هەڵ/heľ: پێش: [ ئەڵ : کهـ] پێشگرێکە لە زمانی کوردییدا بەواتای( بەرز، بڵند، هەوا) و دەلکێت بە چاووگی فرمانەوە و واتایەکی نۆێ پێدەبەخشێت، بەڵام بە تەنێ بەکارنابرێت.

{

تیبینی : زۆر جار کاتێک پێشگری ” هه‌ڵ ” به‌ کردارێکه‌وه‌ ده‌نووسێت، ته‌واو واتای کرداره‌که‌ ده‌گۆڕێت، وه‌ک : هه‌ڵ+ که‌وتن. که‌ که‌وتن مانایه‌ تری هه‌یه‌، به‌ڵام ” هه‌ڵکه‌وتن ” به‌ واتای لێ په‌یدا بوون و جاری وا هه‌یه‌ به‌ واتای لێ که‌وتنه‌، وه‌ک ” هه‌ڵ که‌وتنی هۆنه‌ری وه‌ک حاجی قادری کۆیی له‌ نێو ئێمه‌ دا ،جێگه‌ی شانازیه‌ ؛ ” یا ” هه‌ڵ که‌وتن له‌ به‌رد، زۆر ناخۆشه‌ ” . زۆر وشه‌ی واش هه‌یه‌ زۆرتر له‌ واتایه‌کی هه‌یه‌، وه‌ک خودی ” هه‌ڵکه‌وتن ” یا ” هه‌ڵچوون ” و هتد. له‌ راستی دا، ئه‌م باسه زمانناسییه‌ کورته‌، به‌ڵگه‌ی مه‌زنی به‌ پیتی، ره‌سه‌نی و به‌رفراوانی زمانی ‌کوردییه‌، زمانێک که‌ نه‌ته‌وه‌ی کورد چه‌ند هه‌زار ساڵ زۆرتر به‌ده‌م، کۆچێندراوی، ته‌قوڕه‌و و هه‌ڵات هه‌ڵاته‌وه‌ پاراستویه‌تی و ئێمه‌ش پێویسته‌ به‌گیان و دل په‌ره‌ی پێ بده‌ین و بیپارێزین.

}{ ح. س. سۆران}

هەڵئاوسان/heľawsan: کتپ:[ هەڵ+ ئاوسان]

1 – پەنەمین( هـ)، ئاووسان، پەندەمووسکردن، باکردن، پەنەمان، ماسین.

2 – [ ئاب] هەڵاوسان.

:: هەڵئاوسان لە ئێران لە سێ روانگەوە هەلدەسەنگێندرێ : خواست، خستنەرو و سازوکار.{ دیاکۆ خەیات}.

هەڵئاوسان و داکشان/heľawsan û dakişan: نتـ:[ هەڵئاوسان+ و+ داکشان][ ئینگـ : Inflation and recession] .

هەڵئاوسانی دراویی/heľawsanî dirawîy: کتپ:[ ئاب][ هەڵ+ ئاوسان] [ ئینگـ : Inflation].  

هەڵئاوساو/heľawsaw: کتپ:[ هەڵ+ ئاوسان] پەنەمیو( پەنەمین) پەنەماو، هەڵاوساو، هەڵمساو.

هەڵات/heľat: ف:[ هەڵ+ ات( هاتن)][ دۆخی سێیەمی تاکی چاووگی ( هەڵاتن)ـە].

{    }{ }

هەڵاتە/heľate: نتـ:[ هەڵات+ ئە] هەڵاتوو.

:: هەویرەکە هەڵاتەیە : هەویرەکە هەڵاتووە.

هەڵاتن/heľtin: كتن:[ هەڵ+ ئاتن( هاتن)] ئەڵاتن( كهـ)، ئەڵاوردن.

1 – [ واز] ڕاکردن _ هەڕاکردن، ڕەمین _  ڕەوین، فیرارکردن : یەكێکی نەدیو ڕا بکات. غاربدات

2 – تاربوون، هەڵەو ئاوارەبوون، هەتڵەبوون، هەترەبوون، تەرەبوون، تەورین( كباك)، تەقین.

3 – [ سەز] شکان.

:: لەشکری دوژمن هەڵات.

– هەڵاتن/heľtin- : کتن:  لەهێلکە هەڵاتن.  

1 – رۆژهەڵاتن.

2 –  ئەڵورگیان( کهـ)، پچ پچ بوون( کباک)، ترش بوون، کفکردن( هەویر).

:: هەویر هەڵاتن.

لێهەڵاتن/lêheľtin: کتپ:[ لێ+ هەڵاتن] لێ ئەڵاتن( کهـ).

هەڵاتنگە/heľ: نتـ:[ هەڵاتن+ گە] شوێنی هەڵاتن.

