ئارامی   لاتینی   ئاڤێستایی 
 ئا  A  A

1 – 

  پێرستی ئەلفبا جیاوازەکان لە مێژوو زمانی كوردییدا
 1 –    خەتی بزماری
 2 –  یەکەمین پیتە  بەئەلفبای ئارامی 
 3 –    ئەلفبای پە‌هلەوی
 4 –   یەکەمین پیتە  بەئەلفبای جیلوە
 5 –  دووەمین پیتە  بەئەلفبای دەئێنەبەرە ( ئاڤێستایی)
 6 –     بەئەلفای ماسی سوراتی
 7 –  یەکەمین پیتە  بەئەلفبای لاتینی
 8 –  یەکەمین پیتە  بەئەلفبای( گرلیکی : رووسی)

 

 هاوێژی ئەم پیتە بەئەم كلۆجە دەبێت  ده‌م ده‌کرێته‌وه‌ به‌ته‌واوه‌تی، زار به‌مه‌ڵاشووی خواره‌وه‌وه‌ ده‌نووسێت، باده‌رکردن له‌قوورگه‌وه‌ بۆ ده‌ره‌وه‌ی ده‌م

2 – به‌پێی ئەلفبای ئارامی. ئه‌م تیپه‌ له‌ تیپه‌کانی بزوێن یان ده‌نگدێره‌. ئه‌م تیپه‌ به‌ پیتی( د ، ر ، ڕ ، ز ، ژ ، ۆ ، وو ، ه‌) وه‌ نانووسێت، به‌ڵام به‌تیپه‌کانی دیکه‌وه‌ ده‌ڵکێت. 

.

.

_________________________

ئا¹/A: ئاکـ:

1 – به‌ڵێ

:: ئا به‌ئه‌و جۆره‌ گووتت.( گۆتت، وتت). 

وه‌ڵامی پرسیاره‌ به‌( ئه‌رێ) به‌ڕاستزانینی گوفته‌ی که‌سێک.

::  چوویه‌ ماڵی خاڵۆت ؟ ئا .

:: ئا ! با بچیین.

{  

زوانت وه‌ختێ ئیزنش ته‌له ‌ب که‌رد

ڵاڵ که‌ی نمه ‌یۆ چژنیی ئاش ئا وه‌رد

}{ مه‌وله‌وی }.

2 – : به‌تایبه‌تی منداڵ( ئا) له‌ جیاتی( به‌ڵێ \ ئه‌رێ) بەکارده‌هێندرێت.

ئا ئا/a a: شڕ: به‌ڵێ به‌ڵێ(ڕه‌نگه‌ کورت کراوه‌ی ئارێ ئارێ)یه‌، بۆ جه‌ختکردنه‌، له‌کاتی واق و ڕووماندا به‌کارده‌برێت، وه‌کو: ئائا، ئاها، هاها، حه‌کوو، پیاح، هه‌یها، حا، په‌ح، په‌ححا، واه، هه‌رک، هه‌و، پییک.

ئا ئانە/a ane: شڕ:[ هـ] ئائانی

1 – ئائەوە

2 – ئەوکاتە

3 – ئائەوانە

ئا ئوونە/a ûne: شڕ:[ هـ] ئائونی

1 – ئا ئەوە

2 – ئا ئەوانە : ئامرازی هێمایە بۆ دوورتر.

ئا ئی … ه /a î …e: شڕ:[ هـ]

:: ئائی  … ی. 

:: ئەو …. ه.

ئا ئینە/a îne: شڕ:[ هـ] ئائینی

1 – ئائەمە

2 – ئا ئەمانە

{ وشەنامە : بێدار، ل، 25}

ئاباێ ئا ناێ/a baê a naê: نتـ، شڕ:[ کباش] گاهس باید یان نە.{ تاقوەسان}.

ئادەی/a dey: شڕ: دا دەی.

ئابڕۆ/a biřo: شڕ: دا بڕۆ.

{ پێشگرە بۆ دەنەدان و هاندان}.

ئادەنگ/a deng: شڕ: دادەنگ : دەنگ مەکە. بێدەنگ بە، قوڕوقەپ.

{ ئا لێرەدا بەواتای( مەکە) دێت}.{ ناهید، ل، 17}.

.

.

____________________

ئا²/A: ئمـ:

1 –  یه‌که‌مین پێشگره‌ له‌زمانی کوردییدا، به‌کارده‌هێندرێت بۆ : ئاگادارکردنه‌وه‌ \ پرسیار \ سه‌رسوورمان \ گازکردن \ گومان \ هاندان.

( ئا وه‌ره‌، ئا ئه‌مه‌تا، ئا برا، ئا خۆ، ئا ده‌ی)

( چوویه‌ ماڵی خاڵۆ ت ؟ ئا ئا و ئا) دڵنییاییه‌کی پتر نیشان ده‌دات >< نا نا، نا، نه‌ء.

 2 – : پبـ: پاشبه‌ندی ئامرازی( زه‌رف)ه‌. پاش ئه‌م ووشه‌یه‌ به‌دوای( له‌ )دا دێت ئه‌میش به ‌دوایه‌وه‌ ده‌نووسێت.

:: ئا له‌قامووسدا هه‌یه‌، نانی له‌ ماڵدانییه‌.

3 -: خسسـ: له‌کرمانجی( کورمانجی) باکوورییدا زمانی کوردی ئامرازی خستنه‌سه‌ر بۆ مێیینه‌یه‌

 که‌چا من   کیژی من 
 خۆیا ته  خوشکی تۆ
 مه‌هینا ئۆسۆ   مایینی ئوسمان
 ده‌شتا موشێ  ده‌شتی موشێ
 ماڵا من   ماڵی من
 تێبینی 
 پیتی ( ا ) ده‌بێته ‌( ی) له‌ کرمانجی ناوه‌نجی.

