ڕا/řa: ئان، ن:[ ئاڤێسـ : aiiqiar : رەێـﺜێێە : ڕێڕەو]{ تێبـ: کانگا ( path, course ) بۆ هاوتا کردووە}.[ هـ]

1 – بیروباوەر، بۆچوون، مەبەست، تێڕوانین، رای پسپۆر.[ ئینگـ : Opinon].

2 – ڕێگە، ڕێ، ڕیگا.

3 – جار، کەرت.

4 – رەگ، رەهـ، رەو، دەمار.

5 – جێگا، شوێن

.

{ پێشگرێکە لەزمانی کوردی دەکەوێتە پێش فرمان و پەیڤێکی نوێی لێدروست دەکات و واتایەکی نوێی پێدەبەخشێت  : وەک: راسان، رامان، راتەولاندن ….هتد.}.

رائاو/řaaw: نتـ:[ ئەردە][ را( ڕێ)+ ئاو] بەلووعە، ڕێ ئاو، ڕێگەی ئاو، دەوار.

رائەسپاردە/řaesparde: نتـ: راسپاردە.

رائەسپاردن/řaespardin: نتـ: راسپاردن، قەوینی لێ کرن، راسپێری.

رائەسپێر/řaespěr: نفا: راسپێر.

رائەسپێردراو/řaespěrdiraw: ئانفا: راسپێرراو.{ گیو، ل، 474}.

رائەنگاوتە/řaengawite: نتـ: رایەڵکراو.

رائەنگاوتن/řaengawtin: کتن: رایەڵکردنی تەناف وبەن و چشتی تر.

رائێڵ/řaěľ: ن: رایەڵ.

رابەر/řaber: نفا:[ را( راە)+ بەر( بردن)]

1 – ڕێبەر، ڕێنیشاندەر، پێشڕەو، سەردار، ڕێیشاندەر، ڕاپەڕ، سەرکردە : کەسێکە راسپاردە یان نامەی خەڵکی بەكتری بگەیەنێ. 

2 – پێغەمبەر، پەیغامبەر، پێشەوا، بەڵەد، شارەزا. 

3 – نێوی نێرینانە.

رابەران/řaberan: نتـ:[ کۆ] پێشەوڕیان.

رابەرێتی/řaberětî: نچ: هونەری رابەریکردن یا ئەوەی پێوەندی بەرابەرەوەهەبێت.

رابەرێتی کردن/řaberětî kirdin: کتپ: پێشەوایەتیکردن.

رابەری/řaberî: نچ: ڕێنومایی_ ڕێنمای ، فەرمانبەری، سەرپەرشتی، ڕێنمایی، دەستاوێژ، ڕێنیشاندەر، نیشانە، بەڵگە، سەنەد، دەلیل، لەگەڵ و پەڵکی دزراو یا گومبوو ئەگەرپاچەیێک بدۆزەرێتەوە.

رابەری کردن/řaberî kirdin: کتپ:[رابەری+ کردن]

1 – سەرپەرشتیکردن، پێشەوایی کردن، سەرداری گرتنەدەست، ڕێنمایی کردن. 

2 – ڕێ نیشاندان.

ڕابەرتن/řabertin: کتن:[ کباک] ڕابڕاتن، ڕابوواردن.  

ڕابەزاندن/řabezandin: کتپ:[ کباک][ ڕا+ بەزاندن] پێوەستاندن، دەرەقەت هاتن، بەزاندن.

ڕابەستن/řabestin: کتپ:[ کباک][ ڕا+ بەستن] ڕەفتارکردن، چگۆنی.

ڕابردن/řabirdin: کتن:[  ڕا+ بردن]

1 –  تێپەربوون، ڕەت بوون، تێپەڕین، کات نەمان.

2- ترازیان، پێ لەبەرتێپەڕین، پێ لێ هەڵبڕین، دەست درێژی.

رابردووی گێڕاوه‌یی : Past article

رابردووی دوور : Perfect

دۆخی كرداری رانه‌بردوو : Present

رابردن/řabirdin: کتن:[ را+ بردن] تێپەربوون، ڕەت بوون، تێپەڕین، کات نەمان. 2- ترازیان، پێ لەبەرتێپەڕین، پێ لێ هەڵبڕین، دەست درێژی.