هەڵاتوو/heľ: ئانفا:[ هەڵاتن] پچپچ( کباک)، ترشان، هەڵاتوو.

1 – ئەڵاوردگا( کهـ)،  هەڵاتوو( هێلکە)، ڕەڤی، رەوكە،  ڕەڤۆك.

2 – ئەڵورگیاگ( کهـ)، هەڵچوو، هەویر.

هەڵاخزان/heľaxizan: کتپ:[ هەڵ+ ئا+ خزان] ئاخزانەوە، پەستاوتنەوە، داپەستاوتن.

هەڵاخزاو/heľaxizaw: نفا:[ هەڵ+ ئا+ خزاو( خزان)] خزاوەوە، داپەستراوەوە، پەستراوە.

هەڵاخنین/heľaxinîn: کتپ:[ هەڵ+ ئاخنین] ئاخنینەوە، پەستاوتنەوە، داپەستاوتن.

هەڵاڕزان/heľařizan: کتن:[ نخ][ هەڵ+ ئا+ ڕزان] هەڵپشکووتن : هەڵپشکوتنی زار و لێو لەبەر تا یە.

هەڵاڕزاو/heľařizaw: نفا:[ هەڵ+ ئا+ ڕزاو( ڕزان)] هەڵپشکووتوو..{ گیوی، ل، ٩١٦}.

هەڵاژ/heľaj: :

هەڵاژان/heľaj: كتن: كل: ئەڵاژان،  پاڵکەوتن،  ڕاکشان.

هەڵاژاندن/heľaj: كتن: كل: ئەڵاژانن،  هەڵاژاندن،  ڕاکشاندن.

هەڵاژانن/heľaj: :

هەڵاژیاگ/heľaj: :

هەڵاژیان/heľajiyan: كتن: ئەڵاژیان، ڕاکشان، پاڵکەوتن : خۆ درێژکردن لەسەر لا بۆ نووستن.

هەڵاژیاو/heľaj: : ئەڵاژیاگ،  ڕاکشاو،  خۆدرێژکردوو.

. شوێنی هەڵاژیان/šwênî: نتـ:[ شوێن+ ی+ هەڵاژیان] جێڕازان، جێگەی نووستن، چارپایە، جێخەو.

هەڵاگرتن /heľ: کتپ:[ ڕۆژ]

1 – هەڵپەڕین، هەڵپەڕکێ.

2 – [ مکـ] بۆواقمانە.

هەڵامسان/heľ: کتن:[ هەڵ ئامسان] ئاووسان، ئەستووربوون، باکران، پەمیان _ پەمین( ئەردە)، پەنەمان، پەنمان، پەنمیان، پەنمین، پژبوون( کباک)پەنجە، ماسین.

هەڵامساندن/heľ: : پەنماندن، هەوکردن.

هەڵامساو/heľ: ئانفا: پەنمیگ، پەنماو، ئاووساو.

هەڵاندۆش/heľ: :

هەڵانگران/heľ: :

هەڵاواردن/heľ: :

هەڵاوەسران/heľ: :

هەڵاوەسراو/heľ: :

هەڵاوەسین/heľ: :

هەڵاوبگر/heľ: :

هەڵاوسان/heľ: کتپ:[ هەڵ+ اوسان( ئاوسان)]

هەڵاوێردران/heľ: :

هەڵاوێردراو/heľ: :

هەڵاوێژتن/heľ: :

هەڵاوگێڕ/heľ: نفا:[ هەڵ+ ئاوگێر] بەراوپشت، بەروپشت، بەراوەژوو، واژی، سەرنخوون، بەرەواژی.

هەڵای/heľ: :

هەڵایسان/heľ: :

هەڵایساندن/heľ: :

هەڵایساندنەوە/heľ: :

هەڵایساو/heľ: :

هەڵەپاس/heľ: :

هەڵەپەزە/heľ: :

هەڵەتاو/heľ: :

هەڵەتە/heľ: :

هەڵەداو/heľ: : هەڵەداوی/heľ: :

هەڵەداوان/heľ: :

هەڵەژار/heľ: :

هەڵەژە/heľ: :

هەڵەشە/h::::: غاردانی هەرە توند. شێوەی أۆیشتنەکانی ئەسپ( قدەم،  قۆرتە،  هەڵەشە،  یۆرغە،  مەأی،  تەرق).

هەڵەشەیی/heľ: :

هەڵەش هەپەش/heľ: :

هەڵەکار/heľ: :

هەڵەکارین/heľ: :

هەڵەگ/heľ: :

هەڵەم/heľ: :

هەڵەوەڕ/heľ: :

هەڵەوگەڕ/heľ: :

هەڵەوێژی/heľ: ن: هەڵەوەری .

