شان ¹ /šan: ن:[ توێ] ئافەند، پیل : pîl( كباك): ئێسقانی ڕاست و چەپی مل، هەردوو قۆڵی پێوە بەندە. یان بریتیە لەو جومگەیەی كە دەكەوێتە نێوان بڕبڕەی پشت و قەفەزەی سنگ و ئێسكەكانی باسك و بازووەوە، جومگەی شان لە سێ‌ بەش پێك هاتووە ئەوانیش ( دەفەی شان لەگەڵ ئێسكی باسك جەڵەمە لەگەڵ قەفەزەی سنگ).[ ئینگـ : shoulder].{ د. ئەریوان محه‌مه‌د}

شانە/šane: ن:[ توێ][ باد( زاخۆ، دهۆك)، فار] شان.

شان شێلان/šan šêlan: ن:[ توێ] نەرم کردنی شان بەشێوەی شێلان یان مەساج.   

شانخوار/šanziwar: نتـ:[ توێ] شانی خوار.[ ئینگـ :  Drop Shoulder ].

شانی بەستراو/šanî bestiraw: نتـ:[ توێ] شانی نەبزێو.[ ئینگـ : Frozen shoulder]{ فەرهەنگی پەزیشکی، ل، 323}.

.

ئازاری شان/azarî šan: نتـ:[ نخ][ ئازار+ ی+ شان] جومگەی شان کە لە خاڵی بەیەکگەیشتنی ھەردوو ئێسکی باڵ و دەفەی شان پێکھاتووە، ئەو جومگەیەیە کە لە دۆخێکی تەندروستدا ‌بەراورد بە جومگەکانی دیکەی جەستە، بوار بە زۆرترین جوڵەدەدات لە ڕووی چۆنایەتی و چەندایەتییەوە. دیارە مرۆڤ لەو تایبەتمەندییەی جومگەی شان کە توانای جوڵەیەی زۆری بەشان و باڵی پێدەدات، لەژیانی ڕۆژانەدا زۆر سودمەندە، ئەگەرچی بەھۆی ھەمان تایبەتمەندییەوە ھەندێکجار دووچاری چەندین جۆر لە کێشە و ئازار دەبێتەوە. پسپۆڕانی ئەو بوارە ھەمیشە جەخت لەو ڕاستییە دەکەنەوە کە جومگەی شان لە ڕووی پێکھاتەییەوە جومگەیەکی زۆر ئاڵۆزە و چارەسەرکردنی لە کاتی ناتەندروستبونیدا ھەروا سانا نییە و زۆرجار ھەمەلایەن و درێژخایەنە. ئاڵۆزی جومگەی شان پەیوەستە بەتوانای زۆری ئەو جومگەیەوە بۆ جوڵاندنی شان و باڵ بەھەموو لایەکداو گەورەیی قەبارەی کەللەی ئێسکی باڵ بەراورد بەو بەشەی دیکەی جومگەی شان، کە لە بەشێکی دەفەی شان پێکھاتووەو لە ڕێی چەندین ماسولکەو بەستەرەوە ئەو کەللەیە لەسەری ڕاگیراوە. { زانا احمد قادر}

جووڵاندنەوەی شان/cûľandinewey šan: ن:[ توێ]

جومگەی شان/cumigey šan: ن:[ توێ]

خەوتن لەسەرشان/xewtin le ser šan: ن:[ توێ]  خەوتن لەسەرشان وەك ئەوە وایە تەنێك بە جومگەی شانی ئەو مرۆڤەوە بێت بەمەش هەوكردن و كلس و هەندێك جار زبری لەناو جومگەدا دروست دەبێت، خەوتن بەلای راست یان چەپدا هیچ زیانێكی نییە بەڵام ئەگەر بەردەوام لەسەر یەك لا بوو ئەوا زیان دروست دەكات ، باشترین جۆری خەوتنیش بۆ مرۆڤ ئەو خەوتنەیە كە لەسەر پشت بێت.

