سیاچەمانە/siyaçemane: نتـ:[ مۆسیقا][ هـ][ سیا+ چەمانە] سیاوچەمانە( به‌رزه‌چڕ) سه‌ره‌كیترین لقی گۆرانی هه‌ورامییه‌، یه‌كێكه‌ له‌ بنه‌ماكانی دەنگبێژی كوردی، هۆره‌، چه‌پڵه‌، لای لای له‌ سیاوچه‌مانه‌وه‌ سه‌رچاوه‌یان گرتووە. لەسەرەتا ڕا بێ مۆسیقا بووە و بە چەپڵە لێدان ریتمی بۆ دانراوە، مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی ماد و زەردەشت وەیان کۆنتریش، سیاو چەمانە پتر هەربە شێوەزاری هەورامی دەچڕدرێندرێت. مژاری تێکستەکانی دڵداری و سروشتی و سروەشی بووە. 

:: هەموو ناوچەی هەورامان : هەورامانی سەخت، لهۆن : –  بریتییە لە ناوچەی پاوە، نەوسود. هەورامانی تەخی : – بریتییە لە ناوچەی دزڵی، بەشێک  لە ژاوەرۆ، مەریوان و دەوروبەری گوندەکانی خۆرئاوای شاری سنە.{ مێژووی مۆسیقای کوردی، ل، 14 } 

:: سیاوچه‌مانه‌ واته‌ چه‌مسیاوان، چه‌مره‌شان، چاوڕه‌شان : یان ده‌ڵێن به‌ناو چه‌مێكدا ده‌ڕۆى چه‌مه‌كه‌ ره‌ش داگیرساوه.{ فاروق كه‌ریم}. 

:: چۆن شمشاڵ لێده‌درێت، كابراى شمشاڵژه‌ن، له‌كاتى شمشاڵژه‌نیدا هه‌ناسه‌ش ده‌دات هەستی پێناکات، به‌ڵام گۆرانى هه‌وارمیش بڵێی ده‌توانێ هه‌ناسه‌بدات و هەستی پێنەکات، هه‌موو ئه‌و شیعرانه‌ى له‌ سیاوچه‌مانه‌دا ده‌گوترێت به‌گۆرانى یان شیعرى سه‌یدى هه‌ورامی‌ یان شیعرى مه‌وله‌وییه‌، ئه‌مانه‌ش رێكناكه‌وێت له‌گه‌ڵ مۆسیقا، ئه‌گه‌ر كه‌مێك پێش و پاشی پێبكه‌یت نه‌زمى گۆرانییه‌كه‌ تێكده‌چێت.

{

عەشقی ئێوارەی سەرەڕێی کانی،
بەر ئەداتە چەم کڵپەی گۆرانی !
ڕۆژ ئاوا ئەبێ، چەم تاریک دایە،
دەنگی « کنا لەیل» ھەر دوایی نایە
مانگ بە تریفەی ناودێ ئەکا کەیل،
ھێشتا ھەر گەرمە ناڵەی «کنا لەیل… !»
« سیاچەمانە… سیاچەمانە… »
بەھەشتی عەشقە ئەم ھەورامانە !
ئەوەندەی دار و بەردی ھەورامان،
ڕەحمەت لە ژنی بەژن و باڵا جوان !
« سیاچەمانە… سیاچەمانە… »
ھەورامان جێگای سیاچەمانە !

}{ گۆران}

سیاچەمانە بێژ/siyaçemane bêj: نفا:[ مۆسیقا]

سیاچه‌مانه‌ چڕ/siyaçemane çiř: نفا:[ مۆسیقا][ سیاچەمانە، چڕان( چڕین)]  “گه‌نجه‌كانمان توانایه‌كى كه‌میان هه‌یه‌ له‌سیاوچه‌مانه‌دا، زۆر گرنگى به‌ سیاوچه‌مانه‌ ناده‌ن، ئێستا به‌پێى رۆژگاره‌كه‌ دواى میوزیك كه‌وتوون، چه‌ند كه‌سێكى كه‌م هه‌ن سیاوچه‌مانه‌ ده‌چڕن، بۆیه‌ ئێمه‌ په‌نامان بردووه‌ته‌ به‌ر كه‌سه‌ به‌ته‌مه‌نانه‌ كه‌ سیاوچه‌مانه‌ ده‌چڕن و ئێمه‌ لێیانه‌وه‌ فێرده‌بین، سیاوچه‌مانه‌چڕ زیاتر له‌رۆژهه‌ڵاتى كوردستانن”.

سیاچه‌مانه‌ چڕان/siyaçemane çiřan: کتن:[ مۆسیقا][ سیاچەمانە، چڕان( چڕین)] دەگدانەوەی ده‌نگى خوڕه‌ى ئاوى چه‌مه‌كان و شنه‌باى نێو دره‌خته‌كان دۆڵ و چێاکان له ده‌نگى سیاچه‌مانه‌ چڕانەکاندا ڕەنگی داوەتەوە.

.

.

.