وورچ/wurč: ن:[ گیان] حەش، حەشە، حش، حورچ، خرس( فار)، هرچ ( ئامێدی) هەرس _ هرس، هەش، هەشە : heš ( کباک، زا)، هورچ : گیانلەبەرێکی گواندارە کە لە هەموو کیشوەرەکان بوونیان هەیە بێجگە لە ئاوسترالیا. زۆربەیان لە باکووری گۆی زەوی دەژێن، لە کیشوەری ئەفەریقاش تەنها لە کێوەکانی ئەتڵەس و ووڵاتی مەغریب هەبوون،بەڵام ئێستا قڕیان تێکەوتووە.  وورچەکان بە شێوەی زانستی لە بنەماڵەی Ursidae پێک دێنن و ئێستا 8 جۆری سەرەکیی وورچ لە جیھاندا دەژین. کێشی جۆرەکانی ووڕچ لە نێوان 300 بۆ 800 کیلۆگرامە و ڕەنگەکانیان ، قاوەیی و ڕەش و سپی یە. هەندێ جۆری پەڵەیەکی سپی لەسەر سینگی یان ناوچاونی هەیە. بۆنموونە لەوولاتی نەرویج و سوید و فینلاند نزیکەی  1.200 بۆ 1.500 دانە ووڕچی قاوەیی باکووری گۆی زەوی هەن. [ ئینگـ : bear]

وورچباز/wurčbaz: ئانتـ: لۆتيی خاوەن ورچ.

وورچبازی/wurčbazî: نچ: ئەوەی پەیوەندی بە وورچبازییەوە هەبێت، وەك هونەری وورچبازی لە سێرك دا.

وورچ هەڵپەرین/wurč heľpeřîn: ئانتـ:

وورچ هەڵپەڕاندن/wurč heľpeřandin: ئانتـ:

بەچکەوورچ/bečke wurč: نتـ:[ گیان][ بەچکە+ وورچ] بيوەڵەوورچ، کۆڵەوورچ، کوودەڵەوورچ، وورچەکۆڵه.  

.

                 ووڕچ دابەش دەبن بەسەر دوو بنەماڵەی Ailurinae و Ursininae.                          

.

      لە بنەمالەی Ailurinae ئەم جۆرە وەك :

وورچی پاندا/wurčî panda: نتـ:[ گیان] ئەم جۆرە وورچە ڕووەك خۆرە بەتایبەت قامیشی بامبوو : bamboo. .[ لا : Ailuropoda melanoleuca] .

وورچی پاندای سوور/wurčî panday sûr: نتـ:[ گیان] ئەم جۆرە وورچە هەرەشەی قڕتێکەوتنی لەسەرە، بچووکترین جۆری وورچە. ناوچەی ژیانی ئەم وورچە چیاکانی هیمالایا، بوتان، دەڤەرەکانی باشووری چین، باكووری هیندستان، نێپاڵ، لاوس، میانمار..[ لا : Ailurus fulgens ] [ ئینگـ : Red Panda یان Lesser Panda]

.

      لە بنەماڵەی Ursininae ئەم جۆرانە هەن :

وورچی ئەشکەوت/wurčî eškewit: نتـ:[ گیان] ووڕچێکی قرتێکەوتووە . لە کیشوەری ئەوڕوپا و باکووری ئەفەریقا دەژیا، پێش سەردەمی چاخی بەفرین یان 27.500 ساڵ پێش هەنووکە. ڕەنگی پێستەکەی قاوەیی بووە.[ لا : Melursus ursinus] .

وورچی ئەمەریکایی باکوور/wurčî Emerîkayî bakûr: نتـ:[ گیان] ووڕچێکی ڕەشە ، کێشی نزیکەی 150 یان لە نێوان (70 – 290) کیلۆگرامە و بڵندی  160 یان لە نێوان (130 – 180) سانتیمەترە.  .[ لا : Ursus americanus] .

