A A A

وێ ¹ / wê: جن:[ هـ] خۆ _ خود، ڤێ( کباک). 

  لە فەرهەنگی زمانی ئاڤێستادا، وەها تۆمارکراوە. ل. 
 گۆکردنی بە کوردی زمانی ئاڤێستایی   واتای بە ئینگلیزی
هووە auuh
  ڤاڤێرکردنی جێناوەکان
  کەسی یەکەم کەسی دووەم کەسی یەرەم
  تاک  وێم  وێت  وێش
  کۆ  وێمان  وێتا، وێتان وێشا، وێشان

وێت/wêt: جن:[ هـ] خۆت.

وێش/wêş: جن:[ هـ] خۆی.

{

هه‌رچه‌ن مه‌واچان  فارسی شه‌که‌ره‌ن
کۆردی جه‌ شه‌که‌ر به‌ڵ  شیرین ته‌ره‌ن
یه‌قینه‌ن  جه‌ ده‌ور  دۆنیای  پڕ ئه‌ندێش
هه‌ر که‌س   دڵشاده‌ن  وه‌  زوان وێش

}{ خانای قۆبادی}

وێشە/wêşe: جن:[ هـ] خۆیەتی.

وێشە/wêşe: ن:[ هـ][ زیند] مێشە. 

وێش ئاسا/wêş asa: جن: [ هـ] خۆی ئاسا.

وێشا/wêşa: جن:[ هـ] خۆیان.

وێم/wêm: جن: [ هـ] خۆم.

وێ ئاخەنای/wêaxenay: كتن:[ هـ][ وێ+ ئاخەنای] خۆئاخنین.

وێ ئارام ئەوەکەرڎەی/wê aram ewe kerđey: کتپ:[ هـ][ وێ+ ئارام+ ئەوە+ کەرڎەی] خۆئارام کردنەوە.

وێ ئارام کەرڎەیۆ/wê aram kerđeyo: کتپ:[ هـ][ وێ+ ئارام+ کەرڎەی+ ۆ] خۆئارام کردنەوە.

وێ ئارامۆ کەرڎەی/wê aramo kerđey: کتپ:[ هـ][ وێ+ ئارام+ ۆ+ کەرڎەی] خۆئارام کردنەوە.

وێ ئارایش دای/wê arayş day: کتپ:[ هـ][ وێ+ ئارایش+ دای] خۆئارایشدان.

وێ ئارایش کەرڎەی/wê arayş kerđey: کتپ:[ هـ][ وێئارایش+ کەرڎەی] خۆئارایش کردن.

وێ ئازتەیرە/wê azteyre: کتپ:[ هـ][ وێ+ ئازتەی+ رە] خۆشۆرکردنەوە، خۆئاتاج کردن، وێ ئاستەیرە( هـ).

وێ ئازتەیەرە/wê azteyre: کتپ:[ هـ] وێ+ ئازتەی+ ئەرە] خۆشۆرکردنەوە، خۆئاتاج کردن، وێ ئاستەیەرە( هـ). 

وێ ئازیزکەرڎەی/wê azîzkerđey: کتپ:[ هـ][ وێ+ ئازیز+ کەرڎەی] خۆئازیزکردن، خۆخۆشەویست کردن.

وێ ئاشکرا کەرڎەی/wê aşkira kerđey: کتپ:[ هـ][ وێ+ ئاشکرا+ کەرڎەی] خۆ ئاشکراکردن.

وێ ئاشناکەرڎەی/wê aşina kerđey: کتپ:[ هـ][ وێ+ ئاشنا+ کەرڎەی] خۆئاشناکردن، خۆناساندن.

وێ ئاورا کەرڎەی/wê awira kerđey: کتپ:[ هـ][ وێ+ ئاورا+ کەرڎەی] خۆ برسی کردن، پارێزکردن.  

وێ ئاورڎەیرە/wê awirđeyire: کتپ:[ هـ][ وێ+ ئاورڎەیرە] خۆڕاهێنان، وێ ئاورڎەیەرە( هـ)، وێ ئەرە ئاورڎەی( هـ).

وێ ئاورڎەیۆ و رێۆ/wê awirđeyo û rêo: کتپ:[ هـ][ وێ+ ئاورڎەیۆ+ و+ رێۆ] خۆهێنانەوەیەک.  

وێ ئەرمانای/wê ermanay: کتپ:[ هـ][ وێ+ ئەرمانای] خۆنواندن.  

