زەوی/zewî: ن:[ جێۆ][ فەل][ ئاڤێسـ : vaz: زەێ] هه‌ساره‌ی زه‌وی که‌ سێ یه‌مین هه‌ساره‌یه‌ له‌کۆمه‌ڵه‌ هه‌ساره‌ی خۆر وه‌ له‌ 365 رۆژدا به ‌ده‌وری خۆردا ده‌سوورێته‌وه‌، وه ‌یه‌ک مانگی هه‌یه‌.

1 –  ئەرز، زەمین ( هـ).[ ئینگـ : earth ، tellur or telluro]

2 –  كه‌فی ژوور، هه‌رد.[ ئینگـ : Floor].

3 – خاك، خۆڵ، ئێشكانی، به‌ژ : بەشی ووشکایی لە زەوی( بەر)..[ ئینگـ : Land].

زەوییانە/zewî: نتـ: [ ئاب][ زەوی+ یانە]

1 – باجی زەوی، جاران ئاغا لە جوتیاری دەسەند.   

2 – كرێی زەوی.

{ تێبـ : پێشگری ge یان geo لە زمانی لاتینی لە زاراوەسازییدا بۆ زۆر دەستەواژەی زانستی بەکاردێت، کە لەڕەچەلەكدا بە واتای زەوی یان خاک دێت و هەروەها بۆ ڕشتەی جێوگرافیا یان جێۆلۆجیا و هی دیکە بەکاردێت}.

جیۆكرۆنۆلۆژی/zewîzanî: نتـ:[ جێۆ]  زانستی كاتنامه‌ی زه‌ویزانی، زانستی په‌یوه‌ندی نێوان كات و زه‌ویناسی.

زانستی سروشتی زەوی/zanistî siruštî zewî: ن:[ جێۆ] جێۆفیزکا.[ ئینگـ : geophysics]

زانستی شێوەی زەوی/zanistî šêwey zewî: ن:[ جێۆ] جێۆمۆرفۆلەجیا.[ ئینگـ : geomorphology]

زەویزان/zewîzan: نتـ:[ جێۆ] زه‌ویناس.[ ئینگـ : Geolog]

زەویزانی/zewîzanî: نتـ:[ جێۆ] زه‌ویناسی.[ ئینگـ : Geology]

زەوی بەرز/zewî berz: نتـ:[ جێۆ].[ ئینگـ : Upland]

زەوی بەرزە شۆرەکات/zewî berze šorekat: نتـ:[ جێۆ].[ ئینگـ : salina]

زەوی بیرون/zewî bîrun: نتـ:[ جێۆ] زەوی ووشک.[ ئینگـ : barren land]

زەوی پشتگوێ خراو/zewî pištgiwê xiraw: نتـ:[ جێۆ] زەوی ووشک.[ ئینگـ : derelict land]

زەوی تەخت/zewî tirš: نتـ:[ جێۆ] لاته به‌رزه، ته‌ختان.[ ئینگـ : Plateau]

زەوی ترش/zewî tirš: نتـ:[ جێۆ] خاکی ترش.[ ئینگـ : Acid soil]

زەوی خراپ/zewî xirap: نتـ:[ جێۆ][ ئینگـ : bad land]

زەوی خزان/zewî xizan: نتـ:[ جێۆ][ ئینگـ : rarth slide]

زەوی خوازی/zewy xwazî: نتـ:[ زەوی+ خواز( خوازتن)+ ی] رووکردنەوەی زەوی[ ئینگـ : geotropism]

زەوی داکەوتن/zewî dakewtin نتـ:[ جێۆ][ ئینگـ : slumps]

زەوی دێم/zewî dakewtin نتـ: [ کشت] بەژاڤ : زەوی بێ ئاو.[ ئینگـ : ]

زەوی زۆنگاو/zewî zonigaw: نتـ:[ جێۆ][ ئینگـ : fen land]

زەوی سوور/zewî sûr: نتـ:[ جێۆ] خاکی سوور.[ ئینگـ : red earth]

زەوی شووشتن/zewî šûštin: نتـ:[ جێۆ][ ئینگـ : wash lands]

زەوی كشتوكاڵی/zewî kišûkaľî: ن:[ کشت] كێڵگە.

