زڕ ¹ /ziř: ئان:

1 -[ كباك] لەندەهۆر، زەبەللاح، زل.

2 – بێ بنەچەكە، بیانی، پیاڕە، كۆڵەوەس، ناخانەدان، ناڕەسەن.

3 – بێبەر.

4 -[ كهـ، ئەردە] وشک، برنگ : تەنها دەغڵ و دان دەبێت.

.

.

__________________

زڕ ² /ziř: پێش: پێشگرێكە لەزمانی كوردی كە واتای( پیاڕە ) دێت و دەلكێت بە ناو و ئاوەڵناوەوە بنووسێت واتایەكی نوێی پێدەبەخشێت.

زڕەئەسپیندار/ziře espîndar: ن: [ ڕوو] پەڵك، سوورەچنار: جۆرە چنارێكی جەوهەردارە، بەڵام وەكو دارچنار ڕاست و چاك نیە، گەڵای خڕترە، بەرەكەشی وە قۆری دەچێت و ناخورێت، بۆ شینكردنی شەقامەكان لە قەراغ شۆستەكان دەینێژن.[ Bot : Populus euphratica].

زڕەبلبل/ziřebilbil: نتـ:[ باڵ] جوورە باڵندەیەكی بۆرە وەكو فیقەگولەی وایە، وەكو بولبول دەخوێنێت.

زڕەپۆلیە/ziřepoliye: نتـ:[ زڕ+ ئە+ پۆلیە] زڕوپۆلیە.  

زڕەدێو/ziředêw: نتـ:[ زڕ+ ئە+ دێو] زەلام، ناقۆڵا، ناهەموار، زەبەللاح، لەندەهۆر.

زڕەزیپ/ziřezîp: نتـ:[ كباك] گەوج، گێل.

زڕەكبوون/ziř: كتن:[ زڕەك+ بوون] بەشەوارە كەوتنی بزن و مەڕ بەهۆی برووسكەوە.

زڕەكەو/ziřekew: نتـ:[ باڵ] پۆڕ، زیوەكەو، كەناچە، تڤللیك، سوێسكەڕەشە، توكەسەر، قەتێی لمی: باڵندەیەكی دەشتەكیییە لە سوێسكە دەچێت بەڵام گەورەترە یان لە كەو بچووكترە پنكەپنكەی رەش وسپی پێوەیە، دەندوكی كورتە، گۆشتەی خۆشە، لە چەم و چخورد یان گوێ ئاو ناو بێشەڵان دا دەژێت.( پۆڕی نێر : ئاودەڵ).[zoo: Franco linus]

زڕەمێر/ziřemêr: ئانتـ: شینەزەلام، لەندەهۆر.

زڕەوەلی/ziřewelî: ن:[ ڕوو][ هـ] گیایەكی درێژی توكمەیە و وەك قامیشی وایە لە گووێ ئاوان دەڕووێت.

زڕباب/ziřbab: نتـ:[ ڕۆژ، هـ، بابا][ زڕ+ باب] باوەپیارە، زڕباڤ، زڕباو، زڕباوك.

زڕباڤ/ziřbav: نتـ:[ باد] زڕباب : منداڵێكی بابی مردبێت یان دایكی بەرەڵا كرابێت مێردێكی تری كردبێتەوە مێردی دووەمی دەبێتە زڕبابی.

بابەژەنی/babejenî: نتـ:[ باڵ][ بابە+ ژەنی] باوەژن، زڕداك، زردایك .

باڤەندە/bavende: نتـ:[ كباك][ باڤ+ ئەندە( ئەندەر، هەندەر، هندوور، ئەندەروون) ] زڕباب.

باڤماری/bavmarî: نتـ:[ كباك] باوەپیاڕە، زڕباووك.

زڕبان/ziřban: نتـ:[ جێۆ][ ئەردە] شوێنی بەردەڵان، خیزەڵان، زیخەڵان، خرپ، ڕیزەخاڵ.

زڕباوك/ziřbawik: نتـ: زڕباب، بووپێڕە( ل) : مێردی دایک. 

زڕبەهر/ziřbehir: نتـ: [ ئاب] [ زڕ+ بەهر]

1 – بێ بەهرە، بێ بەش، بەشبڕاو، بێ سوود، بێكەڵك.

2 – پەست.

3 – نزم.

.

زڕبەهركرن/ziřbehirkirin: كتپ: پایەكەم كردنەوە، بێ بەشكردن.

زڕبرا/ziřbira: نتـ:[ هـ] واڵەوبرای تاتەیی یا ئەدایی. برایەكە لە دایكی مرۆڤ یان لە باوكی بێت.

زڕبرالە/ziřbirale: نتـ:[ هـ] زڕبرا.

زڕبوورا/ziřbûra: نتـ:[ كباك] زڕبرای ژنێ.

زڕتوخم/ziřtuxim: ن:[ فیز] هاوتا . [ ئینگـ : ئیزۆتۆپ : Isotope].

زڕتوخم لێكردنەوە/ziřtuxim lêkirdinewe: كتپ:[ فیز].[ ئینگـ: isotope separation].

