellation].

گۆی ئاسمانی /goy asmanî: نتـ:[ فەل] گرۆڤه‌ر تۆپ.[ ئینگـ : Celestial sphere].

ئاسمان ورێسمان،asiman û rêsman: ئانتـ:

1- ناڕێک، ناله‌بار.

2- گووفته‌ یان کار یان شتێ که‌ سه‌روبه‌ری به‌یه‌که‌ وه‌ نه‌نووسێت.

3- باری دوو شتی جیاواز له‌یه‌کتر.

::  ئه‌م فه‌رمایشتانه‌ی ئێوه‌ به‌ ئاسمان و ڕێسمان ده‌چێت.

{

به‌ حاته‌م گه‌ربکه‌ی ته‌شبیهی ئه‌م ئاغایه‌ بێ عه‌قلی 

که ‌فه‌رقی ئه‌م له ‌گه‌ڵ ئه‌و ئاسمان و ڕێسمان بوو

}{ره‌زا}.

.

.

_____________________________

ئاسمێن/asměn: ن:[ کباک، زا] ئاسموو، ئاسمان، ئازمان، ئازمێن، ئازمین.

.

.

.