میز/mîz: ن: ئور ،  گمێز _ مێز ، یور ، یوریا : شلەیەکی زەردباوی کاڵە بۆنێکی تایبەتی هەیە و ئاو نزیکەی 95 %ی پێک دێنێت و ئەوەی دەمێنێتەوە بریتییە لە خوێی توواوە و یۆریا و ترشەڵۆکی میز و هەندێك خوێی سۆدیۆم و پۆتاسیۆم. ڕێژەی ماددە توواوەکانی ناوی و هەروەها پێکهاتنە گشتی یەکەشی دەگۆڕرێت بە گوێرەی باری نەخۆشی و دروستی ئەو کەسە.

پێشگرێکە لە زمانی لاتینی و ئەوروپییەکان کە بە واتای میز  یان میزی بەم شێوەیە.( uro , urino , urine , urina , urin , urea , uri , ur) دێت.

لە شەو و ڕۆژێکدا نزیکەی لیتر و نیوێك میز لە گورچیلە دا جێادەبێتەوە و بە بۆری میز دەگاتە میزڵدان و لەوێ کۆ دەبێتەوە و لەڕێگەی کونی میزەوە بەمیزکردن دەردێت.

{

هەڵپەڕن بەتێزەوە

ناوگەڵتان ها بەمێزەوە

}{ فۆلکلۆر}

پزیشکی کۆئەندامی میز/pzîškî koendamî mîz: ن: نتـ:[ ئورۆلۆژی : urologist].

میززانی/mîzizanî: نچ:[ میز+ زان( زانین)+ ی][ ئینگـ :  ئورینۆلۆژی : urology , urinology].

نەخۆشی کۆئەندامی میز/nexošî koendamî mîz: نتـ:[ نەخۆش+ ی کۆئەندام+ی + میز][ ئینگـ : uro pathy].

.

.

     توێژکاری کۆئەندامی میز       

 

کۆئەندامی میز/ko endamî mîz: نتـ:[ توێ] کۆ ئەندامی گورچیلە دەرهاوێشتن، لە لەشی مرۆڤدا پێك دێت لە :

1 – گورچیلە/gurčîle: نتـ:[ توێ]

2 – ڕژینی سەر گورچیلە/ řijînî ser gurčîle: نتـ:[ توێ]

3 – خوێنبەری گورچیلە/xiwênberî gurčîle: نتـ:[ توێ]

4 – خوێنهێنەری گورچیلە/xiwênhênerî gurčîle: نتـ:[ توێ]

5 – شاخوێنبەر/ša xiwênber: نتـ:[ توێ]

6 – کلۆرە خوێنهێنەری خواروو/kilore xiwênhênerî xiwarû : نتـ:[ توێ]

7 – بۆری میز/borî mîz: نتـ:[ توێ] جۆگەی میز، کەناڵی میز، میزەڕۆ، میزبەر، میزگوێز : میز لە گورچیلەوە بۆ میزڵدان دەگوازرێتەوە. ( ئورینی فێرۆوز : uriniferous ، Urethra).

8 – میزڵدان/mîzľidan: نتـ:[ توێ] چورکەو( کهـ)، تیرانگ، موسڵدان، میزدانك( كباك)، توورەکەی میز.( ئوریناری سیستێم: urinary system ، Bladder).

شێرپەنجەی میزڵدان/šěrpencey mîzľidan: نتـ:[ نخ][ شێرپەنجە+ ی+ میزڵدان][ ئینگـ : Bladder cancer (Cancer vesicae urinariae )].

میزڵدان و میزەڕۆ بین/mîzľidan û mîzeřobînنتـ:   [ ئینگـ : uretercystoscope]

9 – ڕێرەوی هاوبەش/řěřewî hawbeš: نتـ:[ توێ]

.

کۆبوونەوەی میز لە گوندا/kobûnewey mîz le gunda: نتـ: .[ ئینگـ : uro cele].

لوولەی میز/lûley mîz: نتـ: .[ ئینگـ : urethra].

لوولەی میزی/lûley mîzî: نتـ: .[ ئینگـ : urethral].

لوولەی میزی ئافرەت/lûley mîzî afiret: نتـ: کونی میزی مێیینە.[ ئینگـ : female urethra].

