A A A

گر/gir: ڕەگ:[ گر _ گرت( گرتن)]

گرتن/girtin: کتن:[ ماف] گرتەی( هـ). گرن، گیران. 

1 – دەسبەسەرکردن. [ ئینگـ: Apprehend ,detain ,detention].

2 – بەرزەفت کردن.

3 – ڤەبەستی.[ ئینگـ: detaining]

بگرن/bigirin: ف:[ گرتن] بگیرا( هـ). 

       گەردان کردن
     تاک    کۆ
   کەسی یەکەم   کەسی دووم  کەسی سێیەم  کەسی یەکەم   کەسی دووم    کەسی سێیەم
 ڕابردووی دوور  م گردبوو  ت گردبوو   ی گردبوو   مان گردبوو   تان گردبوو   یان گردبوو 
 ڕابردووی نزیک   م گرد، گردم  ت گرد، گردت   ی گرد، گردی  مان گرد، گردمان   تان گرد، گردتان   یان گرد ، گردیان
 ڕابردووی بەردەوامی  دەگرم   دەگریت   دەگرێت   دەگرین  دەگرن  دەگرن
 ڕابردووی تەواو  م گرتووە   ت گرتووە   ی گرتووە    مان گرتووە    تان گرتووە   یان  گرتووە 
 ڕابردووی سادەی بەردەوامی  م دەگرت  ت دەگرت  ی دەگرت  مان دەگرت  تان دەگرت  یان دەگرت
 داهاتوو ، ڕانەبردوو  دەیگرم  دەیگریت   دەیگرێت  دەیگرن  دەیگرن  دەیگرن
 مەرجی  بمگرتمایە  بتگرتبایە   بیگرتبایە   بمانگرتبایە   بتانگرتبایە   ببانگرتبایە 
 پرسیاری ڕابردوو  گرتبووم  گرتبووت  گرتبووی  گرتبوومان  گرتبووتان  گرتبوویان
 داخوازی( ئەمر)  بی گرم  بی گرە  بی گرێت  بی گرین  بی گرن   بی گرن 
 پرسیاری داهاتوو

گرتنەئامێز/girtine amêz: کتپ:[ گرتن+ ئە+ ئامێز] نیای وەرە( هـ)، خستنەناوئامێز.

گرتنەبەر/girtine ber: کتن: ڕۆیشتن بەرەو. 

گرتنەپێش/girtine pêš: کتن: وەک نیاز، مەبەست یان کارێک. 

گرتنەسەر/girtine ser: کتن: سەرگرتنەوە، یان دینتنەوەی تشتی دزراو. 

گرتنەمل/girtine mil: کتن: پەیماندان. 

گرتنەناو/girtine naw: کتن: گەمارۆدان.  

گرتنەوە/girtin: کتن: وەک دەرمان گرتنەوە یان دووبارەفرتنەوەی بەڕەڵابوو. 

گرتنەوەی پارسەنگ/girtin: کتپ:[ فیز] پارسەنگگرتنەوە : گرتنەوەی پارسەنگی دەفرێكی بۆش كە لە تایەكی تەرازوودا دانرابێت بۆ دەركەوتنی قورسایی دەفرەكە.

گرتوو/girtû: نتـ:[ گرتوو( گرتن)+ خانە] بەندی، گیراو، گراو، زیندانی، 

گرتووخانە/girtûxane: نتـ:[ گرتوو( گرتن)+ خانە] بەندیخانە، زیندان، گرتیخانە.[ ئینگـ : Prision, Gaol, Jail]

گرتی/girtî: ئانتـ: بەندی، گیراو. [ ئینگـ : detainee , detained]

گرتیخانە/girtîxane: نتـ:[ گرتی+ خانە] بەندیخانە، گرتووخانە. 

ئاوهه‌ڵگرتن/awheľgirtin: کتن:[ کشت][ ئاو+ هه‌ڵ+ گرتن]

1 – جۆگه‌ سازکردن، بۆ ئاو هێنانه‌ سه‌رزه‌وی له‌سه‌رچاوه‌ڕا

:: کوێخا مارف خه‌ریک بوو ئاوی هه‌ڵده‌گرت.

2 – هه‌ڵمژین و ئاوتێ کۆبوونه‌وه‌.

ئه‌ڵگرتن/eľgirtin: كتپ:[ كهـ][ ئه‌ڵ+ گرتن]

1 – هه‌ڵگرتن.

:: ئه‌و بوخچه‌ ئه‌ڵگرد.

2 – ره‌دوو بردن

:: به‌رزوو دێوه‌تێ ئه‌ڵگرت.

3 – كی نازی ئه‌ڵگرێ؟.

4 – په‌سه‌ندكردن

:: چوین خودا له‌ باتی چه‌وی ئه‌ڵگرێ.

5 – من به‌شه‌گه‌ی ئه‌و ئه‌ڵگرم. ( زیان هه‌ڵگرتن).

6 – به‌رزكردنه‌وه

:‌: تووزێ ده‌ست ئه‌ڵگر.