هەڵەهەڵ/heľ: :

هەڵبەز/heľ: نتـ:[ هەڵ+ بەز]

هەڵبەزان/heľ: کتن:[ هەڵ+ بەزان]

هەڵبەزاندن/heľ: کتپ:[ هەڵ+ بەزاندن]

هەڵبەزاندنەوە/heľ: کتپ:[ هەڵ+ بەزاندن]

هەڵبەزهەڵبەز/heľ: ئانتـ:[ هەڵبەز+ هەڵبەز]

هەڵبەزین/heľ: کتن:[ هەڵ+ بەزین]

هەڵبەزینەوە/heľ: کتن:[ هەڵبەزین+ ئەوە]

هەڵبەست¹/heľbest: نفا:[ هەڵ+ بەست( بەستن)] هۆنراوە، هۆزان، شیعر، دووڕێزان( کباک).

هەڵبەستەر/heľbest: نتـ: بوێژ.

هەڵبەست ڕێکخستن/heľbest: کتپ: هۆنراوەدانان.

هەڵبەستسازی/heľbest: نچ: هۆنراوەکاری.[ ئینگـ:  Versification].

.

.

__________________

هەڵبەست²/heľbest: نفا:[ هەڵ+ بەست( بەستن)] بافرۆ، بوختان، تیتال.

هەڵبەستە/heľbest: ئانتـ:[ هەڵبەست+ ئە]بوختان.

هەڵبەستەر/heľbest: نتـ: ساختەکار.

بەهەڵبەست/heľbest: ئانتـ:[ بە+ هەڵبەست] هەجو: درۆ، ساختە: لە خراپەی کەسێک دووان.

هەڵبەستن/heľbest: کتپ:[ هەڵ+ بەستن] داهێنان، دامەزراندن، دانان، دۆزینەوە.

.

.

_________________

هەڵبەست³/heľbest: نفا:[ کشت] بەرزکردنەوەی خۆلـی دێراو.

جۆگەهەڵبەست/heľbest: نتـ:   .

کاڵەهەڵبەست /heľbest::

هەڵبەستنەوە/heľbest: کتپ: هەڵبەستنەونی جۆگەی شکاو.

هەڵبەست نزیک کردن/heľbest::[ Approximate].

هەڵبەستن/heľ: کتن:[ هەڵ+ بەستن]

هەڵبژاردن/heľ: نتـ:[ هەڵ+ بژاردن] guhertinên taybet‌. [ ئینگـ : Option]

هەڵبژاردە/heľ: نتـ:[ هەڵ+ بژاردن] . [ ئینگـ : preference]

هەڵبواردن/heľ: نتـ:[ هەڵ+ بواردن]

هەڵبوون/heľ: نتـ:[ هەڵ+ بوون]

هەڵبڕین/heľbiřîn: نتـ:[ هەڵ+ بڕین]

هەڵبرکان/heľ: :

هەڵبرینگان/heľ: :

هەڵبرینگاندن/heľ: :

هەڵبڕ/heľ: :

هەڵبڕان/heľ: :

هەڵبڕاندن/heľ: :

هەڵبڕین/heľ: :

پێلێهەڵبڕین/heľ: :

لێهەڵبڕین/heľ: :

چاوهەڵبڕین/heľ: :

چەرم هەڵبڕین/heľ: :

سەرهەڵبڕین/heľ: :

ـ هه‌ڵه‌بڕ (هه‌ڵه‌چن و هه‌ڵه‌گیری گۆڤار و ڕۆژنامه‌) ٢ـ سه‌رنووسه‌ر (ی گۆڤار و ڕۆژنامه‌) ٣ـ نووسه‌ر (ی گۆڤار و ڕۆژنامه‌) ٤ـ نووسه‌ر (ڵرۆگرامێکه‌ که‌ بۆ نووسین به‌کار ده‌چێت) ٥ـ ڵێداچوو، ڕاستکه‌ره‌وهeditor

.

هەڵبڕسکان/heľ: :

هەڵبزوورکان/heľ: :

هەڵبزووقان/heľ: :

هەڵبژاراو/heľ: ئانفا:[ هەڵ+‎ بژار( بژاردن)+ ئاو] هەڵبژێراو.

هەڵبژاردە/heľ: نفا:[ هەڵ+‎ بژار( بژاردن)+ دە] بژارە _ بژاردە، دانستە، گوڵبژێر، ووژانە.

هەڵبژاردن/heľ: کتن:[ هەڵ+‎ بژاردن]

1 – پەسەندکردن، رازی بوون، گرتنەبەر.

2 – لێبژارتن _ لێبژاردن، لێگرتن، لێژماردن، ووژاندن، هەڵژماردن.