لوولەی میزی بن گونی/lûley mîzî bin gunî: نتـ: .[ ئینگـ : urethro perineal ].

لوولەی میزی پڕۆستاتی/lûley mîzî pirostatî: نتـ: .[ ئینگـ : urethro prostatic].

لوولەی میزی کۆمی/lûley mîzî komî: نتـ: .[ ئینگـ : urethro rectal].

لوولەی میزی کێری/lûley mîzî kêrî: نتـ: .[ ئینگـ : urethro penile].

لوولەی میزی گوڵنکی/lûley mîzî guľinkî: نتـ: .[ ئینگـ : urethro Vaginal].

لوولەی میزی گونی/lûley mîzî gunî: نتـ: .[ ئینگـ : urethro scrotal].

لوولەی میزی میزڵدان/lûley mîzî mîzľidan: نتـ: .[ ئینگـ : urethro vesical].

لوولەی میزی نێر/lûley mîzî nêr: نتـ: کونی میزی نێرینە.[ ئینگـ : male urethra].

پشتەوەی لوولەی میز/pištewey lûley mîz: نتـ: .[ ئینگـ : posterior urethra].

پێشەوەی لوولەی میز/pêšewey lûley mîz: نتـ: .[ ئینگـ : anterior urethra].

.

میزەڕۆ/mîzeřo: نفا:[ میز+ ئە+ ڕۆ( ڕۆیشتن)][ توێ]. بۆڕی میز، چوچ. [ ئینگـ : ureter]

میزەڕۆ میزڵدانی/mîzeřo mîzľidanî: کتپ:[ میزەڕۆ+ هەڵدڕین].[ ئینگـ : uretero vesical].

میزجەڕان/mîzceřan: نتـ: پڕبوونی میزڵدان لە میز.

میزکردن/mîzkirdin: کتن:[ میز+ کردن] جورەنە( کهـ).[ ئینگـ : uresis, urination, urinate]

میزکێش/mîzkêš: نفا: میزدۆش، دۆشەری میز : ئەو بۆریی یە کە میز لە گورچیلەوە دەبات بۆ میزڵدان.

میزگرتن/mîzgirtin: ن:[ ئینگـ : anuria]

میزهێن/mîzhên: ن: ئوراگۆگوە، یوراگۆگوە : uragogue.

میزەڕۆیی ملی/mîzeřoyî milî: نفا:[ میزەڕۆ+ یی+ مل+ ی] ملی میزڵدان. [ ئینگـ : uretero cervical]

میزەڕۆیی ڕیخۆڵەیی/mîzeřoyî řîxoľeyî: نتـ:[ میزەڕۆ+ یی+ڕیخۆڵە+ یی]. [ ئینگـ : uretero intestinal ]

.

.

++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++

.

        نەخۆشییەکانی کۆئەندامی میز       

.

ئازاری میزکردن/azarî mîzkirdin: کتپ:[ ] . [ ئینگـ :  uro penia , uro dynia].

بەردی میز/berdî mîz: ن: بەرکێ میزێ، گەڤرا گورچك( كباك)، ئوریناری کالکولوس : urinary calculus]

بەردی میزەڕۆ/berdî mîzeřo: نتـ:[ بەرد+ ی+ میزەڕۆ] زیخی میز.[ ئینگـ : uretero Lith]

بەردی میزەڕۆ دەرهێنان/berdî mîzeřo derhênan: نتـ:[ بەرد+ ی+ میزەڕۆ][ ئینگـ : uretero Lithotomy]

بێ ئاگا میزکردن/bê aga mîzkirdin: کتپ:[ ] بەخۆداکردن، میزکردن بێ ئەوەی هەستی پێ بکات. [ ئینگـ : uro rrhea].

پاش میز/paš mîz: نتـ:[ بەرد+ ی+ میزەڕۆ][ ئینگـ : Residual Urine]

ترشی میزی/tiršî mîz: نتـ:[ ترش+ ی+ میز+ ی][ ئینگـ : uric acid]

ترشی میزە میزێ/tiršî mîze mîzê: نتـ:[ ترش+ ی+ میز+ ی][ ئینگـ : uric aciduria]

. زۆربوونی ترشی میزی لە خوێندا/zorbûnî tiršî mîzî le xiwênda: نتـ:[ ترش+ ی+ میز+ ی][ ئینگـ : uric acidemia, uricemia]

جەوهەری میز/cewherî mîz: نتـ:[ جەوهەری+ ی+ میز][ ئینگـ : Urea]

خوێنەمیزێ/xiwênemîzê: ن: ئورینا کروێنتا : urina cruenta، ئورێمنیا: uremia : بوونی یوریا لە میزدا.

