یەک/yek: ن: [ ژمارە]

1ئێک، یەی، یۆ( هـ)، یێک

2 – زاراوەیەکی زانستی هەیە لە زمانی لاتینی وەک پێشگر کاردەکات : mon یان mono کە لە زمانی کوردییدا بە واتای یەک، تاک یان یەکی دێت. بۆ زۆر دەستەواژەی زانستی و پیشەیی کەڵکی لێ وەردەگیرێت.  

یەک ئالا/yek ala: نتـ:[ یەک + ئالا] یەکالا.  

یەک ئاهەنگ/yek aheng: نتـ:[ مۆسیقا][ یەک+ ئاهەنگ] لە دەنگ و ئاواز وێکچوو. یەکدەنگ( کباک).

یەک ئەنداز/yek endaz: نتـ:[ یەک+ ئەنداز] هەر شتێک کە یەک شێوەی هەبێت یان یەک قەبارەی هەبێت.  

یەکادان/yekadan: کتپ:[ بە+ یەك+ ئا( دا)+ دان] بەیەکدادان.{ بۆرەکەی، ل، 1086} 

یەکالا/yekala: نتـ:[ یەک+ الا( ئا+ ئا)] شتی دادراوی لەیەک بووەوە.

یەکالابوونەوە/yeklabûnewe: کتن:[ یەکالا+ بوونەوە] 

1 – دادڕاان و لەیەک جیابوونەوەی شت. 

2 – یەک لابوونەوە.

یەکالاکردن/yekala kirdin: کتن:[ یەکالا+ کردن] یەکاڵاکردن، تۆێژالکردن، توێکارکردن : دڕینی شوێنێک لە ئەندام لەلایەن پزیشکی تایبەتیەوە.  

یەکایەتی/yekayetî: نچ:[ یەک+ ئایەتی] ده‌ستووری پێكهاته‌ی شانۆیی [ ئینگـ : Unities].

یەکاڵە/yekaľe: نتـ:[ بابا][ یەک+ ئاڵە] بەتاڵووکە، قەڵەشتن : دوو پارچە و شەق کردن.

یەکان/yekan: نتـ:[ ژمارە][ یەک+ ئان] ژمارەیەک لە خانەی یەکان.

یەکانە/yekane: ئانتـ:[ ژمارە][ یەکان+ یە] تاقانە، یەکتا( زەن).    

یەكانەکان/yekanekan: نتـ:[ ژمارە][ یەکان+ ئەکان]

یەکانی/yekanî: نچ:[ کباک][ ژمارە][ یەکان+ ی] یەکتایی.

یەکاو/yekaw: نتـ:[ یەک+ ئاو] یەکگرتنی ئاوی ڕووبار لە شوێنێک یان ئەو ئاستەیە، کە دوو جۆگە یان چۆم یان زێی تێدا وێکدەکەوێتەوە. 

یەکاوە/yekawe: ن:[ خوار][ هـ] چێشتی قوبووڵی.   

یەکاویەک/yekawyek: نتـ:[ یەک+ ئاو+ یەک] ئێکاوئێک، یێکاویێک، یەکەیەک، هەر ئەو دەم، پڕبەپێست.      

1 – یەکسەر، ڕاستەوخۆ. 

2 – [ ئاب] دووچەندی شت.

:: لەم کڕین و فرۆشتنەدا یەکاویەک قازانجم کرد. 

:: ئەم برنجە یەکاویەک ئاو دەخوات !.

یەکایەک/yekayek: نتـ:[ بیر][ باد][ یەک+ ئا+ یەک] لەگەلێک جێگایاندا مانای پێکەوە دەدات. ئەئەوە، ئەڤیەک، گشت، هەموو، هۆوە. یەک لەدوای یەک، یەکیەکەیە.