رابردوو¹/řabirdǔ: ف: بگردگ، لە مێژینە، کۆن، پلچو، تێپەریوو، لەمەوبەر، بەسەرچوو، گوزەشت.

رابردوودار/ řabirdǔdar: ئانتـ:[رابردوو+ دار] خاوەن ئەزموون.

بەڕابردوو/beřabirdû: ئانفا:[ بە+ ڕابردوو] ووشەیەکی لێکدراوە. دینادیتە، ڕابروودار.

رابردووی تەمەن/řabirdǔy temen: نتـ: زینگانی، زیندگانی، ژیان.

رابردوو²/řabirdǔ: ف:[ ڕێز] تێپەڕیو.

رابردووی بەردەوامی/řabirdǔy berdewamî::

رابردووی دوور/řabirdǔy dǔr: نتـ:[ ئینگـ: Perfect].

رابردووی کاتی/řabirdǔy katî::

رابردووی گێراوەیی/řabirdǔy gěřaweyî: نتـ:[ ئینگـ: Past article].

رابردووی نزیک/řabirdǔy nizîk::

ڕابڕ/řabiř: ف:[ را+ بڕ( بڕان _ بڕین)] ڕێبڕ.

ڕابران/řabiřan: کتن:[ را+ بران]

تێپەڕین، بوورین، ڕۆیشتن، لەدەست دەرچوون.

ڕابرین/řabiřîn: کتن:[ را+ بڕین]

ڕابڕاتن/řabiřatin: کتن:[ کباک][ را+ براتن] ڕابوواردن.

:: رابێرە.

رابگار/řabigar: ف:[ ئەردە] ڕێبووار، ڕێبگار.

رابگردن/řabigirdin: کتپ:[ ئەردە] رابوواردن، رابووردن، ڕۆیین، ڕۆیشتن. 

رابوردن/řaburdin: کتپ:[ ڕا+ بوردن

1- بگردن، بوورین، چاوپۆشین _ چاوبۆشی کردن. دڵخۆش کردن. 

2 – دابوردن، ڕۆیشتن، دووبارە کردنەوە.

رابووردە/řabǔrde: نفا:[ رابووراد+ ئە] رابردوو، کاتی تێپەڕیو، لەمێژینە، بگردگ( ئەردە).

رابووردن/řabǔrdin: کتن :[ را+ بووردن]1- تێپەڕین. 2- بگردن، بوورین، چاوپۆشی كردن، بەخشین، ماڵدانبەكەسێك.

رابووردوو/řabǔrdǔ: نفا:[ را+ بووردوو( بووردن)] تێپەڕیو.

رابوورین/řabǔrîn: کتن: رابووردن، رابردن، تێپەڕین.

رابوون/řabǔn: کتن:[ کباک]1- هەستان، هەڵستان، هەستانەسەرپێیان. 2- لەخەوهەستان، بێداربوونەوە، وەئاگاهاتنەوە. 3-[ هـ ] هۆرزان.

ڕابوون/řabûn: كتن:[ ڕا+ بوون] بازدان، گۆرانكاری ناكاویی له شیانی ( تایبه‌تمه‌ندی) میراتیه‌تیدا.[ ئینگـ : Mutation].

رابواردن/řabwardin: کتپ: ڕەت کردن، حەسانەوە، بگاردن، بەسەربردن، گوزەراندن: بردنەسەری کات یان کارێک هەر چونێک بێت. رابواردنی/řabwardinî::

رابووار/řabǔar: نفا:[ را+ بووار( بوورادن)] ڕێبووار.

رابوواردن/řabǔardin: کتن:[ را+ بوورادن] بەسەربردن ، رابەرتن، رابڕرتن، کات بەسەربردن، تێپەراندن.

رابوێری/řabwěrî: نچ: رابوواردن، گوزەرانکردن، لەكەیف و ئاهەنگدابوون.