هەڵبژراو/heľ: ئانفا[ هەڵ+‎ بژراو( بژێردراو)] بژاردە، ئەژماردە _ ژماردە، بژارتۆ، هەڵبژاردە، هەڵبژێردراو.

هەڵبژێر/heľ: نفا:[ هەڵ‎+ بژێر] دەنگدەر.

هەڵبژێراو/heľ: ئانفا: هەڵبژێراو : هەڵبژێردراو. 

هەڵبژاردەی سروشتی/heľ: نتـ:[ ئینگـ: Natural selection]

هەڵبژاردەی هەڕەمەکی/heľ: نفا: [ ئینگـ: Random selection].

هەڵدەبژێردێت/heľ: کتن:[ هەڵ+‎ دەبژێرێن]

:: چۆن بۆنێکی گونجاو هەڵ دەبژێرین.

هەڵبواردن/heľ: :

هەڵبوون/heľ: :

هەڵبوێر/heľ: :

هەڵپاچ/heľpaç: :

هەڵپاچان/heľpaçîn: كتن:

هەڵپاچین/heľpaçîn: كتن: ئەڵپاچین، ( کل)،  هەڵپاچین. بۆ نموونە : پرچی ئەڵپاچی.

هەڵپاچەر/heľ: :

هەڵپە/heľ: :

هەڵپەردان/heľ: :

هەڵپەرداوتن/heľ: :

 

هەڵپڕوكان/heľpeřkě: کتن: کل: ئەڵپڕوکیان،  هەڵپڕوکان

:: ئەڵپڕوگیاو دەمی قسەنەگرت.

هەڵپڕوكاو/heľpeřkě: نتـ:

هەڵپەڕگە/heľ: :

هەڵپەڕۆک/heľ: :

هەڵپەڕین/heľ: :

هەڵپەژنین/heľ: :

هەڵپەساردان/heľ: :

هەڵپەساردن/heľ: :

هەڵپەلمیاو/heľ: ئانفا:[ نخ] هەڵئاساو:: پێی هەڵپەلمیاو. [ ئینگـ: Swollen feet].

هەڵپەنمان/heľ: :

هەڵپەهەڵپ/heľ: :

هەڵپچەڕان/heľ: :

هەڵپچەڕاو/heľ: :

هەڵپڕووزان/heľ: : پردوخیان/pirdwxyan: کتن:[ ئەردە] پڕووزان، هەڵپڕووزان.

هەڵپڕووزاو/heľ: : پردوخیاگ/pirdwxyag: نفا:[ ئەردە] هەڵپڕووزاو.

هەڵپێچان/heľpěçan: كتن: ئەڵپیچان،  (کل). لەورەوە ئەڵپێچایەم.

هەڵتەك/heľtek: :

هه‌ڵته‌كان/heľtekan: كتن:[ هەڵ+ تەکان] ئه‌ڵته‌كان( كهـ).

هه‌ڵته‌كاندن/heľtekandin: كتپ: ئه‌ڵته‌كانن( كهـ).

هه‌ڵته‌كاو/heľtekaw: ئانفا: ئه‌ڵته‌كیاگ( كهـ).

هەڵتەكاندن/heľtek: :

هەڵتەك/heľtek: :

هەڵترازان/heľ: کتن: ئەڵترازان( کهـ).

هەڵترازیاگ/heľ: ئانفا: ئەڵترازیاگ( کهـ)، هەڵترازاو.

هەڵترازیان/heľ: کتن: ئەڵترازیان( کل).

هەڵتیزگاندن/heľ: کتپ: ئەڵتیزگانن(کهـ).

هەڵتنگە/heľ: :

هەڵچەشووتی/heľ: ن:[ ڕوو]کارکی شیری.[Bot : Agaricus Aurantiacus].

هەڵداشتە/heľ: : دەربەدەر.

هەڵدراو/heľ: ئانفا: هەڵداشتە،  فڕێدراو،  هاڤێتی.

هەڵدێر/heľ: ن:[ هـ]  مای.  

هەڵدێر/heľděr: : نهاڵ.

هەڵدێران/heľ: کتپ:  پەکین،ترازان، جیانوونەوە، لێک کلابوون.

هەڵته‌کاندن/hel: نتـ:[ هەڵ+ ته‌کاندن]

هەڵتووراندن/hel: نتـ:[ هەڵ+ تووراندن]

هەڵتۆقین/hel: نتـ:[ هەڵ+ تۆقین]

هەڵچنین/hel: نتـ:[ هەڵ+ چنین]

هەڵچوون/hel: نتـ:[ هەڵ+ چوون]

هەڵخستن/hel: نتـ:[ هەڵ+ خستن]

هەڵخڕاندن/hel: نتـ:[ هەڵ+ خڕاندن]
هەڵدان/hel: نتـ:[ هەڵ+ دان]

هەڵدوورین/hel: نتـ:[ هەڵ+ دوورین]

هەڵدڕین/hel: نتـ:[ هەڵ+ دڕین]

هەڵژمار/hel: نتـ:[ هەڵ+ ژمار]

1 -[ ئاب] ئامار، ئەژمار، ستاتیستیک.[ ئینگـ: Statistic].

