ئامان 1/aman: ئان: {{ ته‌ر، تر}{ ته‌رین، ترین }} هه‌راو، په‌سیو، هات.

::  ئامانی نییه ‌: ناپاکه‌، پشتی پێ نابه‌سترێت.

::  ئامانی بۆ نییه ‌: جه‌ربه‌زه ‌یه‌.ا

.

.

_____________________________

ئامان 2/aman: ن:[ ست : ئه‌وائیتی : هاتن. پهـ : āmatan ][ هـ ] له ‌شوێنێکه‌وه‌ خۆ گه‌یاندنانه‌ جێگایه‌کی دیکه‌.

{

هه‌روه‌ زۆر مه‌نده‌ناری ئامای نه‌فه‌س

تای ڕیشه‌ی تاقه‌ت شییونم جه‌ده‌س

}{مه‌وله‌وی}.

.

{‌ ڤا‌ڤێرکردنی ئه‌م کاره‌ : ئامام، ئامات، ئاما، ئاماولوای، ئامای…. هتد: }. هاتن

.

ئامان و شیان/aman û ŝyan: کتن:[ هـ] هاتن و چوون،  ئام و شۆ ( هات و چۆ) له ‌ناو زمانی کوردییدا په‌ره‌ی سه‌ندووه‌ وه‌ک ده‌قێک بناسرێت و چاووگی فرمانه‌که‌مان وه‌ها له‌ بیرده‌چێته‌وه‌ وشه‌ی ئاموشۆ کرداری ئاریکاریمان خستووه‌ته‌سه‌ری وه‌ک

:: ئاموشۆکردن.

ئامانه‌وه‌/amanewe: کتن:[ هـ] هاتنه‌وه‌.

ئاماوه‌چووه‌ر/amaweçuwer: ف: [ هـ] چوونه‌ژوور، وه‌ژوورکه‌وتن.

ئاماوئاوو/ama û auw: کتن:[ هـ] ئاوداهاتن.

ئاماولووای/amawluway: نچ:[ هـ] هاتن و چوون.

ئامای/amay: ف:[ هـ] هاتن.

ئامای به‌ر/amay ber: ف:[ هـ] هاتنه‌ده‌ر.

ئامایه‌نه‌/amayene: ف:[ كباک، زا]: هاتن.

ئاماینه‌/amayine: نتـ:[ هـ] هاتووه‌بۆ یه‌کێکی برزی مێ یه‌.

ئامه‌و/amew: ف:[ هـ] ئامه‌د، هاتو به‌خت.

ئامێ/amě: نتـ:[  هـ ] هاتن.

ئامێنێ/aměnê: نتـ:[  هـ] هاتن بۆ گه‌لـی نێڕینه‌ و مێیینه‌. هاتوون.

.

.

_________________________________

ئامان  3/aman: ن: [ ئاڤێسـ : tnevA : ئاڤه‌نت] ئیربار، سوور، قاپ و قاچاخی ناوماڵ که ‌چێشتیان تێده‌کرێت بۆ خواردن.

:: هه‌موویان له‌ ئامانێکدا ده‌خۆن.

{ تێبـ :

1- ئه‌م وشه‌یه‌ له‌ ناوچه‌ی سۆران به‌کارده‌هێندرێت له‌ باژێری هه‌ولێر، هه‌روه‌سا له‌ باژێری شنۆیه‌.

2- له‌ زمانی کلدانی یش هه‌مان واتا ده‌به‌خشێت : ئاوان که ‌له ‌زمانی عه‌ره‌بیدا بووه‌ به ‌( اناء ).

.

.

_________________________

ئامان  4/aman: ن:[ ع : امان]

1 – بۆ داوای نه‌کردنی کارێک ده‌خرێته‌ سه‌ره‌تای ڕسته‌وه‌

:: ئامان نه‌چن بچن به‌گژ منداڵی خه‌ڵکیدا.

2 – بۆ ده‌ربڕینی بێزاری له‌ کارێک یان شتێک، هاوار :

:: ئامان له‌ده‌ست زۆرداری ده‌ره‌به‌گ.

3- بێزاری له‌ که‌سێک

::  له‌ ده‌ستی ئه‌م منداڵانه‌ وه‌ئامان هاتووه‌.

4- بۆ په‌نابردنه‌ به‌رکه‌سێک و داوای یارمه‌تی لێ کردنی

::  قازی به‌قوربانت بم له‌ده‌ست ئه‌م مێرده‌ رزگارم که‌.

5- ( په‌نا، هانا، ده‌غیل) بۆ پاڕانه‌وه

:‌:  ئامان نه‌که‌ی!

::  به ‌ئامان و زامان له‌کۆلینابێته‌وه‌.

6- (مه‌نگورایه‌تی) ناوه‌ بۆ ئافره‌ت، وه‌ک نیشانه‌ی بێزاری له‌منداڵی کچی زۆر.

ئامان خواستن/aman xwastin: کتن:[ ع + کو][ ئامان+ خواستن] داواکردنی په‌نا له ‌که‌سێ، داوای جێگا و رێگای خۆشاردنه‌وه‌کردن، خۆخستنه‌ په‌نای یه‌کێ له‌ترسان.

ئامان ئامان/amanaman: ئان: له‌ته‌نگانه‌ و خه‌فه‌تێدا به‌کارده‌هێندرێت، دووپاته‌کرانه‌وه‌که‌ش بۆ جه‌خته‌.

.

بێ ئامان/běaman: ئانتـ:[ بێ+ ئامان]

1 – بێخۆشی، دڵرەق، بێڕەزا.

2 – پڕمەترسی.

:: دەڵێی ئاوری بێئامانە.

بێ ئامانی/běamanî: نچ:[ بێ+ ئامان+ ئی] بێڕەزایی.

.

.

_____________________________

ئامان له‌رزانه‌/Aman lerzane: ن: [ مۆسیقا]  به‌سته‌یه‌کی کوردییه‌.                   

.

.

.