{

ماری زەححاکن یەکایەک مووت بەمەحبووسانی زار

وە‌هـ چ سەعبە بەند بەندی سیلسیلەی زنجیری تۆ

}{ سالم : شاعیران، ل، ١٠١٦}

یەکە/yeke: نتـ:[ فیز][ بیر][ یەک+ ئە]

1 – دانە. 

2 – بێ وێنە. بێ هاوتا.

:: فیسارکەس یەکە پیاوە.

یەکە/yeke: ن:[ یەک+ ئە] زاراوەیەکە بۆشتێک لە ڕێکخراوێک کە کارێکی تایبەتی بەئەنجام دەگەیەنێت.

:: یەکەی هونەری.

یەكەکانی خاك/yekekanî xak: ن:[ یەکەکان ی+ خاك][ ئینگـ : Soil units]

یەکەڵا/yekeľa: نفا:[ هـ][ یەک+ ئەڵ ( ئاڵ)+ ئا ]

یەکەڵا ئەوەبییەی/yekeľa ewebîyey: کتن:[ هـ][ یەکەڵا+ ئەوە+ بی یەی ] یەکەڵابوونەوە.  

یەکەڵا ئەوەکریای/yekeľa ewekiryay: کتن:[ هـ][ یەکەڵا+ ئەوە+ کریای ] یەکەڵاکرانەوە.   

یەکەڵا ئەوەکەرڎەی/yekeľa ewe Kerđey: کتپ:[ هـ][ یەکەڵا+ ئەوە+ کەرڎەی] یەکەڵاکردن.   

یەکەڵا بییەیۆ/yekeľa bîyeyo: کتن:[ هـ][ یەکەڵ+ بی یەی+ ۆ ] یەکەڵا ئەوە بی یەی، یەکەڵابوونەوە.  

یەکەم/yekem: ن:[ ژمارە][ یەک+ ئەم] ئێکەم. [ ئینگـ : first]

یەکەما/yekema: ن: بەلا قۆقزە، بەرینەکەی جگی دەڵێن.

یەکەمان/yekeman: ن:[ کباک] سەرۆک، پێشەوا، گەورە.   

یەکەمە/yekeme: نتـ:[ ژمارە][ یەکەم+ ئە] ئێکەمە.

یه‌که‌م پیته‌کانی وتارێک/yekem pîtekanî witarêk: نتـ: پێشوتار .[ ئینگـ : Lead]

یەکەمجار/yekem car: نتـ:[ ژمارە][ یەکەم+ جار] ئێکەمجار.

یەکەم شەوە/yekem šewe: نتـ:[ ژمارە][ یەکەم+ شەوە] ئێکەم شەڤە.

یه‌که‌م گۆپکه‌/yekem gopike: نتـ: .[ ئینگـ : Plumule]

یەکەمین/yekemîn: نچ:[ ژمارە][ یەکەم+ ین] ئێکەمین.

یەکەمینی/yekemînî: نچ:[ ژمارە][ یەکەمین+ ی] ئێکەمینی.

یەکەناس/yekenas: نفا:[ یەک+ ئە+ ناس( ناسین)]

یەکەناسە/yekenas: نتـ:[ یەکەناس+ ئە]

یەکەناسی/yekenasî: نچ:[ یەکەناس+ ی]  

یەکەندەر/yekender: نتـ:[ یەک+ ئەندەر] یەکەندەر دوو، دەستبەجێ.

یەکەندەر دوو/yekenider dû: ئاکتـ:[ یەک+ ئەندەردوو] لە ناکاو، لەپڕڕا.  

یەکەی بنەرەتەکان/yekey bineřetekan: نتـ:

یەکەی بنچینەکان/yekey binčînekan: نتـ:

یەکەی بینین/yekey bînîn: نتـ:

یه‌كه‌ی ریتمی شیعری/yekey rîtmî šîärî: نتـ:[ یه‌كه‌ی+ ریتم+ ی+ شیعر+ ی] [ ئینگـ : Spondee]

یه‌كه‌ی پۆلێنكردنیی رووه‌كی یان گیانه‌وه‌ری/yekey polênkirdinî řuwekî yan giyanewerî: نتـ:[ یەک+ ئە][ ئینگـ :‌ Taxon] .