2- بژار.

هەڵژماردن/hel: کتپ: بژاردن، هەڵبژاردن.{ گیو، ل، 919}.

هەڵسان/heľsan: :

هەڵساو/heľsan: ئانفا:[ هەڵسان]

1 – ئەڵسیاگ(کهـ)، هەڵسیاو، بێدار.

2 – هەڵستاو بۆ دیوارو باری ئابووری ورۆشنبیری دێت.

هەڵسیان/heľsan: کتن:

1 – ئەڵسیان( کهـ).

2 – هەستان.

3- کۆتای پێ هینان.

هەڵسەنگ/heľseng: نتـ:[ هەڵ+ سەنگ] قورس.

هەڵسەنگان/heľseng: کتن:[ هەڵ+ سەنگان]

1 – شانازی.

2 – خەمڵاندن، قرسان، مەزەندەکردن.

هەڵسەنگاندن /heľseng: کتپ:[ هەڵ+ سەنگاندن]

1 – شانازی کردن، خۆبەزۆرگەورەزانین.

2 – قرساندن.

هەڵسەنگێنەر/heľseng: نتـ:[ هەڵسەنگێن+ ئەر]

هەڵسەنگان لە لایەن بەرپرسی باڵادەست/heľseng: کتن:[ کار][ ئینگـ: appraisal by superior]{ شەهاب، ل، 19}.

هەڵسەنگاندنی توانا شارەوەکانی فەرمانبەران/heľseng: کتن:[ کار][ ئینگـ: assessing employee potential] { شەهاب، ل، 21}.

چاوپێکەوتن بۆ هەڵسەنگان/heľseng: کتن:[ هەڵ+ سەنگان][ ئینگـ: appraisal interview]{ شەهاب، ل، 19}.

هەڵسپاردن/heľ: کتپ:[ هەڵ+ سپاردن] ئەڵسپاردن( کهـ).

هەڵست/h: ن:[ جێۆ] بەرقەدی کێوان( ه)، تەلان، بەندەن، قەد پاڵ، ڕەخ.

هەڵسووڕان/heľ: کتن:[ هەڵ+ سووڕان]

هەڵسوکەوت/h: نتـ:[ هەڵس( هەڵسان)+ و+ کەوت( کەوتن)] ڕەفتار، رەوش.[ ئینگـ: Behaviour، behavior US]

هەڵسوکەوتی لادەری/h: نتـ:[ دەروو] ڕەفتاری لڕڕێیی[ Aberrant behavior (Aberrance]

هەڵسوکەوتیەتی/h: نتـ:[ دەروو] ڕەفتاریەتی : ڕێبازێک لە نێو دەروونناسیدا کە تەنها لە هەڵسوکەوتی دەرەکی دەکۆڵێتەوە. [ ئینگـ:Behaviourism].

هەڵشاخان/heľ: کتن:[ هەڵ+ شاخان]

هەڵشاخاندن/heľ: کتن:[ هەڵ+ شاخاندن]

هەڵشه‌لین/heľ: کتن:[ هەڵ+ شه‌لین]

هەڵشکان/heľ: کتن: ئەڵشکان.

هەڵشکانن/heľ: کتپ: ئەڵشکانن، دۆراندن، زیان کردن.

هەڵشکیاگ/heľ: ئانفا:  ئەڵشکیاگ، دۆڕاو،  زیان کراو.

هەڵشکیان/heľ: کتن: ئەڵشکیان، زیان کردن،  دۆران.

هەڵشێوان/heľ: کتن:[ هەڵ+ شێوان] ئەڵشیوان( کهـ).

هەڵشێواندن/heľ: کتپ:[ هەڵ+ شێواندن] ئەڵشیوانن( کهـ).

هەڵشێویان/heľ: کتن:[ هەڵ+ شێویان] ئەڵشیویان( کهـ). ئەڵشیویان( کهـ).

هەڵفرێو/heľ: کتن:[ هەڵ+ فریو]

هەڵفڕ/heľ: کتن:[ هەڵ+ فڕ]

هەڵفڕان/heľ: کتن:[ هەڵ+ فڕ]

هەڵفڕاندن/heľ: کتن:[ هەڵ+ فڕ] پردەیە( ل).

هەڵقەندن/heľ: کتن:[ هەڵ+ قەندن( كەندن)] هەڵکەندن.