7 – شت هه‌ڵگرتن

:: ئازووقه‌ ئه‌ڕا زمسان ئه‌ڵگرت.

8 – شوێن پێ كه‌وتن

:: شوونی پڕی ئه‌ڵگرتن تا وه‌ماڵ.

9 -كردنه‌وه

:‌: وه‌بسمارێ قاپیه‌گه‌ ئه‌ڵگرت.

10 – ده‌ستكه‌وت

:: مانگێ نزیكه‌ی سه‌ت دینارێ ئه‌ڵگرێ.

باڵگرتن/baľgirtin: کتن:[ باڵ+ گرتن ] ئەیڵێن، فڕین : بۆ بێچووی مه‌لێک ده‌گووترێت که‌ تازه‌ بتوانێت بفڕێت. 

بەئاگرڕاگرتن/beagirřagirtin: كتن:[ بە+ ئاگر+ ڕاگرتن] بەئاوورڕاداشتن.

بەچەتاڵ گرتن/bečetaľ gitrin: کتن:[ بە+ چەتاڵ+ گرتن]

1 – بەچنگاڵ گرتن. 

2 – بەقولاب گرتن.

بەدزی گوێ لە قسەی خەلک گرتن/ik be dizî gwê le qisey xeľ girtin: كتپ:

بەرگرتن/bergirtin: كتن:[ بەر+ گرتن]

1 – بەردان، بەرهانین، هاتنەبەر، هێنانەبەر.

2 – بەربەرستكردنی شتێك. بەری ئەو ئاوەیا ئەوڕانەبگرە. هاتنەبەری دەرخت.

3 – ئاووسبوونی گیاندارێك كە مرۆڤ نەبێت.

4 – بەندكردن و ژێرچەپۆك بوون. پێشگرتن.

بەرلێگرتن/ber girtin: كتپ: پێش لێگرتن.

بەسەرەوەگرتن/beswewe girtin: كتن:[ بەسەر+ ئەوە+ گرتن ] گرتنی پیاوێكی بێگانە بەسەرژنێكەوە.

بەسەرداگرتن/beserdagirtin: كتپ:[ بەسەردا+ گرتن] زەوت كردن، دابڕكردن، داگیركردن.

بەسەرزمانەوەگرتن/beserzimanewegirtin: كتن:[ بەسەر+ زمان+ ئەوە+ گرتن] زۆرگوتنەوەی قسەیەك، باسێك یان گۆرانیەك.

بەسەرگرتن/besergirtin: كتن:[ بەسەر+ گرتن] پەیداكردن، تووشی گوومبوون.

بەسەرگرتنەوە/besergirtinewe: كتن:

:: ئۆكسجین لە فلانە كارلێك كردندا هایدرۆجین بەسەرگرتەوە.

:: میلـلەت كە هۆشی كرایەوە، وەمافەكانی خۆیی بەسەردەگرێتەوە.

1 – دۆزینەوەی وولاغ و ئاژەڵی وون بوو

:: بزنەكەمان لای فیساركەس بەسەرگرتەوە.

2 – تێ هەڵچوونەوە لە گوفتارێك یان كردارێك لەتووكەوەبۆ تەواوكردنی

:: قسەكەم بەسەرگرتەوە.

بەسەریەوەگرتن/beseryewegirtin: كتپ:[ بەسەر+ ی+ ئەوە+ گرتن] گرتنی پیاوێكی بێگانە بە سەر ژنێكەوە.

بەکۆیلەیی گرتن/bekoyleyî girtin: کتپ:[ بە+ کۆیلە+ ئیی+ گرتن] کردنەبەندە.

بەهێندگرتن/behêndgirtin: کتن:[ بە+ هێند+ گرتن] بەهەندگرتن : بەچاوی حورمەت و قەدەر تەماشای کەسێ کردن، گرنگی دان بەکەسێ یان شتێک.

بڕیاری گرتن/biryarî girtin: کتن:[ ماف دەسبەسەرکردن. [ ئینگـ : Arrest warrant].

بنەچەی لەبەرگرتنەوە/binečey lebergirtinewe: نتـ:[ بنەچە+ ی+ لەبەرگرتنەوە][ ئینگـ : origin of replication]

پاداگرتن/padagirtin: كتپ:[ پا+ دا+ گرتن] پێداگرتن، سووربوون لەسەركارێك.

جووتگرتن/cûtgirtin: كتپ:[ جووت+ گرتن]

1 – چاتێن، بەپیت كردن _ پیتێن، تەلقیح كردن، چات کردن.[ ئینگـ : Fertilization] 

2 – پێكگەیشتنی نێر و مێیە (گان).