جومگەی شان/cumgey šan: نتـ:[ توێ][ جومگە+ ی+ شان] ئەو جومگەیەی بە هەموو لایەكدا دەسووڕێتەوە.[ ئینگـ : Abrathrosis]

دەفەی شان/defey šan: نتـ:[ توێ][ دەفەی+ شان] باڵەكە، پاڕۆی شان.[ ئینگـ : shoulder girdle , shoulde Blade]

لاشان/la šan: ن:[ توێ] 

ناوشان/ naw šan: ن:[ توێ]

.

.

___________________________

شان ² /šan: ن:

1 – [ هـ] ئەنازە، بارە، پایە، پەرەسە، پلە،جێگا، حەنا،  گەورەیی شکۆ.

2 – [ جێۆ]  تەنیشت تۆقەسەری گرد و چیایانە، ڕێزە.

3 – شایان، شیان، پیشان، ڕيوابوون، تووانین، لەتووانادابوون.{ گیو، ل، 622}

شانان/šanan: کتن:[ هـ] لێدران.  

شاناندن/šanandin: کتپ:[ هـ] لێدان.  

شانەئازتەیەرە/šane azteyere: کتپ:[ هـ][ شانە+ ئازتەی+ ئەرە] شانە ئازتەیرە : شان داهێڵان.

شانەئاستەیەرە/šane asteyere: کتپ:[ هـ][ شانە+ ئاستەی+ ئەرە] شانە ئازتەیرە : شان داهێڵان.  

شانەئەرەدای/šane  ereday: کتپ:[ هـ][ شانە+ ئەرە+ دای] شان دادان.  

شانەپان/šanepan: ئانتـ:[ هـ][ شانە+ پان] شان پان.

شانەپانی/šanepanî: ئاکتـ:[ هـ][ شانە+ پان+ ی] شان پانی.

شانەپەی شلکەرڎەی/šane pey šil kerđey: کتپ:[ هـ][ شانە+ پەی+ شل+ کەرڎەی ] شان بۆ شل کردن.  

شانەتەپا/šane tepa: ئانتـ:[ هـ][ شانە+ تەپا] شان تەپێ : شان داچەکاو.

شانەتەپای/šane tepay: کتپ:[ هـ][ شانە+ تەپای] شان داچەکان.

شانەتەپایەرە/šane tepayere: کتپ:[ هـ][ شانە+ تەپای+  ئەرە] شانەتەپایرە : شان داچەکین.

شانەخڕێ/šane xiřê: ئانتـ:[ هـ][ شانە+ خڕێ] شانەخڕێ.

شانەدایەرە/šane dayere: کتپ:[ هـ][ شانە+ دای+ ئەرە] شان دایرە : شان دادان.

شانەدای وەنە/šane daywene: کتپ:[ هـ][ شانە+ دای+ وەنە] شان دایوەنە : شان لێدان.  

شانەشلکەرڎەی/šane šil kerđey: کتپ:[ هـ][ شانە+ شل+ کەرڎەی] شان شل کردن، ناچارکردن، سازش کردن، قایل کردن.   

شانەکووڕ/šane kûř: ئانتـ:[ هـ][ شانە+ کووڕ] شان داچەکاو.

شانەوشان/šane û šan: ئانتـ: بەکەشخە و فشی ڕۆیشتن و شان بادان.  

شانە هۆر تەکنای/šane hor tekinay: کتپ:[ هـ][ شانە+ هۆر+ تەکنای] شان هەڵتەکاندن.   

شان باریك/ŝan barîk: ئانتـ:[ شان+ باریك] شان زراڤ.

شان بەشان/šan be šan: ئانتـ: بێ پاشە و پێش کەوتن، بەرانبەربوونی دوو کەسانە بەچەشنێك، کەلە ڕێز و تەنیشتی یەکتری یەوەبن.[ ئینگـ : abreast]

شانبه‌شانی/šanbešanî: نتـ: به‌راوڕێكی، هاوبه‌ری، میتودی به‌راوردكردنی دووهزر.[ ئینگـ : Parallelism].

شان بەشانی کێوی/šan be šanî kêwî: کتپ: بەمڵدا سەرکەوتن.

شان بەلای شاندان/šan belay šandan: کتپ: شان لێدان، شان لەشاندان.     