وێ ئەرە ئارڎەی/wê ere arđey: کتپ:[ هـ][ وێ+ ئەرە+ ئارڎەی] خۆڕاهێنان.

وێ ئەرە ئاستەی/wê ere arđey: کتپ:[ هـ][ وێ+ ئەرە+ ئاستەی] وێ ئەرە ئازتەی( هـ)، خۆداهێڵان، خۆ ئاتاج کردن.  

وێ ئەرە ئاڵۆچنای/wê ere aľoçinay: کتپ:[ هـ][ وێ+ ئەرە+ ئاڵۆچنای] خۆشۆرکردنەوە.  

وێ ئەرە ئێژنای/wê ere êjinay: کتپ:[ هـ][ وێ+ ئەرە+ ئێژنای] خۆڕاکشاندنەوە. 

وێ ئەرە بەزتەی/wê ere beztey: کتپ:[ هـ][ وێ+ ئەرە+ بەزتەی] خۆدابەستن، خۆئامادەکردن، وێ ئەرە بەستەی( هـ).  

وێ ئەرە بینای/wê ere bînay: کتپ:[ هـ][ وێ+ ئەرە+ بینای] خۆدابەستن، خۆئامادەکردن.

وێ ئەرە پاتەی/wê ere patey: کتپ:[ هـ][ وێ+ ئەرە+ پاتەی] خۆداپاچین. 

وێ ئەرە پۆژنای/wê ere pojinay: کتپ:[ هـ][ وێ+ ئەرە+ پۆژنای] خۆداپۆشین. 

وێ ئەرە پێتەی/wê ere bêtey: کتپ:[ هـ][ وێ+ ئەرە+ پێتەی] خۆداپێچان.

وێ ئەرە تەپنای/wê ere tepinay: کتپ:[ هـ][ وێ+ ئەرە+ تەپنای] خۆخەمبارکردن. 

وێ ئەرە تەکنای/wê ere tekinay: کتپ:[ هـ][ وێ+ ئەرە+ تەکنای] خۆداتەکاندن. 

وێ ئەرە تەمنای/wê ere teminay: کتپ:[ هـ][ وێ+ ئەرە+ تەمنای] خۆزویرکردن. 

وێ ئەرە جومنای/wê ere cuminay: کتپ:[ هـ][ وێ+ ئەرە+ جومنای] وێ ئەرە جمنای( هـ)، خۆخستنەڕێ.

وێ ئەرە چکنای/wê ere čiknay: کتپ:[ هـ][ وێ+ ئەرە+ چکنای] خۆئیفلاس کردن.  

وێ ئەرە دای/wê ere day: کتپ:[ هـ][ وێ+ ئەرە+ دای] خۆ هاویشتن بەرەو نزمایی.

وێ ئەرە ڕینەی/wê ere řîney: کتپ:[ هـ][ وێ+ ئەرە+ ڕینەی] خۆداڕنین.  

وێ ئەرە ساکنای/wê ere řîney: کتپ:[ هـ][ وێ+ ئەرە+ ساکنای] خۆداسەکاندن، خۆ دامرکاندن. 

وێ ئەرە سڕیەی/wê ere řîney: کتپ:[ هـ][ وێ+ ئەرە+ سڕیەی] خۆسڕین لەسەرەوە بۆ خوارەوە. 

وێ ئەرە شانای/wê ereşanay: کتپ:[ هـ][ وێ+ ئەرە+ شانای] هێز و گوژم دانەخۆ، هەڵمەت بردن.

وێ ئەرە شتەی/wê ereşitey: کتپ:[ هـ][ وێ+ ئەرە+ شتەی] خۆداشۆرین، خۆداشتن.

وێ ئەرە فەرەقنای/wê erefereqinay: کتپ:[ هـ][ وێ+ ئەرە+ فەرەقنای] خۆدافرەقاندن. 

وێ ئەرە کۆای/wê erekoay: کتپ:[ هـ][ وێ+ ئەرە+ کۆای] خۆداکوتان. 

وێ ئەرە کەرڎەی/wê erekerđey: کتپ:[ هـ][ وێ+ ئەرە+ کەرڎەی] خۆداگرتن.

وێ ئەرە کۆمنای/wê erekominay: کتپ:[ هـ][ وێ+ ئەرە+ کۆمنای] خۆدانەواندن، خۆداکۆماندن. 

وێ ئەرەگرتەی/wê eregirtey: کتپ:[ هـ][ وێ+ ئەرە+ گرتەی] خۆداگرتن. 

