هەنجیر/hencîr: ن:[ ڕوو] ئەنجیر( ل)، ئەنجیرە:encîre ( زا)، کۆچە( هـ)، هەژیر، هێژیر، هژیر: نەمامی دار هەنجیر بەڕەگەوە دەچێندرێت، دوای سێ ساڵ دەست دەکات بە بەرگرتن. دارهەنجیر بڵندی لە پێنج مەترە وە هەتا دەهـ مەتر دەڕوات و تەمەنی تا بیست ساڵ زیاتر دەتوانێت بەربگرێت. تەقیلەکانی لە مانگی ڕەزبەر پێدەگات و تا مانگی گەڵاڕێزان لێ بکرێتەوە. بەبەرەکەشی دەڵێن هەنجیر.[ ئینگـ: Fig trees][ ناوی زانستی: Ficus carica].
| پۆلێنکردنی زانستی | ||||||
| فەرمانڕەوایی | هۆبە | پۆل | پلە | خێزان | چەشن | جۆر |
| Kingdom | Class | Order | Family | Genus | Species | |
| Plantae | Angiosperms | Rosids | Rosales | Moraceae | Ficus | Ficus carica |
| جیهانی ڕووەک | کاسە تۆودارەکان | گوڵەکان | تووییەکان | هەنجیر | ||
هەنجیری باوا/hencîrî bawa: نتـ:[ هەنجیر+ ی+ باوا] مۆز.
هەنجیری کێوی/hencîrî kêwî: نتـ:[ هەنجیر+ ی+ کێوی] ڕژک.
هەنجیری وشک/hencîrî wşik: نتـ:[ هەنجیر+ ی+ وشک] سەوک، قووتکە.
:: لەتکە ھەنجیر
| هەندێک لە جۆرەکانی هەنجیر لە کوردستان |
ئهرزنی/erznî: ن:[ ڕوو][ کباک، باد] جۆرێکه له ههنجیر.
بایە/baye: ن:[ ڕوو] بەیلامالی
باهەنجیر/bahencîr: نتـ:[ ڕوو] باتسکە : هەنجیرێکی بێ تامە لە پێش هەنجیری تردا پێ دەگات.
بەیلامالی/baye: ن:[ ڕوو]
بێنافتی/běnafitî: ن:[ ڕوو][ کباک] بیناختی، بێناتی : جۆرە هەنجیرێکی( هێژیر) نایابە.
بینافتی/bînaftî: ن:[ ڕوو][ كباش] جۆرێكە لە هەنجیر.
باپیری/bapîrî: ن:[ ڕوو] جۆرە هەنجیرێکە( هەژیر).
بڵاڵە/biľaľe: ن:[ ڕوو] پسیرەی هەنجیر.
بینەکار/bînekar: ن:[ ڕوو] جۆرە هەنجیرێکە.
تەفاری/tefarî: ن:[ ڕوو][ کباک، زا] جۆرە هەنجیرێکی نایابە.
تەفسک ڕەش/tefisik reş: ن:[ ڕوو]
تەفسک سپی/tefisik sipî: ن:[ ڕوو] دووبەر.
تەوسكە/tewsike: ن:[ ڕوو][ هس : باتسكە] تەووسكە، هەنجیرەكێویلە.
دلبی/dilyî: ن:[ ڕوو]
دریک دیم/dirîk dîm: نتـ: بوکتکا :
ریباری/rîbarî: ن:
ریحانی ڕەش/rîbarî: ن:
رێخک/rêxik: ن:[ ڕوو]
ژەنگار/jeng: ن:[ ڕوو] جۆرە هەنجیرێکی باشە.
شێنک/şênik: ن:[ ڕوو] تێکبەر.
شنگار/şingar: ن:[ ڕوو]
شنگاری سپی/şingarî sipî: ن:[ ڕوو]
قەرانی/qeranî: نتـ:[ ڕوو]
کەڵبە/keľibe: ن:[ خوار] تەقڵە : هەنجیری کاڵی نەگەیشتوو.
نانی هەنجیری/nanî hencîrî: نتـ:[ خوار][ هـ] لە پۆرت ( بابا) خەورە.
وەزیری
هەنجیرە ڕەیحانەیی ، ریحانی ڕەش
هەنجیرە سوورە ، کۆچەسوورە
هەنجیرە بایە ماڵەیی/hencîr: نتـ:
هەنجیرەڕەشە/hencîr: نتـ: ھیژیرا ڕەش، كۆیچهو ڕهشه، هەنجیری سیاو، ڕەشە ھەنجیر، شنگاریی ڕەش، کۆچەسیاو( هـ).