زەوی گردەڵان/zewî girdeľan: نتـ: زوورگ، زوورگەڵان، هەڵەت.

زەوی ناهەموار/zewî nahemwar: نتـ:[ جێۆ][ ئینگـ : Terrane]

زەوینە/zewîne: نتـ:[ زەوی+ ینە]

1- زەمینە، جێگا.

2- بسات( ئەردە)، ساز، مایە، هەل.

زەوی نەبیندراو/zewî nebîndiraw: نتـ:[ جێۆ][ ئینگـ : dead ground]

زەوی نەچێندراو/zewî nečendiraw: نتـ:[ جێۆ] بۆر. [ ئینگـ : uncultivate]

زەوی نەکێڵدراو/zewî nekêľdiřaw: نتـ:

1 – [ جێۆ] پاک. [ ئینگـ : virgin]

2 – [ کشت] بۆرە، بوور، بەیار.

زەوی نزم/zewî nizim: نتـ:[ جێۆ][ ئینگـ : Lowland]

زەوی وشكێن/zewî wiškên: ن: وشكە زەوی.

زەوییە تەم/zewîye tem : نتـ:[ جێۆ] . [ ئینگـ : ground fog]

زەوییە زوقم/zewîye zyqim : نتـ:[ جێۆ] . [ ئینگـ : ground frost]

زەوییە سەهۆڵ/zewîye sehoľ : نتـ:[ جێۆ] . [ ئینگـ : ground ice]

زەوییە نیشتە/zewîye nîšte : نتـ:[ جێۆ] . [ ئینگـ : terrigenous deposits]

.

ئاوی ژێر زەوی/awy jêr zewî: نتـ:[ جێۆ][ ئینگـ : phreatic water , ground water , nappe phreatique , under ground water ]

. ئاستی ئاوی ژێر زەوی/astî awy jêr zewî: نتـ:[ جێۆ][ ئینگـ : pirzometric surface , water table]

بەرجەستە زەوی/bercesite zewî: نتـ:[ جێۆ][ ئینگـ : geoid]

بەرزە زەوی/berze zewî: نتـ:[ جێۆ][ ئینگـ : upland]

بەزەوی دادان/bezewî dadan: کتن، کتپ:[ بە+ زەوی+ دادان ] ئێخستن _ خستن، خەوخاندن، فڕێدان، کەواندن، وسەێ _ ووستەی( هـ)، وەنن.

بەزەوی خستن/bezewy ěxstin:کتپ: ئێخستن( کباک)، کەواندن.

بەزەوی گەیاندن/bezewî geyandin: کتن، کتپ:[ بە+ زەوی+ گەیاندن]

بەزەویاچوون/bezewya ĉûn: کتن:  کتن: بەزەویدا ڕۆچوون، چوونەخوارەوە.

بەزەوی پێداهاتنەوە/bezewy pědahatnewe: کتن: بەزەوی پیاها تنەوە.  

بەستوە زەوی/bestwe zewî: نتـ:[ جێۆ][ ئینگـ : tele]

بزوتنەوەی توێکڵی زەوی/bizutinewey tiwêkiľî zewî: نتـ:[ جێۆ][ ئینگـ : crustal movents]

بێرونە زەوی/bêrune zewî: نتـ:[ جێۆ][ ئینگـ : waste lands]

پەردەی زەوی/perdey zewî: نتـ:[ جێۆ][ ئینگـ : earths mantle]

تەوەرەی زەوی/tewerey zewî: نتـ:[ جێۆ][ ئینگـ : earth axis]

خولگەی زەوی/xylgey zewî: نتـ:[ جێۆ][ ئینگـ : earths orbit]

چەقە جوولەی زەوی/čeqe cŭley zewî: نتـ:[ جێۆ][ ئینگـ : earth movement]

چێوەی زەوی/čewey zewî: نتـ:[ جێۆ][ ئینگـ : circum ference of earth]

زەردە زەوی/zerde zewî: نتـ:[ جێۆ][ ئینگـ : yellow ground]

زمانە زەوی/zimane zewî: نتـ:[ جێۆ] فیۆرد. [ ئینگـ : fiord]

. زمانە زەوی ناو دەریا/zimane zewî naw derya: نتـ:[ جێۆ]. [ ئینگـ : bill]