شان بڵند/šan biľid: ئان: پایە و بڵند، گەورە و مەزن، بلندجهە( كباك)، جێگەبەرز، شاندار.  

شان بڵندی/šan biľidî: نچ: گەورەیی، مەزنی، پایەبەرزی، جێگەبەرزی.  

شان پۆش/šan poš: ئان:[ شان+ پۆش( پۆشان)] دەسماڵی ژنان، چشتێکە بدرێتە سەر شاندا.

شان داچەکان/šan dačekan: کتن: شل و شۆڕی ئێخەی پۆشەمەنی.

شان داچەکاو/šan dačekaw: ئانتـ:[ شان+ داچەکاو( داچەکان)] کەسێکە ئێخە و گەردەنەی کراس و کەوا و ئیتری شل و شۆڵ بێت.   

شان دای شان/šan: نتـ:[ هـ][ شان+ دای+ شان] هاوشانبوون، لێهاتن.

شاندار/šandar: ئانتـ:[ شان+ دار] شان بڵند.

شاندانەبەر/šandaneber: کتن:[ شان+ دانەبەر] هەوڵدان، تیووەچوون.

شانداهێشتن/šan dahêštin: کتپ:[ شان+ داهێشتن] شاندادان، پاڵکەفتن، درێژبوون، ڕاکشان.

شان شکاندن/šan šikandin: کتپ:[ شان+ شکاندن] خاوشکاندن.

شان لەشاندان/šan le šandan: کتپ:[ شان+ لە+ شاندان]

1 – خۆگەیاندنە پایەی یەكێکی تر.

2 – کەوتنە ململانێ و خۆڕەسەرخستن.

3 – دەست و پەنجەی یەکتری نەرمکردن.  

شانوشان/šan û šan: نتـ:[ هـ][ شان+ ۆ+ شان] شانەوشان : ڕێکردنی بە لەنجە و لار.

شانۆ شۆکنای/šano šokinay: کتن:[ هـ][ شان+ ۆ+ شۆکنای] شن شۆکاندنەوە.    

شان و باڵ/šan û baľ: نتـ:[ هـ][ شان+ و+ باڵ] شان وباڵ.

:: … بە ڕاست و چەپ لە لایەن لایەنگرانیەوە بە شان و باڵی هەڵدەڵێن و شکۆ و شەوکەتی خەیاڵی بۆ درووست دەکەن.{ عارف شێخ ئەحمەدی }

شان و پیل/šan û pîl: نتـ:[ هـ][ شان+ و+ پیل] شان و کۆڵ، شان و پشت.

شان و شەپیل/šan û šepîl: نتـ:[ هـ] شان و شەپیلك.     

شان و شەپیلك/šan û šepîlik: ئانتـ: بۆ تیزپێکردن بە یەكێك بەكاردەبرێت، کە ئێخەخوار و داچەماو و شان شەپیلکی ناڕێك و ناپوختە بێت.  

شان و شکۆ/šan û šiko: نتـ: بەرزی و پایەی شان.

{

کورده بێ شان و شکۆ ماوه و نەما
قیمەتی حەتتا وەکوو توور و گەزەر
کورده فیکری عاقیبەت بینی نی یه
غافڵ و بێ دەرك و بێ سەمع و بەصەر
کورده بێ كەس، هەر کەسێ دێتو بەزۆر
دەیگرێ دەیکا بە گا بێ یا بەکه ر

}{ ناری}

شان و شۆکەت/šan û šoket: نتـ:[ هـ] شان و شکۆ.  

شان و قۆڵ/ŝan û qoľ: نتـ: شان و بازوو.

:: ڕاهێنانێك بۆ سووتانی چەوری شان و قۆڵ.

شان و هەیبەت/šan û heybet: نتـ:[ هـ] شکۆ و سام.  

.

.

________________________

شان ³ /šan: ن:[ ئەند] پاڕێس( ئەردە)، پاگا _ پاگە، دەرگانە، ئاستانە، بگار، پەی : شوێن پێیە لە كەناری بیران بۆ چوونەخوارەوە و هاتنەسەرەوە، پەیژەی ناو بیر.

.

.

.