یەکەی پێوانە/yekey pêwane: نتـ:

یەکەی پێوانی/yekey pêwanî: نتـ:

یه‌كه‌ی پێوانیی ئه‌ستێره‌ناسی/yekey pêwaneyî estêrenasî: نتـ:[ فیز][ بیر][ یەک+ ئە] په‌رسك (ساڵی رووناكی pc = 3,26 یه‌ك).[ ئینگـ : Parsec].

یەکەی توخم/yekey tuxim: نتـ:

یەکەی چوارگۆشە/yekey čiwargoše: نتـ:

یەکەی خانە/yekey xane: نتـ:

یەکەی ڕوو/yekey řû: نتـ:

یەکەی ڕووبەرەکان/yekey řûberekan: نتـ:

یەکەی زیندەوەر/yekey zîndewer: نتـ:

یەکەی سنگ/yekey sing: نتـ:

یەکەی فرمان/yekey firman: نتـ:

یەکەی قەبارەکان/yekey qebarekan: نتـ:

یەکەی کات/ yekey kat: نتـ:

یەکەی کامپیۆن/ yekey kampiyon: نتـ:

یەکەی گەرمی/yekey germî: نتـ:

یەکباد/yekbad: ئانتـ:[ یەک+ باد] 

1 – یەکتەن، یەکچین، یەکقەد : شتی تەنراوی تەنکی یەک لۆنە. 

2 – یەکبال : بریتی یە لە مرۆڤە لاواز.

3 – بەشێک لە دووباد : بەشێک لە دووقەد.

یەکبازد/yekbazd: نتـ:[ واز][ یەک+ بازد] جۆرە یارییەکە یەکبازدی تێدا دەکرێت، هەرکەس کەمتر بڕوات دا دەبێت.

یەکباڵ/yekbaľ: ئانتـ:[ یەک+ باڵ]

1 – تاکە باڵەک، یەکتەن، یەکباد.

2 – تەنیا.

یەکبانیەک/yekbanyek: نتـ:[ یەک+ بان+ یەک] کۆبووەوە، وەسەریەکدابوون.

یەکبەختە/yekbexte: ئانتـ:[ یەک+ بەخت+ ئە] ئەو ژنەی کە تەنها یەک شووی کردبێت.

یەکبەر/yekber: نتـ:[ یەک+ بەر] یەک لا، یەکڕوو. 

یەکبەرخ/yekberx: نتـ:[ ئاژ][ یەک+ بەرخ] مەڕێکە یەکجار زابێت.

یەکبەند/yekbend: نتـ:[ یەکبەند] یەکسەر، هاودەنگ.

یەکبەند/yekbend: نتـ:[ ئاژ]یەک+ بەند] نەوەند : گوێلکی یەک ساڵانەیە.

یەکبەیەک/yekbeyek: نتـ:[ یەک+ بە+ یەک] یەک بەرانبەر یەک. 

یەکبرا/yekbira: ئان:[ ڕوو][ کباک] هەلە زێن هەڤباسک. [ ئینگـ : monoadelphous]{ فەرهەنگا سەلاحەدین، ل، 537} 

یەکبڕ/yekbiř: نفا:[ بیر][ یەک+ بڕ ( بڕین)]

1 – دووهێڵ کە یەکتردەبڕن.   

2 – [ ئاژ] جوانووی دووساڵە یان جوانوێکە ساڵێکی تەواو بێت تەمەنی و پێی نابێتە ساڵی دووەمییەوە.  

یەکبوون/yekbûn: ن، کتن:[ یەک+ بوون] بوونەیێک، تێکەڵ بوون.

:: یەکبوون مرۆڤ بەهێزتر دەکات.