رابێوسۆم/řaběusom: ن:[ زیند] بریتییە لەچەند تەنۆچکەیەک بەسەر پەردەی ئیندترۆپلازمی خانەوە ماددەی رابێۆز نیو کلیک ئەسید(R.N.A)ی تێدایە، فرمانی رابیۆسۆم ئەوەیە بەکارگەیەک دادەنرێت بۆ دروستکردنی پرۆتین و ئەنزیم.

رابین/řabîn: کتن:[ کباک] رابوون.

رابینۆک/řabînok: ئانتـ:[ کباک] جۆڵانەی منداڵانە وەکوو لانک و لەیلووکی وایە منداڵی تێدا رادەژێنن تابنووێ بەدوو گوریسان قایم کراوە. لە لووە.

رابینین/řabînîn: کتن: ڕاپەرموون.

ڕاپسکاوتن/řatekan: كتن:[ ڕا+ ڕاپسکاوتن] 

راتەكان/řatekan: كتن:[ ڕا+ تەکان]  

1 – راپسكاوتن، موچوڕك، راوەشان، هەڵتەكان، راتڵەكان، راچڵەكین : جووڵانەوەی چشت بەهۆی راتەكانیەوە.

:: جارجارە دڵم زۆر بە خراپی لێدەدات وەک ڕاتەکان .

2 – شۆک : به‌ خێرا لاوازبوونی باری گشتی بەهۆی برین یان نەخۆشی له‌ش.[ ئینگـ : Shock].

راتەكاندن/řatekandin: كتپ: راتڵەكاندن، هەڵتەكاندن، راوەشاندن، جووڵاندن.

راتەكانی دەروونی/řatekanî derǔnî: نتـ: كۆستی دەروونی، زامی رۆح. [ ئینگـ: Trauma].

راتەكیان/řatekiyan: كتن: راتەكان، تەكاندان، راوەشان.

ڕاگۆستن/řagostin: كتپ:[ ڕا+ گۆستن] ڕاگووێزتن، ڤەگوهازتن، گوێزتنەوە.

ڕامان/řaman: كتن: [ ڕا+ مان] هێنانەپێشچاو، پۆنجین، ئەندێشەكردن : بیركردنەوە لەچشتێك، بیرلێكردنەوە، تەماشاكردن.

ڕاماندن/řamandin: كتپ: كەسێكی خستنەئەندێشە و بیركردنەوە.

ڕاماو/řamaw: ئانفا:[ رامان] تەماشاكراو، سەرەنج دەر، بیركەرەوە، كەسێكە بێدەنگ بووبێت و بیر لە چشتێك بكاتەوە.

ڕامێن/řamên: نفا: برامان، تەماشاكار : ئەو كەسەیە تەماشا دەكات.

ڕاوە/řawe: ئمتـ:[ هـ][ ڕا+ وە] ڕا ….. ئەوە، دا …..ئەوە.  { وشەنامە، ل، 515} 

ڕاهاتن/řatekan: كتن:[ ڕا+ هاتن]  

.

{ را ……/řa: – ناوگرێکە لە زمانی کوردی دەکەوێتە پێش ئامرازی وەک( پێ ، تێ ، لێ + ڕا+ فرمان ) و واتایەکی نوێی پێ دەبەخشێت، وەک: پێرا چوون، تێرا کردن، تێراڕۆیشتن }.

بەڕادادان/beřadadan: کتن:[ ئاب][ بە+ ڕادادان] ڕاسپاردن بۆکردنی شتێک بە تایبەتی.

:: ڕانک وچۆغەیەکم بەڕادادان داوە. 

بەڕاکردن/beřakirdin: کتپ:[ بە+ ڕا( هەڕا)+ کردن] بەدەو، بەغاردان.

بێڕا/řa: ئان:[ بێ+ ڕا] بێ ڕەوشت، بێ ئایین، بێ ڕیواز.

پێڕاچوون/ěřa: کتن:[ پێڕا+ چوون]

تێڕا/těřa: ئمتـ:[ پێشگری تێ+ تەواوکەری  ڕا : واتای ( ناو / ناوەڕۆک ) دەگەیەنێت و دەلکێت بە فرمانێکەوە و واتا و دۆخێکی دیکەی پێدەبەخشێت].