خوێنپژانی میزەڕۆ/xiwênpijanî mîzeřo: نتـ:[ خوێنپژان+ ی+ میزەڕۆ][ ئینگـ : uretero Rrhagia]

ژانی لوولەی میز/janî lûley mîz: ن: [ ئینگـ: urethro dynia].

ژەهراوی بوون بە میز/jehirawî bûn be mîz: ن:

شەکر میز/šekir mîz: ن: ئورینە سوگەر: urine sugar]

قۆڕیی میزەڕۆ/qořîy  mîzeřo: نفا:[ قۆڕیی+ میزەڕۆ] فراوانی میزەڕۆ. [ ئینگـ : ureterocele]

فراوانبوونی میزەڕۆ/firawanbûnî mîzeřo: نتـ:[ فراوانبوون+ ی+ میزەڕۆ][ ئینگـ : ureterectasis]

میزەچۆڕکێ/mîz: نتـ: پچڕینی میز، چورتەمیزە، دەڵەگمیز، دەڵەمێزە.[ ئینگـ : Anuria]

میزەخوێن/mîzexiwên: ن: ئورائێمیا، یورائێما : نەساخی یا خوێنێ ژ بەر تێکل بونا میزێ.[ ئینگـ : uraemia]

میزەخوێنی/mîzexiwênî: ن: ئورائێمیك، ئورائێمیك :پیوەندیدارێ نەساخی یا خوێنێ ( میز تێکلبون).[ ئینگـ : uraemic].

کرژبوونی لوولەی میز/kirjbûnî lûley mîz: نتـ: .[ ئینگـ : urethrism .

کێمکردنی لوولەی میز/kêmkirdnî lûley mîz: نتـ: کونی میز.[ ئینگـ : urethero blennorrhea ].

لە میزدا دەژی/le mîzda dejî: نتـ: .[ ئینگـ : urinophil].

لوولەی میز کون نەبوو/lûley mîz kun nebû: نتـ: کوێرە لوولەی کون نەبوو.[ ئینگـ : urethratresia].

لوولەی میز کرژبوون/lûley mîz kirjbûn: نتـ: کونی میز.[ ئینگـ : urethro spasm].

میزەڕۆ ئێشە/mîzeřo êše : نفا: [ نخ] [ میزەڕۆ+ ئێشە] لوولەی میز ئێشە.[ ئینگـ : ureteralgia].

میزەڕۆ بڕین/mîzeřo biřîn: کتپ:[ میزەڕۆ+ بڕین] لوولەی میز بڕین.[ ئینگـ : ureterectomy]

میزەڕۆ تەنگبوون/mîzeřo: کتپ:[ میزەڕۆ+ تەنگبوون] لوولەی میز تەنگبوون.[ ئینگـ : uretero stenosis]

میزەڕۆ دڕان/mîzeřo diřan: نفا:[ میزەڕۆ+ دڕان] شەپڵەی میزەڕۆ : میزەڕۆ  لە پێوەنووسەکان ڕزگارکردن.[ ئینگـ : uretero dialysis( lysis)].

میزەڕۆ دروونەوە/mîzeřo: کتپ:[ میزەڕۆ+ بڕین] لوولەی میز دروونەوە.[ ئینگـ : uretero Rrhaphy].

میزەڕۆ و گورچیلە بڕین/mîzeřo gurčîle biřîn: کتپ:[ میزەڕۆ+ و+ گورچیلە+ بڕین].[ ئینگـ : uretero Nephrectomy]

میزەڕۆ ڕیخۆڵە لێکدان/mîzeřo řîxoľe lêkdan: کتن:[ میزەڕۆ+ ڕیخۆڵە+ لێکدان].[ ئینگـ : uretero enterostomy ]

میزەڕۆ هەڵدڕین/mîzeřo heľdiřîn: کتپ:[ میزەڕۆ+ هەڵدڕین] لوولەی میز هەڵدڕین. [ ئینگـ : uretero tomy].