ڕەشە زەوی/řeše zewî: نتـ:[ جێۆ][ ئینگـ : black earth]

ڕووی زەوی/řûy zewî: نتـ:[ جێۆ][ ئینگـ : lands cape , paysage]

ژێرزەوی/jêrzewî: نتـ:[ ژێر+ زەوی] ژێرزەمین، سەرداب. [ ئینگـ : cellar]

. ئاوی ژێرزەوی/jêrzewî: نتـ:[ ژێر+ زەوی] ژێرزەمین، سەرداب. [ ئینگـ : ]

. دابەزینی ئاوی ژێرزەوی/jêrzewî: نتـ:[ ژێر+ زەوی] ژێرزەمین، سەرداب. [ ئینگـ : ]

. قووچەکی  دابەزینی ئاوی ژێرزەوی/qûčekî dabezînî awy jêrzewî: نتـ: [ ئەند] قووچەکی دابەزینی ئاوی کارێز لە دەوری بیرێك لە ئەنجامی دەردانی ئاو لێی. [ ئینگـ : cone of depression]

. هەواگۆڕی ژێر زەوی/jêr zewî: نتـ:[ ئەند] هەواگۆڕی ژێرزەمین. [ ئینگـ : cellar ventilator]

سەر زەوی/ser zewî: نتـ:[ جێۆ]

شێوەی ڕووی زەوی/šêwey řûy zewî: نتـ:[ جێۆ][ ئینگـ : landform]

ڕووپۆشە خاکی زەوی/řûpoše xakî zewî: نتـ:[ جێۆ][ ئینگـ : solum]

شۆرە زەوی/šore zewî: نتـ:[ جێۆ][ کشت] زەوی شۆرەكات، زەوی خوێڵێن، شۆرستان.[ ئینگـ : usar]

فشەڵە زەوی/fišeľe zewî: نتـ:

1 – [ جێۆ] زەلکاو.[ ئینگـ : quagmire]

2 – زەوی سستەك ، زەوی رفۆك.

قسڵینە زەوی/qisľîne zewî: نتـ:[ جێۆ] قسڵینەبان. [ ئینگـ : causse]

قۆقزە زەوی/qoqize zewî: نتـ:[ جێۆ][ ئینگـ : marginal land]

قوڕینە زەوی/quřîne zewî: نتـ:[ جێۆ] زەلکاوە.[ ئینگـ : slough]

کرمی زەوی/kirmî zewî: نتـ: [ زیند] [ ئینگـ : earth worm]

کرۆکی زەوی/kirokî zewî: نتـ:[ جێۆ][ ئینگـ : centrophere]

گۆی زەوی/goy zewî: نتـ:[ جێۆ][ ئینگـ : globe]

موگناتیسێتی زەوی/muginatîsêtî zewî: نتـ:[ جێۆ][ ئینگـ : geomagnetism, terrestial magnefism]

ناووکی زەوی/newrayiye zewî: نتـ:[ جێۆ][ ئینگـ : core]

گۆشتەزەوی/gošitezewî: نتـ:[ جێۆ] پەناڤ، زەویی نەرمان.

نەوراییە زەوی/newrayiye zewî: نتـ:[ جێۆ][ ئینگـ : low land]

نەوراییە زەوی لمین/newrayiye zewî limîn: نتـ:[ جێۆ][ ئینگـ : landes]

هاوسه‌نگی نێوی چینی زه‌وی/henawî zewî : نتـ:[ جێۆ] هاوسه‌نگی نێوی چینی (پێست) زه‌وی.[ ئینگـ : Isostasy]

هەناوی زەوی/henawî zewî : نتـ:[ جێۆ][ ئینگـ : bary spher]

. تواوەی هەناوی زەوی/tiwawey henawî zewî: نتـ:[ جێۆ][ ئینگـ : magma]

.

زه‌ویی، ئه‌ردی، خاكی : Terrestrial

هاوسه‌نگی نێوی چینی ( پێست) زه‌وی : Isostasy

ده‌شت، زه‌وی، كێڵگه : Field

لاته به‌رزه، زه‌وی ته‌خت، ته‌ختان : Plateau

.

{ فەرهەنگی جوگرافیای سروشتی}