بەش / beş

بەش ¹ /beş: ن:1) پار، پەشک( هـ)، پشک، گیهەڤ: هەر پارچەیەک لە شتێک کە لەتوکوت کرابێت، جا ئەم لەتانە هەموویان بە قەد یەک بن یا گەورە، بچووک، سووک، گران بن. :: دنیا سێ بەشی ئاوە و بەشێکی ووشکاییە. :: بەشی زۆری قسەکانی دەربارەی نەخۆشی زەردووی بوو.  

2) نەختێک لە شتێک کە بۆ چەند کەس تەرخان کرابێت.[ ئینگـ: Part]. :: ئەو نەختە بەریەکێکیان دەکەوێت. 3) بەهرە، ڕزق و ڕاۆژ ی. { ئەگەر رەمەزانە یان شەشەکانە، بەشم هەر ژەم دوونانە}{ مەتەڵ}. :: بەشی قاژەی نان و گۆشتە. :: خودایە رازیم بە بەشت. 4)[ ئاب] پارچەیەک، نەختێک و هەندێک لە شتێک هەبوون وەک شەریکایەتی لە هی چەند کەسێک پێک هاتبێت. :: ئەم ئۆتۆمۆبیلە بەشی خەسرەوی پێوەیە. :: بەشەش کەس بەشێکیان لەکارگەکە کڕیوە. 5)[ جێۆ] مەڵبەند، ناوچە، یان هەرهەرێمێکی وڵاتێک. :: شاری هەڵەبجە لەبەشی شارەزوورە. :: بەشی جوانڕۆ دەکەوێتە باشووری سنەوە. :: بەشی موکریان لە کوردستانی رۆژهەڵاتە. 6) بەرگ. :: فەرهەنگی خاڵی سێ بەشە. به‌شاندن/beşandin: کتپ:[ کباک] بەشکردن.

بەشە/beşe: نتـ:[ بەش+ ئە] بەش، داش، ئاماڵ. بەشەگەل/beşegel: نتـ:[ بەشە+ گەل] زۆربەش. بەشەگەلی کارگێڕی/ beşegelî kargêřî: نتـ:[ بەشەگەل+ ی+ کارگێڕی ] بەشەکانی کارگێڕی. 

بەشبەر/beşber: ئانفا:[ بەش+ بەر( بردن)] میراتگر، کەلەپوورگر: کەسێکە لە کەلوپەڵی یان سامانی مردوودا خاوەن بەش بێت. بەشبەرکەوتن/beş berkewtin: کتن:[ بەشبەر+ کەوتن] پێ بڕان. 

بەشبەش/beş beş: ئانتـ: پشک پشک، پارپار، پارچەپارچە، کوت کوت، لەت لەت. :: گۆشتەکە بەش بەش کە و دابەشی کە. :: بەش بەشی کوردستان کێشەی کوردی دژوارتر کردووە. بەشبەش بوون/beş beşbûn: کتن: پشک پشک بوون.  بەشبەش کردن/ beşbeşkirdin: کتپ: پشکپشک کردن، لەتوپەت کردن.  

بەشبر/beşbir: ئانفا:[ بەش+ بر( بردن)] میرات بر. بەش بڕان/beş biřan: کتن:[ بەش+ بڕان] بێ نسیب بوونی کەسێ لەشتێک یا شتێک لەکەسێک. بەش بڕاو/beşbiřaw: ئانفا:[بەش+ بڕاو( بڕان)]1) کەسێک بەهیوای شتێک بووبێت و دەستی بکەوێت. 2) دەستکورت، بێبەش، ناهومێد، بەشخوراو.  

بەش بوون/beşbûn: کتن:[ بەش+ بوون] پاژبوون.  

بەش خواردن/beş xwardin: کتن:[ بەش+ خواردن] زەوتکردنی شتێک لەکەسێک یا لەلایەنێک. :: مامەکەیان بەشی ئەو هەتیوانەی هەرخوارد.  

بەش خواستن/beşxwastin: کتن:[ بەش+ خواستن] پەش خوازتن.