میزگیران/mîz gîran: کتپ:[ میز+ گیران] بەستەوانی، ئووبه‌ن ( ل)، باژیڵە  _ باژەڵە ، چورکەپییچ( کهـ): بەهۆی تەسکی بۆری میزەوە یان ئاوسانی پرۆستات و دروست بوونی دوومەڵ و هەبوونی بەردی میزوە. [ ئینگـ : uro dialysis, uro schesis].

.

میز لە قنگەوە دەرهاتن/mîz le qingewe ferhatin: کتپ:[ ] . [ ئینگـ : uro chezia].

.

میز و کێم لە لەگەنەی گورچیلەدا/mîz û kêm le legeney gurčîle da : کتپ:[ ] . [ ئینگـ : uro pyonephrosis ].

.

نەشتەری لوولەی میز/nešterî lûley mîz: کتپ:[ میزەڕۆ+ هەڵدڕین].[ ئینگـ : ureterotome].

هەوکردنی لوولەی میز و میزڵدان/ hewkirdnî lûley mîz û mîzľidan: نتـ: .[ ئینگـ : urethero cystitis ].

هەوکردنی لوولەی میزی سوزەنەکی/hewkirdnî lûley mîzî suzenekî: نتـ: سوزەنەك .[ ئینگـ : Gomorrheal urethritis ].

هەوکردنی لوولەی میزی ناتایبەتی/hewkirdnî lûley mîzî nataybetî: نتـ: سووتانەوەی لوولەی میزی( میكرۆبی تایبەتی نەبێت).[ ئینگـ : nonspecfic urethritis ].

هەوکردنی میزەڕۆ/ hewkirdnî mîzeřo: نفا:[ میز+ ئە+ ڕۆ( ڕۆیشتن)][ توێ]. سوتانەوەی میزەڕۆ، هەوکردنی لوولەی میز. [ ئینگـ : ureteritis]

هەوکردنی میزەڕۆ  و لەگەنە/hewkirdnî mîzeřo legene: نتـ:[ هەوکردنی+ میزەڕۆ+ و+ لەگەنە] لەگەنە گورچیلە. [ ئینگـ : uretero pyelitis].

هەوکردنی میزڵدان/hewkirdnî mîzľidan: نتـ:[ هەوکردنی+ میز] . [ ئینگـ : uro cystitis].

.

.

 

+++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++

.

میزی/mîzî: نچ: ئەوەی پێوەندی بە میزەوە هەبێت.[ ئینگـ : uric].

.

ئەزمونکرنا میزێ/ezmunkirna mîz: کتپ:  : ئورینۆسکۆپی: urinoscopy]

.

میزبەسەرداکردن/mîz be serda kirdin: کتپ: پێ هەڵمزین، پێ هەڵمیزتن.

.

خەستی میز پێو/xestî mîz pêw: ن: [ ئینگـ : urinometer].

خەستی میز پێوان/xestî mîz pêwan: ن: [ ئینگـ : urinometry].

ڕەنگێ زەرێ میزێ/řengê zerê mîzê: نتـ: ڕەنگی ناو میز. ( ئورۆشرۆمە : urochrome).].

شووشەی میز/šûšey mîz: نتـ: [ ] کەمۆڵەی میز تیاکردن.

لوولەی میز بین/lûley mîzbîn: نتـ: .[ ئینگـ : urethro scope].

میزە ترسێ/mîze tirsê: ن:.[ ئینگـ : uro phobia].

وێنەگرتن میزەڕۆ و لەگەنە/ wênegirtinî mîzeřo legene: نفا:[ وێنەگرتن میزەڕۆ و لەگەنە]. [ ئینگـ : uretero pyelography].

وێنەگرتنی کۆئەندامی میز/ wênegirtinî koendamî mîz: نفا:[ وێنەگرتن ]. [ ئینگـ : uro graphy].

وێنەگرتنی لوولەی میز و میزڵدان/wênegirtinî lûley mîz û mîzľidan: نفا:[ وێنەگرتن میزەڕۆ و لەگەنە]. [ ئینگـ : urethro cystography].

.

.

جێمیز/cêmîz: نتـ:[ جێ+ میز] ئاڤرێژ ،  ئاوده‌ستخانه‌، ده‌ستاوخانه‌.[ ئینگ: pissor]

.

.

.