یەکبوونی/yekbûnî: نچ:[ یەکبوون+ ی] [ ئینگـ : unicity]  

یەکبوونی/yekbûnî: نچ: یەکگرتن، یەکێتی.

یەکبوونی کیمیایی/yekbûnî kîmyayî: نتـ:    

یەکبووی/yekbûy: نج:[ کباک]: یەکگرتووەکان.[ ئینگـ : Amerikayî yekbûyî].

یەکبێچوو/yekbêčû: نتـ:   

یەکبێژ/yekbêj: نتـ:     ئان: [ کباک]: (جدی).

یەکبین/yekbîn: ئانتـ:[ یەک+ بین] بێ پچران، بێ پچڕین، بێ پسانەوە.

یەکبینە/yekbîne: نتـ:   

یەکپارە/yekpare: نتـ:  

یەکپارچە/yekparče: نتـ:   

یەکپایە/yekpaye: نتـ:   

یەکپەلی/yekpelî: نتـ:[ ڕامیـ][ یەک+ پەلی] قۆرخ، ئیحتکار.

یەکپەهلو/yekpehlu: نتـ:   

یەکتا/yekta: ئانتـ:[ یەک+ تا]

1 – خودا _ خوا، خوڵا، یەکانە، تاق و تەنیا، تاک و تەنیا،، بێ هامپا، بێ هەڤبەر، بێ هەمبەر، بێ هاوشان، بێ هاوتا : بێ هاوبەش واتە تاکە خوداپەرستی. 

2 – بێ وێنە، لەوێنەنەبوو.

{

کەوا زەڕ تایی یەکتایی دەڵێی خورشیدی ئافاتە

مەڵێ خورشیدی ئافاتە بڵێ میهرێ کەوا تاقە

}{ نالی : شاعیران، ل، 1016}

یەکتاپەرست/yektaperist: نفا:[ یەکتا+ پەرست( پەرستن)]  

یەکتاپەرستن/yektaperistin: نفا:[ یەکتا+ پەرستن]

یەکتاپەرست/yektaperistî: نچ:[ یەکتاپەرست+ ی]

یەکتایی/yektayî: نچ:[ یەک+ تا+ یی] بێ بەرە، یەکڕەنگی، بێ مانەندی.  

یەکتەبا/yekteba: ن: ئارام، ئاشت، جووت، رێک.   

یەکتەن/yekten: ئانتـ:[ یەک+ تەن] یەکباڵ، یەکباد : بەتەنهایی، بەتاقی نەبێت، تاق و تەنیا و بێکەس، بێ یاریدەدەر : کەسێکە کە یاریدەدەری دیکەی نەبێت.

یەکتەنی/yektenî: نتـ: بوون بەیەک تەن.

:: یەکتەنی هەر بۆ خودا باشە.

یەکتەوەرەیی/yektewereyî: نچ:[ بیر][ یەک+ تەوەر+ ئەیی] [ ئینگـ : monoaxial]

یەکتر/yektir: نتـ:[ یەک+ تر] هەودوو، هەڤ.         

:: نەریمان و نەشمیل یەکتریان خۆشدەوێت.

:: یەکترماچ کردن.  

یەکتر بینین/yektir bînîn: نتـ:        

یەکتربڕ/yektir biř: نتـ:                                     

یەکتربڕین/yektir biřîn: نتـ:   

یەکتر دواندن/yek diwandin: کتپ: گفتوگۆکردن.

یەکتردیتن/yektir dîtin: کتن: پێک گەیشتن.

یەکتر دیتنەوە/yektir dîtinewe: کتن: یەکترناسین، پێک زانین.

یەکتر ماچ کردن/yektir mačkirdin: نتـ:  

یەکتری/yektirî: نتـ:   

یەکتری ڕاکێشان/yektirî řakêšan: کتن: یەکترکێش کردن، . هێزی یەکترڕاکێشانی نێوانی هەموو تەنەکان.

یەکترشی/yektiršî: ئان:[ کیمیـ][ یەک+ ترش+ ی] . [ ئینگـ : monoacid ].