 :: تێڕاچوون : تێ+ ڕا+ چوون

 :: تێراڕۆیشتن : تێ+ ڕا+ ڕۆیشتن

::  تێڕاکردن : تێ+  ڕا + کردن

لە ……..ڕا/le…..řa: ئمـ:[ رۆژک، مکـ] لە…. ەوە.

{ تێبـ:  لە شێوەزاری کرمانجی ناوەند لە دەڤەری کەرکووک و سلێمانی ( ڕا) دەبێت بە ( وە).

::  لە پێبجوێن ڕا دێم : لە پێنجوێنەوە دێم

:: لە من ڕا دیارن  : لە منەوە دیارن.

.

وزتەی ڕا/wiztey řa: کتپ:[ هـ][ وزتەی+ ڕا] خستنەڕێ.   

وزتەی ڕاوە/wiztey řawe: کتپ:[ هـ][ وزتەی+ ڕاوە] ڕاخستنەوە، داخستنەوە.

.

.

_________________________

ڕا/řa: ئاک: هەرا. وەک : hurry بێت.

.

.

___________________

– را/ra – : ف: کاری بزرا، دەوری سەرەکی نابینێت لە راۆنانی وشە دا، چونکە دەبێت پێشی کاری کارا دیار هەبوو بێت. ئینجا (را)ی لێکەوتبێتەوە و دەوردەبینێت: کاری کارا بزر:

:: کوشتن : کوژرا

:: دیتن : دیترا

:: خورادن : خورا

ئەم سێ پاشگرە هەرسێکیان کاری ڕوودان بە دەستەوە دەدەن: تەنانەت ( را) کاری تێپەر دەکاتە کاری ڕوودان.

.

.

.

راگه‌یان، وتاری كورت، په‌یامی كورت له رۆژنامه‌دا، داخۆیان : Press item

راپرسنامه‌، پرسنامه : Questionnaire, Poll

ڕاته‌كان، شۆك (به‌خه‌یرا لاوازبوونی باری گشتی به هۆی برینی له‌ش) : Shock

راماڵین، داشۆڕان، داخوران : Erosion

راسپاردن : Consign

راگرتن، ده‌ستبه‌سه‌ر كردن، گرتن : Detain

راپه‌ڕێنه‌ر، جێبه‌جێكار : Executor

هه‌ڵهاتوو (له دادگا)، راكردوو — په‌نابه‌ر : Fugitive

را، مه‌به‌‌ست — تێڕوانین — رای پسپۆڕ : Opinon

راگه‌یاندنی حوكم، راگه‌یاندنی بڕیاری دادگا : Pass a sentnece, Pass a judgment

مانه‌وه، راگیربوون، وه‌ستن : Stay

هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه بۆ ماوه‌ێك، راگرتن، ده‌ستبه‌تاڵ كردن : Suspend

‌حوكم، بڕیاری دادگا، رای دادگا : Verdict

راسپاردن، راسپاردنی كاڵاێك : Order

راچه‌نین، مێتابۆلیزم، (پرۆسه‌ی وه‌رگرتن، وردكردن و سووتانی خۆراك له زینده‌وه‌ردا) : Metabolism

راگه‌ێنه‌ر : Predicate ئێستا،

راهاتووی، خووگری : Habitation

راپاڵدانی، ده‌رهاوێژی، راگوڕستنی : Projection

راته‌كانی ده‌روونی، كۆستی ده‌روونی، زامی رۆح : Trauma

ڕاگره‌ یا جێی ڕاگیربوونی ته‌وه‌ر (مه‌کینه‌گه‌ری) : journal (5)

ڕاگه‌یێنه‌کان، ڕاگه‌یاندنه‌کان، هۆكاری ڕاگه‌یاندن، میدیا : Media

ڕاگه‌یێن، دیاریكه‌ر، پارامه‌تر : parameter (1)

ڕاگوڕستن : port (4)