{

ژینی خۆی کردە فیدای خۆشیی کورد

لە ڕێی ئازادی بە ناکامی مرد

توخدا کاتێ کە ئازادی و سەند

ڕەگەزی خۆێن مژەکان و هەڵقەند

}{ هەژار}.

هەڵقرتان/heľ: کتن:[ هەڵ+ قرتان]

هەڵقرتاندن/heľ: کتن:[ هەڵ+ قرتاندن]

هەڵقر‌چان/heľ: کتن:[ هەڵ+ قرچان] ئەڵقرچان( کهـ)، سووتان.

هەڵقر‌چاندن/heľ: کتپ:[ هەڵ+ قرچاندن] ئەڵقرچانن( کهـ)، سووتاندن.

هەڵقر‌چیان/heľ: کتن:[ هەڵ+ قرچیان] ئەڵقرچیان( کهـ)، سووتان.

هەڵقوڕان/heľ: کتن:[ هەڵ+ قوڕان] ئەڵقوران( کل).

هەڵقوڕاندن/heľ: کتپ:[ هەڵ+ قوڕاندن] ئەڵقورانن( کهـ).

هەڵکاڵین/heľ: کتن:[ هەڵ+ کاڵین]

هەڵکەفتن/heľ: کتن:[ هەڵ+ کەفتن] ئەڵکەفتن( کهـ).

هەڵکردن/heľ: کتپ:[ هەڵ+ کردن]

1 – پێکردن، ئاییساندن.

2 – ئەڵکردن( کهـ).

بەن هەڵکردن/heľ: کتپ: بەن ئەڵکردن.

هەڵکڕان/heľ: کتپ:[ کارابزر] ئەڵکڕان( کهـ).

هەڵکڕاندن/heľ: کتپ:[ کارابزر][ هەڵ+ کڕاندن] ئەڵکڕانن( کهـ).

هەڵکڕین/heľ: کتپ:[ هەڵ+ کڕین]

هەڵکزان/heľ: کتن: ئەڵکزان( کل)، کزانەوە.

هەڵکزاندن/heľ: کتپ: ئەڵکزانن( کل)، کزاندنەوە.

هەڵکفان/heľ: کتن: ئەڵکفان( کل).

هەڵکفاندن/heľ: کتپ: ئەڵکفانن( کهـ): سووتانەوەی ناو دەم بە بیبەر.

هەڵکۆڵین/heľ: کتن:[ هەڵ+ کۆڵین]

هەڵکوتن/heľ: کتن:[ هەڵ+ کوتن]

هەڵکێشان/heľ: کتن:[ هەڵ+ کێشان] ئەڵکیشان _ ئەڵکیشیان ( کهـ):

1 – هەڵکێشان وەک پێلاو.

2 – پرکردن لە

:: کونەی ئەڵکێشا لەئاو.

3 – دەرکردن

:: چمان دڵم ئەڵکیشی؟.

4 -[ ئای تی] پێچۆکەهەڵکێشان.[ ئینگـ: scroll up].

هەڵکێشیاو /heľ: ئانفا: ئەڵکیشیاگ( کهـ).

هەڵگەڕان/heľ: کتن:[ هەڵ+ گەڕان] تێهەڵبوون( ل): بەرە‌و بە‌رزایی رۆیشتن.

هەڵگه‌ڕانه‌وه/heľ: کتن:[ هەڵ+ گه‌ڕانه‌وه]

هەڵگەڕاندن/heľ: کتپ:[ هەڵ+ گه‌ڕانه‌وه]

هەڵگەڕاو/heľ: ئانفا:[ هەڵ+ گه‌ڕانه‌وه]

هەڵگەڕاوە/heľ: نتـ:[ هەڵ+ گه‌ڕانه‌وه] بەرەڤاژی،  بەرەواژ.

هەڵگر/heľ: نتـ:[Vector]

هه‌ڵگرته‌نێتی، توانای گواستنه‌وه‌ یان هه‌ڵگیران بۆهه‌بوون portability

هەڵگرتن/heľ: کتپ: ئەڵگرتن/eľ: کتپ: کل:[ ئەڵ+ گرتن]

1 – هەڵگرتن.

:: ئەو بوخچە ئەڵگرد.

2- رەدووبردن

:: بەرزوو دێوەتێ ئەڵگرت.

3- کی نازی ئەڵگرێ؟.

4- پەسەند کردن

:: چوین خودا لە باتی چەوی ئەڵگرێ.

5- من بەشەگەی ئەو ئەڵگرم.( زیان هەڵگرتن).

6- بەرزکردنەوە

: تووزێ دەست ئەڵگر.

7- شت هەڵگرتن

:: ئازووقە ئەڕا زمسان ئەڵگرت.

8- شوێن پێ کەوتن

: شوونی پای ئەڵگرتن تا وەماڵ.

