ئەدینۆید/edînoyid: ن:[ بیا][ توێ] بازنەی والدایر : بریتیە لە کۆمەلێک شانەیەکی لیمفاوی یان لیمفین، واتا ئەو زیادە گۆشتەی کە دەکەوێتە دواوی لووت و کە بەشێک نیە لە لووت.  بەرگری لەش دەکات لە بەشی سەرەوەی بۆری هەوادا. پاسەوانی دەرگای ڕێڕەوی هەناسە لەگەڵ هەردوو لە ئاڵوو( لەوزەتێن) دەکات.
لە ڕووی زانستیەوە پێشی دەڵێن لەوزەتێنی سێیەم.
ئەدینۆید دەکەوێتە بەشی پشتەوە – سەرەوەی گەروو، بەرامبەر کونەلووتەکان لەبەشی پشتەوەی لووت، جۆگەی ئۆستاکی لەنزیک ئەدینۆیدەوە دەکرێتەوە ( جۆگەی ئۆستاکی بۆشایی گوێی نێوەراست دەگەیێنێت بە بۆشایی گەروو( قوڕگ).
[ ئینگـ : Adenoid][ لا : tonsilla pharyngea]. 
 ، لەڕوی بەرگرییەوە چالاکن لەنێوان 4 – 10 ساڵیدا.
 گەورەبوونی ئەدینۆید خێراترە لە گەورەبوونی رێڕەوی سەرەوەی هەناسە، بۆیە دەبێتەهۆی گیرانی کونەلووتەکان لە دواوە… 
د لە تەمەنی منداڵی هەیە، لە تەمەنی هەرزەکاری نامێنێت و هەندێ جار بە شێوەیەکی دەگمەن تا تەمەنی گەورەبوون دەمێنێت. کاتێك ئەدینۆید گەورە دەبێت لەوانەیە یەکێك یان زیاتر لەو چەند كێشەیەی خوارەوە تووشی مرۆڤە کە ببێت:
1 – لووت گیران و هەناسەدان بە دەمەوە کە ئەوەش دەبێتە هۆی کلۆربوونی ددانەکان و ناخۆشی بۆنی دەم و ناڕێکی و قەڕەباڵغی ددانەکان و گۆڕانی ڕووخسار.
2 –  چەند بارەبوونەوەی هەوکردنی گوێی ناوەڕاست.
3 –  هەوکردنی گوێ ناوەڕاست و کۆبوونەوەی شلە لە گوێی ناوەڕاست کە دەبێتە هۆی لاوازی بیستن لە منداڵان.
4 –  پرخەپرخ و هەناسە تەنگی بە تایبەت لە شەوان لە کاتی خەوتندا.
5 –  هەوکردنی گیرفانەکانی لووت( جیوب )
6 – کەمی یان نەمانی هەستی بۆنکردن، کە ئەمەش دەبێتە هۆی لاوازی ئارەزووی خواردن لە مندالان، واتا منداڵەکە کەمخۆر دەبێت.
.
   چۆن ئەدینۆید دەناسرێتەوە:
.
ئەدینۆید کاتێك گەورە دەبێت کێشە دروست دەکات بەم ڕێگایانە دەناسرێتەوە:

1 –  لە ڕێگەی وەرگرتنی تیشك بۆ دواوەی لووت وەکو لە وێنەکەدا هەیە
2 –  لە ڕێگەی نازوور بۆ لووت
3 –  لە ڕێگەی نیشانەکان
.
چارەسەری:
هەندێ بەڵگەی لاواز هەیە، کە قەبارەی ئەدینۆید بە دەرمان بچووك دەبێتەوە، بەتایبەت دەرمانی کۆرتیزۆن، بەڵام لە ڕاستیدا بەرهەمی باشی نەبووە.
نەشتەرگەری ڕێگایەکی زۆر سەرکەوتووە بۆ لابردنی ئەدینۆید و ڕزگاربوونی نەخۆش لە کێشەکانی، زۆربەی کات لەگەڵ لەوزەتێن دەکرێت. دەگمەن دوای نەشتەرگەری کێشە بۆ نەخۆش دروست دەبێت.