{

تو پوور ئیحسان و خوه‌ ینه‌شمی 

لده‌رویشان ئا بێ ئه‌شمی

}{ جه‌زیری}.

.

.

_______________

ئا³/A: ف:

1 – ‌ پاشگرێکە بەدوای ڕەگی فرمانەوە دێت و وشەیەکی نوێ لە‌ ئاوه‌ڵناوی بکه‌ر دروستدەکات

 ڕەگ و ناو   ئاوه‌ڵناوی بکه‌ر  چاوگ
 بین  ( بین+ ئا) بینا  بینین 
 توان  ( توان+ ئا) توانا  توانین 
 خور  ( خور+ ئا) خورا  خواردن 
 ڕو  ( ڕو+ ئا) ڕوا  ڕۆنین 
 زان  ( زان+ ئا) زانا  زانین 
 ترس  ( ترس+ ئا) ترسا  ترسین
 ترش  ( ترش+ ئا) ترشا   ترشین

2 – : ئه‌م ده‌نگه‌ به‌زۆری فرمانی ئه‌و تۆ دروستده‌کات که‌ له‌خۆوه‌ ڕووده‌ده‌ن، که‌ کاری کارا بکه‌ر تێیدا ماندوو نابێت.

 ڕەگ کاری کارا بکه‌ر  چاوگ 
  گل   گلا  گلان
  هه‌ژ   هه‌ژا  هەژان
  دڕ   دڕا  دڕان
  پس  پسا  پسان
  نووس  نووسا  نووسان 
  ڕم  ڕما  ڕمان 
 خلیسک   خلیسکا   خلیسکان 

کارا له ‌ئه‌م کارانه‌دا ده‌وری دڵخوازی نییه‌، چونکه‌ بێخوازی ئه‌و ڕووده‌ده‌ن.

3- : ئه‌م پاشگره‌( ا ) له‌ ئایینده‌دا ده‌بێته‌( ێ).

 ترسا   ده‌ترسێ( ت) 
 سووتا  ده‌سووتێت
  رژا   ده‌رژێت
 دیترا  ده‌دیترێت

4 – پاشگرێکه‌ له‌زمانی کوردی وه‌ک ئاوه‌ڵکار له‌کرمانجی باکووردا کارده‌کات به‌رانبه‌ر به‌( به‌ …. دا) یان( له‌ …ه‌وه‌)ی سۆرانی.

 نا‌ڤرا  به ‌ناودا
 پاشدا  به ‌پاشدا
 پار‌ڤا  له‌ پاره‌وه
 پارا   له‌ پێشه‌وه‌
 نێزکڤا   له‌ نزیکه‌وه‌
 ژ دوور‌ڤا   له‌ دووره‌وه‌ 
 ژ ئێ‌ڤاردا   له‌ ئێواره‌وه‌

5 – له‌ره‌گی( ئاریا، ئاریان، ئێریا)وه‌هاتووه‌، ئا‌ڤێستایییه‌، قه‌دی( ئا) نیشانه‌ی مێ یینه‌یه‌ بۆ نموونه‌( ئه‌سپا ) واته‌( مایین).

.

.

________________

 ئا4/A: ن:[ کناو، مکـ] کورتکراوه‌ی وشه‌ی ئاغایه.

::‌ ئامیرزا حه‌سه‌ن،

:: ئایی فڕۆهیر.

.

.

_______________

 ئا5/A: ن:

1 – نیشانه‌ی باشترینه‌ بۆ ده‌سته‌ یان پله‌وپایه‌ی پێناسه‌ی پێبکرێت.

2- [ فیز]

 1 – 2 کورتکراوه‌ی : ampere.

2 – 2  نیشانه‌ی بۆمبای ئه‌تۆمییه‌.

4- [ مۆسیقا] نۆته‌/a – mol  یان a – dur

5 – [ کیمیـ] نیشانه‌ی گازی( ئارگۆن _ ئه‌رگۆن) ـه‌.

6 – [ واز] له‌گه‌مه‌ی کاغه‌زدا نیشانه‌ی( ئاس)ـه‌.

7 – [ ئای تی ] ڕەنووسی شانزه شانزەیی، بەرانبەر 21 دەدەیی. [ ئینگـ : A¹]{ zkurd}

 تێبینی  
 1 –  بەئەلفبای ئارامی لەزمانی کوردییدا هەندێک گرفت بۆ پیتی( A ) لاتینی دروستدەبێت. یەک لەوانە گۆکردنی شێوەکانی بەزمانی ئینگلیزی، فەرەنسی، ئیتالی تا دەگاتە زمانی تورکی و شێوەی گۆکردنی لەو زمانانە کاریگەری هەیە لەشێوەی نووسینی A بۆ ئەم شێوانە ( ئا – ئای – ئە – ئەی)، هەڵبەت ئەمەش کۆمەڵێک تەگەرە بۆ ڕاستنووسی زمانی کوردی دروستدەکات. 
 2 – ئارێشەی دووەم ئەوەیە کەزۆربەی دەستەواژەکانی زانستی لەزمانانی ئەوروپایییەوە لەڕێگای زمانی عەرەبییەوە هاتوونەتە نێو زمانی کوردی بەواتایەکی دیکە دوجار هەموار دەکرێن تا دەگەنە بەگوێی خوێنەر یان بیستەر.

.

.

_____________

ئا 6/A: جنـ:[ هـ]

1 –  ئه‌و.

2 – : هه‌بوون( ئامنه‌ _ هی منه‌) هی، هین.

.

.

.

.