ئێش/ěŝ: ئان:[ ئا‌ڤێستـ: یه‌سکه‌ ] یێش

1 – [ توێ] ئازار و ژانی له‌ش ( فیزیکی و ماددی)، یێش، ده‌رد، گل ( بۆ چاو)، زرییکه‌.[ ئینگـ : ache, algesic]

2 – ژوار، ئازاری گیان، ناره‌حه‌تی، خه‌م، خه‌فه‌ت، سوو، په‌ژاره‌، بار، بوشکول، کزی، که‌سه‌ر، ئالووس، ناهه‌مواریی، یێش.

{  

لێڕه‌‌ش واکه‌وتووم به‌ ده‌م ده‌رد‌‌وه

له‌ ئێشی دووری و ئاهی سه‌رده‌وه‌

}{ پیره‌مێرد}.

{ تپبـ: ژابا: یه‌سفه‌ی ئا‌ڤێستایی به‌ڕڕمبه‌ر به‌ (ئێش) ده‌زانێت به‌ کام ئه‌و به‌ ئه‌و ڕه‌نگ به‌ بیمڕای و نه‌خۆشی داناوه‌ و له‌بن دیالێکتی (هه‌وێکی) دا ( ئێشان) به‌ نه‌خۆشی ده‌ڵێن

: چ ‌ڤه‌فی دێشم = تۆزک نه‌خۆشم.

: بێ ئێش: بێ ئازار،

:  به‌بێ ئێشی، به‌بێ ئێشێتی.

ئێشان/ěŝan: ن، کتن:

1 هه‌ستکردن به‌ ژان و ئازاری( ماددی و مینه‌وی) هه‌ست به ‌ئازارکردن

:: دڵی ئێشاوه‌.

2 – په‌یدابوونی ئازار له‌ ئه‌ندامێكی له‌ش ژانكردن، پیشان، وه‌ژان هاتن، وه ‌ئازاه‌رهاتن، گلكردن، هه‌ست كردن به‌په‌یدایوونی ئازار( له‌ ئه‌ندامێكی له‌شدا).

:: پێیان بڵێ پشتی دێشێت( ده‌ئێشێت) ناتوانێت بێت.   

:: منداڵه‌گان هه‌موو چاویان ده‌ئێش  

:: چۆن پشت له‌ ئۆرا دێشێت ده‌بێت سه‌رماكاری لێكردبێت.

ئێشانه‌وه‌/ěŝanewe: كتن:[ ئێشان+ه‌وه‌] کولانه‌وه‌، وه‌ئێشهاتنه‌وه‌.

ئێشاندن/ěŝandin: کتپ:

1 – ئازاردان، ئه‌زیه‌تدان، ژانبردنه‌رڵ، وه‌ژان هێنان، په‌یداکردنی ئازار له ‌له‌شی که‌سێکدا.

::  زۆریان لێدابوو ته‌واوێک ئێشاندبوویان.

2 – هه‌ست بریندارکردن، ئازاردانی که‌سێ به ‌قسه ‌یان هه‌ر وه‌سیله‌یه‌کی تری غه‌یره ‌ماددی، ناهه‌مواریی هێنانه‌ به‌ر( که‌سێک) هه‌راسان کردن، یه‌شاندن، کولاندنه‌وه‌، ئارهاندن، شه‌بکاندن.

ئێشای/ěŝay: نچ:[ هـ] ئێشان، ژان.

ئێش بە گەرمی/êš be gerimî: نتـ:[ ئێش+ بە+ گەرمی] .[ ئینگـ : Thermalgesia]

ئێشبڕ/ěŝbiř: نفا: ئازاربڕ.

ئێشبڕین/ěŝbiřîn: كتن:[ ئێش+ بڕین] ئازاربڕین، ئازاركه‌مكردنه‌وه‌.

ئێش پێگه‌یاندن/ěŝ pěgeyandin: کتپ:[ ئێش+ پێ+ گه‌یاندن] کزاندنه‌وه‌.

1 – ئێشاندن. ئازار پێگه‌یاندن.

2 – جه‌زروه ‌‌پێگه‌یاندن، پێوه‌دان، چزه‌ڵێهه‌ڵستان، شله‌کوتی مه‌رگکردن.

ئێش پێگه‌یشتن/ěŝ pěgeyiŝtin: کتن:[ ئێش+ پێ+ گه‌یشتن] کزان.  

ئێشدار/ěŝdar: ئان:[ ئێش+ دار]1- گیاناده‌ر، دناك، ره‌نجور، ده‌رده‌دار. به‌لڕێ بوونا نه‌سائی یا. 2-  پڕئێش وکوڵ، ژاندار.

ئێشداره‌کی/ěŝdarekî: نچ:[ ئێش+دار+ ه‌كی] ئه‌وه‌ی به‌ئازار بێت.

ئێشده‌ر/ěŝder: ئان:[ ئێش+ ده‌ر(دان)] ئازار ده‌ر.

ئێش ڕه‌‌ڤاندن/ěŝ revandin: کتن: ئێش سووک کردنه‌وه‌.

ئێشکوژ/ěŝkwj: ئانفا:[ ئێش+ كوژ( كوشتن)] ئه‌و ده‌رمانه‌ی كه‌ئێش داده‌مركێنێته‌وه‌.

ئێش کوشتن/ěŝ kwŝtin: كتن: [ئێش+ كوشتن] ئێش دامركانه‌وه‌.

ئێشنای/ěšnay: کتن:[ هـ] ئێشاندن.

ئێش و ئۆف/ěŝ ǔ of: نتـ:[ئێش+ و+ ئۆف] ژان

:: ددان ئێشان زۆر به ‌ئێش و ئۆكه‌.

ئێش و ئازار/ěŝ ǔ azar: نتـ: ئاراندن.

ئێشی ماسولکه‌/ěŝî masuilke: نتـ:[ پز][ ئینگ: Muscular pain]

ئێشین/ěŝîn: کتن:[ كباک] ئێشان.

ئێشین/ěŝîn: کتن:[ كباش، کهـ][ ئێش+ ین] ژانکردن، ئێشان.

.

ئێشی سووتانەوە/êš: نتـ:[ ئێش+ ی+ سووتانەوە] سووتێنە ژان.[ ئینگـ : Thermalgia]

ئێشی گوڵنك/ěŝî guľnik: نتـ:[ ئێش+ ی+ گوڵنك] ئێشی زێ.[ ئینگـ : Colpalgia].  

.

بەئێش/beěŝ: ئانتـ:[ بە+ ئێش] بەژان، بەئازار. [ ئینگـ : algesia]

چاوئێشە/čawěš: نتـ::[ چاو+ ئێش+ ئە][ ئینگـ : conjunctivitis]

سەرئێشە/serěŝe: نتـ:[ سەر+ ئێش+ ئە] ژانەسەر. [ ئینگـ : cephalgia]

.

.

.

.