وورچی پۆلاری/wurčî polarî: نتـ:[ گیان] ووڕچێکی سپیی زەردباوە. نزیکەی  2,8 مەترێك درێژ دەبێت، کێشی دەگاتە 500 کیلۆگرام. گەورەترین جۆری ووڕچە. خۆراکی ئەم جۆرە ووڕچە بریتین لە گۆشتی وەك : باڵندەی ئاویی، جرجی پۆلاری، ڕێوی پۆلاری، سێل ( گوێرەکەی دەریایی)، کەروێشکی بەفری و ماسی. گیانداری دیکەی پۆلاری و تەنانەت مرۆڤیش.[ لا : Ursus maritimus ][ ئینگـ : polar bear]

وورچی چاوێلکەدار/wurčî čawêlikedar: نتـ:[ گیان] تەنها جۆرە ووڕچێکە لە کیشوەری ئەمریکای لاتینی یە، پەڵەیەکی سپی ڕەش بەدەوری چاوی دا هەیە، لەسەر لقی دارەکان هەڵدەگەڕێت و میوەخۆرە.[ لا : Tremarctos ornatus][ ئینگـ : Spectacled bear]

وورچی ڕەشی ئاسیا/wurčî řešî Asiya: نتـ:[ گیان] وورچی مانگ : پەڵەیەکی سپی بەسەر سینگی ییەوە دیارە. ناوچەی ژیانی ئەم وورچە لە کێوی هیمەلایا، باکووری هیندستان، چین، باشووری ڕۆژهەڵاتی ڕووسیا و ژاپۆن و تایوان دەژێت. لەسەر دار و ناوجەنگەڵەکان دەژێت.   . .[ لا : Ursus thibetanus ] .

وورچی قاوەیی ئەمەریکایی/wurčî qaweyî Emerîkayî: نتـ:[ گیان] .[ لا : Ursus arctos horribilis].[ ئینگـ : Grizzlybjørn]

وورچی قاوەی سوری /wurčî qaweyî Surî: نتـ:[ گیان] ووڕچێکی گەورەیە، ناوچەی ژیانی ئەم وورچە لە سوریا، کوردستان، ئێران و قەوقازە.[ لا : Ursus arctos syriacus] [ ئینگـ : Syrian brown bear]

وورچی قاوەی کۆدیاك/wurčî qaweyî Kodiyak: نتـ:[ گیان] ووڕچێکی قاوەیی یە، ناوچەی ژیانی ئەم وورچە لە باشووری ڕۆژئاوایی ئالاسکایە. [ لا : Ursus arctos middendorffi] [  ئینگـ : kodiak bear] .

وورچی ڵێودار/wurčî ľêwdar: نتـ:[ گیان] ووڕچێکی ڕەشە، قەوارەکەی مامناوەندیی یە.[ لا : Melursus ursinus] .

وورچی مالاج/wurčî Malac: نتـ:[ گیان] بچووکترین جۆری ووڕجە، ناوچەی ژیانی ئەم وورچە لە جەنگەڵەباراناوییەکان لە باکووری ڕۆژهەڵاتی ئاسیا. ( هیندستان، بەنگەلادش، میانمار، تایلاند، مالاسیا، لاوس، …). پێستی ڕەشی خەڵووزی. بلندی لە نێوان 120-150 سانتیمەترە و کێشی 27 – 80 کیلۆگرامە.[ لا : Helarctos malayanus] .

.

.

______________________

وورچ/wurč: ن:[ فەل] حەوتەوانە : ناوی دوو کۆمەڵە ئەستێرەی ئاسمانە.

وورچی بچووك/wurčî bičûk: ن:[ فەل] حەوتەوانەی بچووك. [ ئینگـ : Ursa Minor]

وورچی گەورە/wurčî gewre: نتـ:[ فەل] حەوتەوانەی گەورە. [ ئینگـ : Ursa Major]

.

.

.

.