بەش خوران/beşxuran: کتن:[ بەش+ خوران]1) بێ بەهرەبوون. 2) زەوت کردن. 3) قەدەغەکردن. بەش خوراو/beş xuraw: ئانفا:[ بەش+ خوراو( خواردن)] کەسێکە بەشی خورابێت، شتێکی لێداگیرکرابێت، بەزۆری ماڵی زەوت کرا بێت. :: ئەی بەش خوراو خۆمان.  

بەشدان/beşdan: کتن:[ بەش+ دان] ماف دان. 

بەش دران/beşdiran: کتپ:[ کارابزر] پێبڕانن. بەش دراو/beşdiraw: ئانفا:[ بەش+ دراو( دان)] پێ بڕاو. 

بەشکەر/beşker: ئانفا:[ بەش+ کەر( کردن)] کەسێک بەشیینەوەی بەدەست بێت.[ ئینگـ: Divider] : دابەشکەر، دابەشدەر، بەش دەر، بەش کەرەوە. بەشکران/beşkiran: کتن:[ کباک][ بەش+ کران( کردن)] فەلقین. بەشکراو/beŝkiraw: ئانفا:[ بەش+ کراو( کردن)] بەشکریاو. بەشکردن/beşkirdin: کتپ:[ بەش+ کردن]1) لەتکردن، پارچەکردن، فەلقاندن : دابەش کردنی شتێک بەسەر چەند کەسێک یان چەند تشتێک. 2) تێڕاکردن، بەسبوونی تشتێک بۆ کەسێک. :: ئەمە بەشم دەکات. بەشکریاو/beşkiryaw : ئانفا:[ رۆژک][ سنـ][ بەش+ کریاو( کردن)] بەشکریاو. 

بەشگا/beşga: نتـ:[ بەش+ گا] بناوانی ئاو : شوێنێکی تایبەتییە بۆ بەشکردنی ئاو کە بۆ سەر کشتوکاڵ بچێت. بەشگە/ beşge: نتـ: بەشگا.  

بەشنەکردن/beşne kirdin: کتپ:[ بەش+ نە+ کردن] کەم کردن، کورت هێنان.  

بەشێ/beşê: نتـ:[ بەش+ ێ( ێک)] چکێ، کەمێک، کونێ، لەتێ، لەپێ. 

بەشین/beşîn: کتن:[ بەخشین] بەخشین. بەشیینەوە/beşînewe: کتن:[ بەشین( بەخشین)+ ئەوە] بەخشینەوە.1) دابەش کردنی تشتێک بەسەر چەند کەسێک بەخۆرایی، بەخشینەوە. 2) پشک کردن، وەشاندن. 

به‌شی/beşî: نچ:[ ئینگـ : Dividend, Divisor].

به‌شی پێكهاته‌یی/beşî pêkhateyî: نتـ: [ ئینگـ : Composant] 

به‌شی ده‌ره‌کی که‌ش/beşî derekî keş: نتـ: ئێکسۆسفه‌ڕ.[ ئینگـ : Exosphere]

بەشی خودا/beşî xuda : نتـ: بەشی خووا، زەکات.      

به‌شی فریاكاری/beşî firakewtin: نتـ: ئۆرژانس.[ ئینگـ : Emergency].  

به‌شی فریاگوزاری/beşî firaguzarî: نتـ:[ ئینگـ : Emergency ward]

به‌شی ناوه‌ڕاستی ریخۆڵه‌ باریكه/beşî naweřastî řîxoľe barîke: نتـ: [ ئینگـ : Jejunum]  

بەش ² / beş: ئان:[ ئاژ][ کباک]1) قەش(هلـ): گایەک ناوچەوان تا سەردەمی سپی بێت. خۆی ڕەنگی چدەبێ ببێت. :: وەک گای بەش وایە. 2) بزنێک ناوچەوانی سپی بێت. 

بەش ³ /beş: ئان:[  ؟ ] ئاواڵە، والا، داپچڕاو، لێک کراوە. :: برینەکە دەمی بەش کردوەتەوە.  

بەش بوون/beşbûn: کتن:[بەش+ بوون] دەمکردنەوەی برین، ئاواڵەبوونی زام.  

.

.

.

.