لە ئێستادا، وا باشترە لەکاتی لابردنی لەوزەتێنەکان، ئەگەر ئەدینۆیدەکان گەورە نەبووبن ئەوا پێویست بە لابردنی ناکات.
سەرچاوە
  ناساندن: 
* بازنەی والدایر: کۆمەڵێک شانەی لیمفین لە کۆتایی کرانەوەی دەم-لووت بۆنێو گەروو هەن وەکو دوو لەوزەتێن، دوو لەوزەتینی زمان، لەڕوی بەرگرییەوە چالاکن لەنێوان ٤-١٠ ساڵیدا.
* ئەدینۆید: بەشیکە لەو بازنەیە و بەرگری لەشە لە بەشی سەرەوەی بۆری هەوادا. ئەدینۆید دەکەوێتە بەشی پشتەوە-سەرەوەی گەروو، بەرامبەر کونەلووتەکان لەبەشی پشتەوەی لووت، جۆگەی ئۆستاکی لە نزیک ئەدینۆیدەوە دەکرێتەوە (جۆگەی ئۆستاکی بۆشایی گوێی نێوەراست دەگەیێنێت بە بۆشایی گەروو-قوڕگ)…
* گەورەبوونی ئەدینۆید خێراترە لە گەورەبوونی رێڕەوی سەرەوەی هەناسە، بۆیە دەبێتەهۆی گیرانی کونەلووتەکان لە دواوە…
* گەورەبوونی ئەدینۆید باوە لە نێوان تەمەنی ٢-٨ ساڵیدا،  لە ٥ ساڵیدا قەبارەکەی دەگاتە ئەوپەری، دوواتر وردە وردە نامێنێت لە ٧ ساڵیدا…

# نیشانەکانی: 

* لە رۆژدا: دەمی کراوەیە و بەدەم هەناسەدەدات، بۆنی دەمی ناخۆشە، ئاوی لووت، گیرانی لووت، بەلووت قسە دەکات، خەواڵووە، حەز خواردنی کەم دەکات (تام کردنی تێکدەچێت)، ئاستی خوێندنی دادەبەزێت، گەشەی کەمدەکات..
* لە شەودا: تێكچوونی هەناسە لەکاتی خەودا (وەستانی کورتخایەنی هەناسە: ئەپنیا)، پرخەپرخی بەهێز، جووڵەی زۆر و بەخەبەر هاتن لەخەودا، قسەکردن بەدەم خەوەوە (وڕێنە)، رۆیشتن بەدەم خەوەوە..
* هەوکردنی دووبارە و دریژخایەنی قوڕگ و لەوزەتینەکان کە دەرمان زۆر کاریگەرییان نیە..
* هەوکردنی دریژخایەنی گوێ و تێكچوونی بیستن (کاتێک ئەدینۆید گەورە دەبێت، هەردوو جۆگەی ئۆستاکی دەگیرێن )..
* گۆڕانی شێوەی روخسار: ئەوانەی ماوەیەکی زۆر ئەم كێشەیەیان هەیە شێوەی دەموچاویان بەشێوەیەک دەگۆڕێت بۆ گونجاندن لەگەڵ گیرانی لووتیاندا ( دەموچاوێکی باریک، چاوی بەقووڵاچوو، دەمی بەردەوام کراوەیە و لێوی سەرەوەی بەرزە، لیکی زۆرە، ددانەکانی دەرپەڕیو و خواروخێچن، سەری لووتی بەرزبۆتەوە بەشێوەیەک لەپێشەوە کونەلووتەکانی دەبینیت: وێنەکەی ببینە ). 

* هەست پێکردن بە پەنجە لێدان لە بەشی دوواوەی لووت (پیویستە پزیشک بیکات).
* بینینی راستەوخۆ بە ئاوێنەی تایبەتی گەرووبین یان هەناوبینی سییەكان (نازۆر)…
* وێنەی تیشکی: وێنەی قوڕگ لە لاتەنیشتەوە، بۆ بینین و دیارد کردنی قەبارەکەی..

# چارەسەر (نەشتەرگەری): 

* لابردنی هەردوو لەوزەتین و ئەدینۆید پیکەوە : ئەگەر هەوکردنی درێژخایەن و چەندبارەی قوڕگ و لەوزەتینەکان هەبێت، یان گیرانێکی توندی رێڕەوی هەناسە. پزیشکی پسپۆری قوڕگ و گوێ و لووت بریار دەدات لەسەر لابردنی…
*  لابردنی ئەدینۆید بە تەنیا: ئەگەر گیرانی توندی رێڕەوی هەناسە هەبێت، یان هەوکردنی دریژخایەنی گیرفانە هەواییەکان (جیوب) و هەوکرنی دریژخایەنی گوێی نێوەراست.. پزیشکی پسپۆری قوڕگ و گوێ و لووت بریار دەدات لەسەر لابردنی… 
هۆکار چیە منداڵەکەم بەردەوام چلمی بە لووتیدا دێتە خوارەوە و لووتی گیراوە؟؟ یەکیك لە هۆکارەکان، لەو منداڵانەی کە تەمەنیان لە ساڵێك و نیو زیاترە، بریتیە لە ئەدینۆید  .زۆر جار لە منداڵ ئەو پارچە گۆشتە گەورە دەبێت، کوونەکانی دواوی لووت دەگرێت، منداڵەکە ناتوانێت هەناسە بدات بە لووت، بۆیە دەمی هەمیشە کراوە دەبێت و چلم بە لووتی دا دێتە خوارەوە و شەوانە پرخە پرخی هەیە و ناڕەحەتە زۆر لەکاتی خەوتن