زڕچۆنە/ziřčone: نتـ:[ كباك] چەنەسووك.

زڕخەسوو/ziřxesû: نتـ:[ زڕ+ خەسوو] زڕخەسوو.

زڕخووەسوو/ziřxuwesû: نتـ:[ كباك] زأخەسوو.   

زڕخوشك/ziřxušk: نتـ: ئافرەتێكە لە دایكەوە یان لە بابەوە خوشكی مرۆڤی بێت.

زڕداك/ziřdak: نتـ:[ هـ][ زڕ+ داك] زڕدایك.

زڕدایك/ziřdayik: نتـ:[ زڕ+ دایك] دێماری( كباك)، ژنباڤ، زڕدێ( كباك)، داماری( بانە)، باوەژن( دەر)، زڕدایك( هـ)، دێدی.

زڕدش/ziřdiš: نتـ:[ كباك][ زڕ+ دش] زأژنخوشك.

زڕدێ/ziřdê: نتـ:[ كباك] زڕدایك.

زڕزۆپ/ziřzop: ئانتـ:[ ڕەوا][ زڕ+ زۆپ]

1 – بێشەرم، قسەلەڕوو.

2 -[ كباك] گرفت.

.

زڕزۆپی/ziřzopî: نچ: گرفتی.

زڕشەمشە/ziřšemiše: نتـ:[ زڕ+ شەمشە] گۆپەكی خڕی پڕپڕەدارە بەسەر گوڵینگەی ئاوریشمێدا دێتە خوارێ بە نۆبە لەسەر بسكان دەخرێت.

زڕفەقێ/ziřfeqê: نتـ:[ زڕ+ فەقێ]  نیوەخوێندەوار، کۆڵکەخوێندەوەار.

زڕکچ/ziřkič: نتـ:[ زڕ+ کچ] زڕدوێت : کچی ژنە لە مێردێکی تر  یان کچی مێردە لە ژنێکی دیکە.

زڕکوڕ/ziřkuř: نتـ:[ زر+ کوڕ] هەنازا، کۆڵەبەس، نەڤسی : کوڕی ژنە لە مێردێکی تر  یان کوری مێردە لە ژنێکی دیکە.

زڕگەنە/ziřgene: نتـ:[ ڕەوا، خۆ ][ زڕ+ گەنە] زڕەگەنە.

زڕگوێز/ziřgiwêz: نتـ:[ زڕ+ گوێز]

1 – [ ڕوو] دارێكی گەورەیە وەکو دار گووێزی وایە، بەڵام ئەم گەڵای باریکتر و بێ بەرێشە.

2 – [ جێۆ] ناوی دوو دێی خواروو و ژوورووە لە دەستەڕاستێکی ڕۆژاوای شاری سلێمانییەوە.

.

زڕمام/ziřmam: نتـ:[ زڕ+ مام] برای دایکی باووك.

زڕمەلا/ziřmela: نتـ:[ زڕ+ مەلا] کۆڵکەمەلا.

زڕمنداڵ/ziřmindaľ: نتـ:[ زڕ+ منداڵ] نەوسی.

زڕناو/ziřnaw: نتـ:[ زڕ+ ناو][ ئینگـ : Pseudonym]

:: زڕناوی نووسەر.

زڕنووچقاو/ziřnûčqaw: نتـ:[ زڕ+ نووچقاو] زڕنووقاو.

زڕنووقاو/ziřnûqaw: نتـ:[ خوار][ زڕ+ نووقاو] زرنووچقاو : چەورییەکی زۆر کەمە، کە دەکەوێتە سەر چێشتی شل.

زڕنووقاویی/ziřnûqawîy: نچ:[ خوار][ زڕ+ نووقاویی] چەورییەکی زۆر کەمە بەسەر چێشتانەوە.

زڕنیسک/ziřnîsk: نتـ:[ ڕوو][ زڕ+ نیسک] گیایەکە. { گیوی، ل، ٥٣١}

.

.

____________________ 

زڕ ³/ziř: ن: [ دەنگ]

1- [ كباك] زەڕ : زەڕەی كەر و ئێستر.

2 – گڕ.

زڕازڕ/ziřaziř: ئانتـ:[ زا] زەڕەزەڕ.

زڕاو/ziřaw: :[ كهـ] دەنگ لە زنجیر و زەنگوڵەوە هاتووە.

زڕە/ziře: نتـ:[ دەنگ][ هـ][ زڕ+ ئە] زرینگە، زەڕە، زرنگە، دەنگی زەنگ و زنجیرییە.

1 – بۆ دەنگی پارە و پارچە مسی گچكەشی بەكاردەبرێت.

2 – بەدەنگی فڕەی فڕینی باڵی باڵندانیش دەڵێن.

زڕەزڕ/ziřeziř: ئانتـ:[ زڕ+ ئە+ زڕ] زرینگەزرینگی یەك لە دوای یەكتری. زرنگە.

داری زڕ/darî ziř: نتـ: داری بێ بەر.

.

.

.

.