____________________________________________________________________________________

ئه‌وه‌/ewe: ئـمـ:[ ئه‌و+ ئه‌] ڕاناوی هیماکاری دیاره‌ بۆ تاکی گیاندار و چشتی دیکەی بزر.

:   ئه‌وه‌ کێ ئه‌م ته‌قه‌ی کرد.

{… ئه‌وه‌شم پێ سه‌یر بوو!! چونکی ڕێبواڕیش به‌م جۆره‌ شه‌وانه‌… }{ مه‌م : چیرۆکه‌کانی}.  

 2- ئامرازی پێناسه‌کردن، گووته‌یه‌که‌ تا شتێکی دوور پێ نیشان بدرێت. پێچه‌وانه‌ی ( ئه‌مه‌) یه‌.

.

.

_______________________________________________________________________________________________________

ئه‌وه ‌/– ewe:

1- پاشگرێکه‌ له‌ زوانی کوردی به‌ دوای هه‌ندێک چاووگه‌وه‌ ده‌نووسێت و چاووگێکی نوێی لێدروستده‌کات. که‌ به‌ پێچه‌وانه‌ی کاری پێشوو، یا دووپات کردنی کارێک پێشان ده‌دات.

:  گه‌ڕان+ ئه‌وه‌ : گه‌ڕانه‌وه‌( پێچه‌وانه‌ی ڕۆیشتن.).

:  ناردن+ ئه‌وه ‌: ناردنه‌وه‌( هاتن و هێنانی له‌ پێشدا بووه‌ )

:  نووسین+ ئه‌وه ‌: نووسینه‌وه‌( نووسین له‌به‌رشتێکی نووسراوه‌).    

2 – به‌ دوای هه‌ندێک چاووگه‌وه‌ ده‌ بیندرێت، وه‌کو به‌شێکی چاووگه‌که‌ وایه‌ و ئه‌گه‌ر لێی بکرێته‌وه‌ یان واتا یه‌ک نابه‌خشێت.

:  پاڕانه‌وه‌.

:  لالانه‌وه‌.

:  شه‌کانه‌وه.

:  خواردنه‌وه‌( ‌ڤه‌خوارن).

:  چه‌مانه‌وه‌.

:  شکاندنه‌وه‌.

.

 

{ تێبـ :

1 – ئه‌م پاشگره‌ له ‌دیالێکتی باکووری و بن دیالێکتی( مه‌نگووری)دا به‌ شێوه‌ی (‌ ڤه‌، وه‌) له‌ پێشه‌وه‌ی کاردێت :

: ‌  ڤه‌خۆ.

:   وه‌گه‌ڕێ.

:   وه‌ی به‌سته.

:   ‌ وی خوێنه‌.  

.

2 – من وای ده‌بینم که‌ ئه‌م پاشبه‌نده‌ له‌ ( ئه‌پاچ)ی په‌هله‌وی به‌ واتای

:  دیسان،

:  دووباره‌،

:  پاش، که‌وتۆته‌وه‌ که‌ له‌ فارسی دا بۆته‌ ( باز){ زه‌بیحی}.

.

.

______________________________________________________________________________________________________

– ئه‌وه‌/ewe: ئـمـ:[ ئه‌و+ ه‌] که‌رتی ته‌واوکه‌ری ئامرازه‌.  

1 – ده‌گه‌ڵ( به ‌….. ئه‌وه‌، ده‌ ….. ئه‌وه‌، له‌ …… ئه‌وه‌) به‌کاردێت و ناوی مه‌به‌ست ده‌که‌وێته‌ نێوانی هه‌ردووکه‌رتی ( به ‌….. ئه‌وه‌) ئامرازه‌که‌.

: {مه‌مکت سێوه‌ به‌داره‌وه‌||خودا داویه‌ مه‌ی شاره‌وه‌}{فۆڵکلۆر}.   

ڕاوه‌ستاوه‌ به‌ پێوه‌. پاڵی داوه‌ به‌ جێوه‌. ( ده‌…..ئه‌وه‌) 

:  : ڕێوی ده‌کونێوه‌ نه‌ده‌چوو قانگه‌لاشکی وه‌دوو خۆی ده‌دا. ( دە‌ …… ئه‌وه‌)

:  له‌و ڕۆژه‌وه‌ ڕۆیشتووه‌ تۆراوه‌ دڵی من. ( لەو‌ …… ئه‌وه‌)

.

.

2 – ده‌گه‌ڵ ( پێ…….ئه‌وه‌، تێ …….ئه‌وه‌، لێ…..ئه‌وه‌) به‌کاردێت.  

1- 2  ئه‌گه‌ر کارا دیار بێت ده‌که‌وێته‌ پێشه‌وه‌ هه‌ردوو که‌رتی ئامرازه‌که‌ تێک ده‌بنه‌وه‌ و شێوه‌ی( پێوه‌،  تێوه‌،  لێوه‌) وه‌رده‌گرن. کونی ده‌رزێکه‌ بچووکه‌ ده‌زووی پێوه‌ ناچێت، له ‌لادێ که‌ سه‌نه‌می ده‌که‌ن هه‌ر ماڵه‌ی چه‌نگه‌ ئاردی خۆی تێوه‌ده‌دات، کوا هه‌رچی ته‌ماشا ده‌که‌م هیچم لێوه‌ دیار نیه‌.   

2 – 2  ئه‌گه‌ر کارا دیار نه‌ بێت ڕاناوێکی که‌سی ده‌چێته‌ نێوان دوو که‌رتی ئامرازه‌که‌وه‌.

:  پێوه‌ دیارنیه‌ ، تێمه‌وه‌ ڕاماو قسه‌ی نه‌کرد، لێتانه‌وه‌ دووره‌.

{ تێبـ : 

1 – له‌ بن دیالێکتی سلێمانیدا هه‌ندێک جار[  ئانێ]شی وه‌ک ته‌واوکه‌رێکی دووه‌م به‌داوادا دێت.

:: له‌ ماڵه‌وانێ بووم. به‌ده‌سته‌وانێیه‌بچین.  

2- به‌ پێویستی ده‌زانـم که‌ ڕوونی که‌مه‌وه

‌: پێ، تێ، لێ یه‌ک به‌دوای یه‌کدا ته‌رکیبێکن له‌ ( به ‌+ ی) و ( ده‌ + ی)و ( له ‌+ ی) که‌ ( ی) ڕاناوی سێ یه‌م که‌سی تاکه‌.{ زه‌بیحی}.

.

.

.