جووتگرتنی ئالوگۆڕ/cûtgirtinî aľûgoř: نتـ:[ جووتگرتن+ ی+ ئاڵوگۆر] بەپیت کردنی ئاڵوگۆر.[ ئینگـ : Sexual conjugation , isogamy] 

جووتگرتنی دەرەوەیی/cûtgirtinî dereweyî: نتـ:[ جووتگرتن+ ی+ دەرەوەیی] وەک لە هەندێک گیانداراندرا ڕوودەدارت، بۆ نموونە لە بۆق.[ ئینگـ :External Fertilization] 

جووتگرتنی ناوەوەیی/cûtgirtinî naweweyî: كتپ:[ جووتگرتن+ ی+ ناوەوەیی] بریتییە لە یەکگرتنی سپێرمی نێرینە و هێلکەی مێیینە وەک لە گیاندارە شیردەرەکان، خشۆکەکان، هەندێ جۆری باڵندە و ماسی ڕوو دەدەن.[ ئینگـ : Internal Fertilization] 

جێنەگرتن/cênegirtin: کتپ:[ جێ+ نە+ گرتن] شوێن نەگرتن.

خووپێکەورگرتن/xûpêkewe girtin: کتن:[ خوو+ پێکەوە+ گرتن] هۆگری يەکتربوون.

خۆگرتن/xogirtin: كتپ: خرجاندن( کباک). 

دەستڕاگرتن/destřagirtin: كتن:[ دەست+ ڕاگرتن]

1 – ڕاوەستان.

2 – مسەباگرتن : سەبرکردن.

ڕاگرتن/řagirtin: کتپ:[ ڕا+ گرتن]

1 – پەكخستن، دوواخستن، دەستبەسەرکردن، ڕاوەستاندن، ڤەچڤاندن.[ ئینگـ : Arrest]

2 – [ ماف] ده‌ستبه‌سه‌ری، گلدانه‌وه : بەندكڕدنی چشت یا كەس لەسەڕ ڕێگا. [ ئینگـ : Detention].

3 – بەخێوكڕدن، پەڕوەڕدەكڕدن.

ڕەخنەلێگرتن/řexine lêgirtin: كتپ: 

کەڵک وەرگرتنی خراپ لە دەسەڵات/keľik wergirtinî xirap le  deseľat: نتـ: [ ئینگـ : Abuse of power]

لەباوەشگرتن/lebawešgirtin: کتن:[ لە+ باوەش+ گرتن] بەسینگەوەنان، لەئامێزنان .

:: لەباوەش گرتن و لەخۆگرتنی منداڵ لەلایەن دایک و باوکەوە، دەبێتە هۆی زیادبوونی زیرەکی و گەشەکردنی سروشتی منداڵەکە.

:: یەکێ لە سوودەکانی لەباوەش گرتن هەستێکی خۆش دەبەخشێت ‌و هەستی تەنیایی ناهێڵێت.

لەبەرگرتنەوە/lebergirtinewe: نتـ:[ لە+ بەر+ گرتنەوە] قۆپی _ کۆپی. [ ئینگـ : Copy]

لێگرتن/řězlêgirtin: كتپ:[ ڕێز+ لێگرتن] پایەبەرزی بۆ نواندن. 

لێگرتنەوە/lêgirtinewe: كتپ: وەک وەرگرتنی نەخۆشی، وەستان لە یارمەتی دان. 

لێگیران/řězgirtin: کتپ:

لێنەگرتن/lênegirtin: كتپ: پێنەدان.

لێ وەرگرتن/lê wergirtin: كتپ:

مافی لەبەرگرتنەوە/mafî lebergirtinewe: نتـ:[ ماف][ ماف+ ی+ لەبەرگرتنەوە] مافی چاپ، مافی نووسەر، مافی دانەر. [ ئینگـ : Copyright]

هونەری چێژوەرگرتن/hunerî çêjwergirtin: نتـ:[هونەر][ هونەر+ ی+  چێژ+ وەرگرتن][ ئینگـ : art of charms].

یەکگرتن/yekgirtin: کتن:[ یەک+ گرتن] هەڤدان.

یەکگرتنی کیمیایی/yekgirtinî kimyayî: نتـ:[ کیمیـ] یەکگرتنی دوو یان پتر ماددەی کیمیایی بەڕێژەیەکی کێشی جێگیر بۆ پەیداکردنی چەند ماددەیەکی نوێ.

.

.

.

.

کە کردار لە بوونی پێشگردا زۆر دەوڵەمەندە.

گەلێ پێشگری جۆربەجۆر هەن، دەچنەسەر کردار و واتا و شێوەی دەگۆڕن.

وەک :

گرتن ، ئارام گرتن، پەیوەندی گرتن، پێ گرتن، تێ گرتن، داگرتن، ڕەخنەگرتن، ڕۆژووگرتن ، ڕێزگرتن، سەرگرتن، سەرەگرتن، کەڵەشاخ گرتن، کرێ گرتن، ماسی گرتن، نیشانە گرتن، وێنەگرتن، هەڵگرتن، یەک گرتن. گوێ گرتن، دەست گرتن،

گرتن _ هەڵگرتن.

بوون _ دابوون.

ماڵین _ داماڵین،

چوون _ تێچوون.

کردن _ ڕۆکردن

و گەڵێکی دی.

بۆگوێ گرتن.

.

.