9- کردنەوە

: وەبسمارێ قاپیەگە ئەڵگرت.

10 – دەستکەوت

:: مانگێ نزیکەی سەت دینارێ ئەڵگرێ.

هەڵگرتن/heľ::[ هەڵ+ گرتن]

هەڵگرتنه‌وه/heľ::[ هەڵ+ گرتنه‌وه]

هەڵگوشین/heľ::[ هەڵ+ گوشین]‌

هەڵگوێستن/heľ::[ هەڵ+ گوێستن]

هەڵگێڕان/heľ::[ هەڵ+ گێڕان]

هەڵگێڕانه‌وه/heľ::[ هەڵ+ گێڕانه‌وه]

هەڵگیران/heľ::[ هەڵ+ گیران] ئەڵگیریان( کهـ).

هەڵگیراو/heľ::[ هەڵ+ هەڵگیراو( گیران)] ئەڵگیریاگ( کهـ)، شاردراوە.

هەڵگیرسان/heľ::[ هەڵ+ گیرسان]

هەڵگیرساندن/heľ::[ هەڵ+ گیرساندن]‌

هەڵله‌رزاندن/heľ: کتن:[ هەڵ+ له‌رزاندن]

هەڵله‌رزین/heľ: کتن:[ هەڵ+ له‌رزین]

هەڵله‌رزان/heľ: کتن:[ هەڵ+ له‌رزان]

هەڵلووشین/heľ: کتن:[ هەڵ+ لووشین] قووتدان.

هەڵمات/h:::: : ن:     : تەشنەک،  هەڵمات(مەأمەأ)ی گەورە،  کەللا.

هەڵماتك/h::::

هەڵماتێن/h: کتن: تەشییلان،  گوڵێن،  گەمەی مەرمەرێن.

هەڵماشتن/h::::

هەڵماڵران/h::::

هەڵماڵین/h:::: // ئەڵماڵین/eľ: کتن: کل:[ئەڵ+ ماڵین]1- هەڵمالین: کەمێ باڵت ئەڵماڵ،  تا تیماری زەخمەگەبکەم. 2-.: ئەڕا چە باڵ ئەڵمالیدە؟.

هەڵماو/h:::: Steam، Vapour

هەڵمەت/h: ن: دابەأزان،   هێرشێکی توند.

هەڵمەت بردن/h: ک: دابەأزاندن،  بەرلەهەواڵان.

هەڵمەتەكاسە/h::::

هەڵمەقۆ/h::::

هەڵمەقووتە/h::::

هەڵمەڵە/h::::

هەڵمرووسین/h::::

هەڵمژ/heľ::[ هەڵ+ مژین]

هەڵمژتن/heľ::[ هەڵ+ مژین]

هەڵمژین/heľ::[ هەڵ+ مژین]

هەڵمژینی ئاو/h:::: ئاودادان،  ئاو هەڵچنین.

هەڵمسان/h: کتن:[ هەڵ+ مسان] پەنم( فە)،] ئەستووری ئەندام.

هەڵمساندن/h::::

هەڵمساو/h: ئانفا:[ هەڵمسان] پەنەماو، پەنماو، پەمیاو( پەمیان)، پەنمسە( ل).

هەڵمساوی/h: ئانفا:[ هەڵمسان] پەنام _ پەنەم، ماس، وەرەم، ئاوساو.

هەڵمسای/h: ئانفا:[ هەڵمسان] پەنمای( پەنمان)،

هەڵمساین/heľmasîn: کتن:[ هەڵ+ ماسین] (( ئامیسا ………. دامیسێم)) : ئەستووربوون.{ هێدی}.

هەڵمسین/heľmasîn: کتن:[ هەڵ+ ماسین] پەشام( ئەردە)، ئاماس، پەنام، هەواکێشان.

هەڵمیزتن/h::::

هەڵمیشك/h::::

 

هەڵواسان/heľ::[ هەڵ+ واسان] ئەڵواسان( کهـ).

هەڵواسیان/heľ: کتپ:[ هەڵ+ واسیان]

هەڵواسیاو/heľ: ئانفا:[ هەڵ+ واسیاو] ئەڵواسیاگ، هەڵواسراو.

هەڵواسین/heľ::[ هەڵ+ واسین] ئەڵواسان، ئەڵوەسین( کهـ).

1 – هەڵوەسین.

2 – هەڵبەستن.

هەڵ/heľ::[ هەڵ+ ]

هەڵووك/heľ: ن: لییلك( كباك، باد).

هەڵوەران/heľ::

هەڵوەراندن/heľ: : پرواندن، تەکاندنی شتی ڕەق بە نینۆک و پەنجە، بەنینۆک کڕاندن و لێکردنەوە، پەرتیاندن، چرپاندن، گەرزاندن، کول کولین.