هەنجیرە زەردە/hencîr: نتـ: زەردەھەنجیر، ههنجیری زهرده.
هەنجیرە قووڵەیی/hencîr: نتـ:
هەنجیرە ڕەیحانەیی/hencîr: نتـ:
هەنجیرە شڵە/hencîr: نتـ:
هەنجیرە مجێفی/hencîre micêfî: نتـ:[ ڕوو] جۆرە هەنجیرێکی نایابە لە دەوروبەری شاری دالاهوو دەڕوێندرێت. ڕەنگی هەنجیرەکەی سوورێکی مەیلەومۆرە. لهگهڵ ئهوهشدا مجێفیش له 10ی مانگی ههشت پێدهگات تا نزیكهی پانزهی مانگی نۆ دهمێنێتهوه.
هەنجیرە ترشە/hencîr: نتـ:
هەنجیرە گڵە زەردەیی/hencîr: نتـ:
هەنجیرە سوورە/hencîr: نتـ:
ھیژیرا دیرک/hîjîra reş: نتـ:[ ڕوو] یا ئاڤی( خورانی).
داوە ھەنجیر
سپییەھەنجیر ، شنگاری سپی
نێرە ھەنجیر
گوندی سهرتهک، له قهزای خانهقین، ناوچهیهكی جیاواز و سروشتێكی جوان و دڵڕفێنی ههیه و بهھۆی ھهڵكهوتهی جوگرافیایهكهیهوه كه دیمهنێكی جوانی بهخشیووه بهناوچهكه.
سورهبهراو
ئەمەریکی،
ئەزمیری،
سادە،
کێوی
هەنجیرە وشکێ
هەنجیری ماسا
له ناوهڕاستی مانگی حهوت پێدهگات و له سهرهتایی مانگی ههشت تهواو دهبێت. ههروهها سوره بهراویش ههر ئهوكات پێدهگات، بهڵام تا مانگی 10 ههر دهمێنێت.
بانیان/banyan: ن:[ ڕوو] بانیان تری، هەنجیری بەنگال: درەختێکی گەورەیە هەندێک لەلقەکانی شۆڕدەبنەوە و دەڕوێنەوە و ماددەیەکی جەوی لە قەدەکەی دەردەهێندرێت بۆ چەورکردنی مەکینە بەکاردێت، لە دوورگەکانی هیندی ڕۆژهەڵات دەڕوێندرێت.[ ئینگـ: Banyan]
هەنجیری دڕکاوی/hencîrî diřkawî: نتـ:[ ڕوو] دڕکەهەنجیر.[ ئینگـ : Cactus].
گەڵای هەنجیر/geľay hencîr: نتـ: لێکردنەوەی گەڵای هەنجیر لەکاتی لێکردنەوەی هەنجیر، ئاوێکی لینجی سپی دەردەکات، زۆرجار دەبێتە هۆی پەیدابوونی هەستیاری( خوران) لەدەستی ئەو کەسانەی هەنجیر دەڕنن، بۆیە نابێت هەنجیر بڕندرێت تاکو بەتەواوی پێنەگات.
| هەندێک لە بەرهەمەکانی هەنجیر وەک مرهبا و ھهنجیره وشک |
ووشکردنەوەی ھهنجیر : پاش وشككردنهوهی لهبهرخۆر ھهڵیدهخهین، بۆ ماوهی شهش ڕۆژ و پرۆسهی وشككردنهوهكهش ھهر سێ ڕۆژ جارێک بهدیوێكی ھهنجیرهكهدا دهبێت. لهگهڵ ئهوهشدا دهبێت ئهو ھهنجیرهش، كه وشکدهكرێتهوه بهھیچ جۆرێک توشی نهخۆشی نهبووبێت.
چۆنێتی پێوەکردنی هەنجیر
.
.
____________________
خڕێ هەنجیران/xiřê hencîran: ن:[ جێۆ] کەوناری بەردنووسی دۆڵی هەنجیران دەکەوێتە باشووری شاری مەهاباد بە ٤٦ کیلۆمەتر لەسەر ڕێگای سەردەشت، لە نێوان سێ گوندی دۆڵ پەمۆ، ئامێد و ئاڤاندا.
.
.
.
.