وێ ئەرەماڵای/wê eremaľay: کتپ:[ هـ][ وێ+ ئەرە+ ماڵای] خۆداماڵین.

وێ ئەرە مەرزنای/wê eremerzinay: کتپ:[ هـ][ وێ+ ئەرە+ مەرزنای] خۆدامەزراندن. 

وێ ئەرە ناستەی/wê erenasitey: کتپ:[ هـ][ وێ+ ئەرە+ ناستەی] خۆ مەحرووم کردن. 

وێ ئەرە نامنای/wê erenaminay: کتپ:[ هـ][ وێ+ ئەرە+ نامنای] خۆدانەواندن. 

وێ ئەرەنیای/wê ereniyay: کتپ:[ هـ][ وێ+ ئەرە+ نیای] خۆدانان.

وێ ئەژناسای/wê ejnasay: کتپ:[ هـ][ وێ+ ئەژناسای] خۆناسین. 

وێ ئەژناسایۆ/wê ejnasayo: کتپ:[ هـ][ وێ+ ئەژناسای+ ۆ] خۆناسینەوە.

وێ ئەژناسنای/wê ejnasinay: کتپ:[ هـ][ وێ+ ئەژناسنای] خۆناساندن.

وێ ئەشناسای/wê eşnasay: کتپ:[ هـ][ وێ+ ئەژناسای] خۆناسین.

وێ ئەشناسایۆ/wê eşnasayo: کتپ:[ هـ][ وێ+ ئەژناسای+ ۆ] خۆناسینەوە.

وێ ئەشناسنای/wê eşnasinay: کتپ:[ هـ][ وێ+ ئەژناسنای] خۆناساندن.

وێ ئەنەنیای/wê ene niyay: کتپ:[ هـ][ وێ+ ئەنە+ نیای] خۆتێنان، خۆتێخستن.

وێ ئەنەیاونای/wê ene yawnay: کتپ:[ هـ][ وێ+ ئەنە+ یاونای] خۆتێگەیاندن.

وێ ئەوە ئازتەی/wê ewe azitey : کتپ:[ هـ][ وێ+ ئەوە+ ئازتەی] خۆهێشتنەوە، وێ ئەوە ئاستەی( هـ).

وێ کەرڎەی/wê kerđey: کتپ:[ هـ][ وێ+ + کەرڎەی]

.

.

_________

وێ ² /wê: جن ، ن:[ کباک] 

1 – ئازە ( هـئەو بۆ مێیینە، هی.{ گیوی، ل، 901}. 

:: وێ مزگێنی ئینا.

2 – جێناوە بۆ کەسی یەکەمی مێ{ فەرهەنگا کانی، ل، 621}

{

ژ میهرا وێ شەفەق سەعدێ، شرین لەعلێ، شەکەر وەعدێ

دنالم شبهەتێ رەعدێ، عەجیبم لێ ژ وێ جەعدێ 

}{ مەلای جەزیری}.

:: وێ، ناوی گۆڤارێکی کوردییە لەهەولێر دەردەکرێت لەلایەن یەکێتی ئافرەتانێ کوردستانەوە.

3 – ژ ( ژا) : ئەو : کە ژن بێت.

وێجانێ/wê: :[ کباک] ئەوشۆخە، ئەوجوانە( بۆ ڕەگەزی مێ) 

.

.

___________

وێ ³ / wê: ئام:

1 – ئەوێ : جێگایەکە لە نێوانی دووکەساندا دیارکرابێت. 

2 – وا، وەکوو. 

:: وێ لە دەرێ :c وا لە دەرێ. 

3 – پێ

:: وێی هەیە :c پێی هەیە ، :c هەیەتی( هـ).

وێجا/wêca: :[ کباک] ئەڤجا، ئەوسا، ، بوویە، لەوڕا، لەوما.{ فەرهەنگا کانی، ل، 620}

وێجارێ/wêcarê: :[ کباک] ئەوساکە، ئەوجارە. 

وێجانێ/wêcanê: :[ کباک] ئەڤجا، ئینجا، بوویە، ڤێجا. 

وێراهە/wêrahe: :[ کباک] ئەوشوێنە. 

وێراهەنێ/wêrahenê: :[ کباک] وێراهە.

وێرێ/wêrê: :[ کباک] لەوێ، لەئەوشوێنە. 

وێڤە/wêve: :[ کباک] ئەولا. لەولا( لەئەولا). 

.

.

.

.