هەڵوەرین/heľ::

هه‌ڵوه‌ژار/heľwe: کتپ:[ هەڵ+ وەژار][ ئینگـ : editor]

1 – بژارکه‌ر : که‌سێ که‌ کاری ڕێکوڵێککردن و ئاماده‌کردنی فیلمێک ده‌کات.

2 – بژارکه‌ر : جۆره‌ پرۆگرامێکه‌‌ که‌ بۆ ڕێکوپێککردن و بڕین و چاککردن و ئاماده‌کردنی فیلم به‌کار ده‌چێت.

هەڵوەشان/heľweŝan: کتپ:[ هەڵ+ وەشان] ئەڵوەشان( کهـ)، پڤاشتن( کباک)، ڤەرستیای( هـ)، هەڵتەکان، هەڵپشکاوتن، هڵوەشان.

هەڵوەشاندن/heľweŝan: کتپ:[ هەڵ+ وەشان]

1 – ئەڵوەشانن( کهـ).

2 – بڤەشاندن( کباک)، توواندنەوە، لێکجوێ کردن.

3 – تێکدان، دەست تێوەردان.

4 – هەڵتەکاندن.

5 – پووچەڵ کردن.

هەڵوەشاندنەوە/heľweŝan: کتپ:[ هەڵوەشاندن+ ئەوە]

1 – پووچەڵکردنەوە. [ ئینگـ : Abatement ]

2 – خۆبورادن لەبەڵێن.

هەڵوەشاندنەوەی پەیماننامە/heľweŝan: کتپ، شڕ:[ کار][ ئینگـ: abrogation of a treaty]{ شەهاب، ل، 2}.

هەڵوەشاندنەوەی ڕێککەوتن/heľweŝan: کتپ، شڕ:[ کار][ ئینگـ: abrogation of agreement]{ شەهاب، ل، 2}.

هەڵوەشاندنەوەی یاسا/heľweŝan: کتپ: [ ماف] [ هەڵوەشاندنەوە+ ی+ یاسا][ ئینگـ : Abolish]

هەڵوەشاو/heľweŝan: ئانفا:[ هەڵ+ وەشاو( وەشان)]

هەڵوەشێنەر/heľweŝan: کتپ:[ هەڵ+ وەش(وەشان)+ ئێنەر]

هەڵوەشێنراو/heľweŝan: کتپ:[ هەڵ+ وەش(وەشان)+ ئێنراو]

هەڵوەشێنی/heľweŝan: ئانفا:[ هەڵوەشێن+ ئی]

ئەڵوەران/eľ: کتن: کل:[ئەڵ+ وەران] هەڵوەران.  ئەڵوەرانن/eľ: کتپ:[ ئەڵوەراندن] هەڵوەراندن: لەپگی چاکەتەگەی ئەڵوەران.

هەڵوژاندن/heľ: کتپ:[ کهـ] هەڵوژانن/heľ: کتپ:[ کهـ] هەڵبژاردن.

هەڵوفان/heľ: کتن: ئەڵوفان( کهـ). هەڵوفانن/heľ: کتپ:[ نخ] ئەڵوفانن( کهـ)، تالێ هەستان. هەڵوفان/heľ: کتن: ئەڵوفیان، هەوکردن.

هەڵ هاتن/heľ: :[ هەڵ+ هاتن]

هەڵ هاورادن/heľ: :[ هەڵ+ هاورادن]

هەڵ هێنان/heľ: :[ هەڵ+ هێنان]

هەڵـهێزان/heľ: کتن::[ هەڵ+ هێزان] ئەڵـهێزان ( کهـ).

هەڵـهێزانن/heľ: کتپ:::[ هەڵ+ هێزانن][ کهـ]

هەڵـهێزایان/heľ: کتن:::[ هەڵ+ هێزایان][ کهـ] ئەڵـهێزایان.

هەڵـهین/heľ: کتپ:[ هەڵ+ هین] ئاڤزێمک( كباك) ئاڵقەزوونە، ئاڵقەی پشتێندێ، مامک، قەوسەڵە، لۆتەر، مەتەڵە، هەتەڵ.

هەڵیت و پەڵیت/heľî: نتـ: هاتەران وپەتاران،  ئاتەران پاتەران،  هەللـەق ومەللـەق: قسەی تێكەڵ وپێكەڵی كەسێك كەقسە دەپەڕ ێنێت .

هەڵ/heľ: :

هەڵ/heľ: :

.

.

____________________________

هەڵ/heľ: ن:[ ڕۆژ] هەڵەشە، خۆپەسەندکار.

.

.

.

{

فەرهەنگی کوردستان، گیوی، ل، 915 – 923

}.