هەنجیر/hencîr: ن:[ ڕوو] ئەنجیر( ل)، ئەنجیرە : encîre ( زا)، کۆچە( هـ)، هەژیر، هێژیر، هژیر : نەمانی دار هەنجیر بە ڕەگەوە دەچێندرێت، دوای سێ ساڵ دەست دەکات بە بەر گرتن. دارهەنجیر بڵندی لە پێنج مەترەوە هەتا دە‌هـ مەتر دەڕووات و تەمەنی تا بیست ساڵ زیاتر دەتوانێت بەربگرێت. تەقیلەکانی لە مانگی ڕەزبەر پێدەگات و تا مانگی گەڵاڕێزان لێ بکرێتەوە.  بە بەرەکەشی دەڵێن هەنجیر.[ ئینگـ : Fig trees][ ناوی زانستی : Ficus carica]

.

           ناوەڕۆکی هەنجیر لە ١٠٠ گرامدا
 هێزی وزە  kJ 310  (74 kcal) 
 پرۆتین  0.75 g
 چەوری  0.30 g
 کاربۆهیدرات  19.18 g
 شەکر  16.26 g
 ریشاڵ  g 2.9
 ڤیتامینەکان  Thiamine (B1)
 (5%) 0.060 mg
Riboflavin (B2)
 (4%) 0.050 mg
Niacin (B3)
 (3%) 0.400 mg
Pantothenic acid(B5)
 (6%) 0.300 mg
 Vitamin B6  (9%) 0.113 mg
 Folate (B9)  (2%) 6 μg
 Choline  (1%) 4.7 mg
 Vitamin C  (2%) 2.0 mg
 Vitamin K  (4%) 4.7 μg
   کانزاکان  ئاسن  (3%) 0.37 mg
 پۆتاسیۆم  (5%) 242 mg
 زینك  (2%) 0.15 mg
 سۆدیوم   (0%) 1 mg
 فۆسفۆر   (2%) 14 mg
 کالسیۆم   (4%) 35 mg
  مەنگەنایزە   (6%) 0.128 mg
 ماگنیزیوم   (5%) 17 mg

 

هەنجیری باوا/hencîrî bawa: نتـ:[  هەنجیر+ ی+ باوا] مۆز.

هەنجیری کێوی/hencîrî kêwî: نتـ:[ هەنجیر+ ی+ کێوی] ڕژك. 

هەنجیری وشک/hencîrî wišk: نتـ:[ هەنجیر+ ی+ وشک] سەوك، قووتکە.

.

لەتکە ھەنجیر

نانی هەنجیری/nanî hencîrî: نتـ:[ خوار][ هـ] لە پۆرت ( بابا) خەورە.

.

        هەندێک لە جۆرەکانی هەنجیر        

.

ئه‌رزنی/erznî: ن:[ ڕوو] جۆرێکه‌ له‌ هه‌نجیر.

بایە ، بایەماڵی، بەیلامالی

باهەنجیر/bahencîr: نتـ:[ ڕوو] باتسکە : هەنجیرێکی بێ تامە لە پێش هەنجیری تردا پێ دەگات.

بێنافتی/běnafitî: ن:[ ڕوو][ کباک] بیناختی، بێنات : جۆرە هەنجیرێکی( هێژیر) نایابە.

بینافتی/bînaftî: ن:[ ڕوو][ كباش] جۆرێكە لە هەنجیر.

باپیری/bapîrî: ن:[ ڕوو] جۆرە هەنجیرێکە( هەژیر).

بڵاڵە/biľaľe: ن:[ ڕوو] پسیرەی هەنجیر.

بینەکار/bînekar: ن:[ ڕوو] جۆرە هەنجیرێکە.

تەفسك ڕەش

تەفسك سپی ( دووبەر)

تەوسكە/tewsike: ن:[ ڕوو][ هس : باتسكە] تەووسكە، هەنجیرەكێویلە.

دلبی

دریك

دیم( بوکتکا)

ریباری

رێخك

ژەنگار/jeng: ن:[ ڕوو] جۆرە هەنجیرێکی باشە.

شێك ( دووبەر)

قەرانی

شێنک ( تێك بەر)

کۆچە

کۆچەکاو

وەزیری

هەنجیرە ترشە

ھەنجیرە ڕەش ،  ڕەشە ھەنجیر ، شنگاریی ڕەش،  کۆچەسیاو ( هـ)، ھێژیرا ڕەش،

هەنجیرە ڕەیحانەیی ، ریحانی ڕەش

هەنجیرەزەردە ، زەردەھەنجیر

هەنجیرە سوورە ، کۆچەسوورە

هەنجیرە شلە

هەنجیرە ڕەشە :

هەنجیرە قووڵەیی

هەنجیرە گلەزەردەی

هەنجیرە مجێفی

ھەنجیری مۆر

ھیژیرا دیرک یا ئاڤی

هەنجیری دڕکاوی/hencîrî diřkawî: نتـ:[ ڕوو] دڕکەهەنجیر.[ ئینگـ : Cactus].  

داوە ھەنجیر

سپییە ھەنجیر ، شنگاری سپی

نێرە ھەنجیر

.

.

_____________________

خڕێ هەنجیران/xiřě hencîran: ن:[ جێۆ] کەوناری بەردنووسی دۆڵی هەنجیران دەکەوێتە باشووری شاری مەهاباد بە ٤٦ کیلۆمەتر لەسەر ڕێگای سەردەشت، لە نێوان سێ گوندی دۆڵ پەمۆ، ئامێد و ئاڤاندا.  

.

.

.

.

.