یەکتوخم/yek tuxim: نتـ: یەکڕەگ، یەکجۆر. 

یەک تیغ/yek tî: نتـ:  

یەکجا/yekca: ئان: پێکرا.

یەکجار/yekcar: ئاک:

1 – ئێجگار، تەواو :  ڕاستە نەوەک یەجکار.

2 – یەک کەڕەت. 

یەکجارە/yekcare: ئاک:

یەکجارەکی/yekcarekî: ئاکتـ:

یەکجاری/yekcarî: نچ:                             

یەک جەلەب/yek celeb: نتـ: یەک تەخلیت.

یەکجەمسەر/yek cemser: ئان: فز: یەکپۆل.

یەکجۆر/yekcor: ئان: یەک ئەنداز، وەک یەک، هاوبەشی لە ڕەفتار، ڕەنگ، قەبارە، تام و بۆن یان هیتر..

یەکچاڤ/yekčav: ئان:[ کباک] یەکچاو، یەکلەچاو.  

یەکچاڤە/yekčav: نتـ:[ کباک] یەکچاوە.

یەکچاو/yekčaw: ئانتـ:[ یەک+ چاو] ئەوکەسەی کە چاوێکی کوێر بووبێت و چاوێکی ساغ بێت و بەیەک چاو ببینێت.

یەکچەلی/yekčelî: ئاکتـ: ئێجگاری.  

یەک چەشن/yekčeŝin: ئانتـ:[ یەک+ چەشن] 

یەکچەند/yekčend::

یەکخستن/yekxistin: کتپ:[ یەک+ خستن] بەیەكداچوون. كردن بەیەك، تێك هەڵكێشان.  

یه‌‌كخستنەوە/yekxistin: كتن:[ ئاب][ یەكخستن+ ئەوە] یه‌‌كخستنه‌وەی چه‌ندان كۆمپانیایەك بۆ یه‌ك كۆمپانیای یەکگرتوو.[ ئینگـ : Amalgamation].  

یەکخستنەوەی چەند لایەنێک/yekxistinewey čend layenêk: کتپ:[ یەك+ ]

یەکخستنەوەی چەند کۆپپانیایەک بۆ کۆمپانیایەک/yekxistinewey čend kompanyayek bo kompanyayek: کتپ: [ ئاب] [ یەك+ ] [ ئینگـ : Amalgamation]

یەكخستنی ناووکی/yekxistinî nauwkî: کتپ:[ فیز] ناووك یەک بوونەوە. 

یەکخواردنەوە/yekxiwardinewe: کتپ:[ یەک+ خواردن+ ەوە]

یەکدان/yekdan: ن: دانەیەک، بەیەکتردان، نیوڕۆژ.  

یەکدانە/yekdane: ئان: هەر شتێکی خۆشەویست وبێ وێتە بێت.

یەک داو/yek daw: نتـ:    ن: ئەڤیا. کۆنک، ئاڤدا.

یەکدەست/yekdest: ئانتـ:[ یەک+ دەست]

1 – سادە. 

2 – یەکسان، هاونرخ، وەک یەک. 

3 – دەست بڕاو.

4 – یەکگرتوو، یەکدڵ.

یەکدەستی/yekdestî: نچ:[ یەکدەست+ ی]

1 – سادەیی.[ ئینگـ : Homogeneous]

2 – یەکێتی.

یەک دەک/yek dek::

یەک دەم/yek dem: نتـ:   

یەکدەنگ/yekdeng: نتـ:[ یەک+ دەنگ] یەک ئاهەنگ، یەکبیر، یەكڕا : یەک بۆچوون لە دەربڕیندا.

یەک دگیری/yek digîrî: نتـ:   

یەکدڵ/yekdiľ: ئان:[یەک+دڵ] هاوبیر، یەکدەست.  

یەکدڵی/yakdiľî: نچ: هاوبیری، یەکدەستی.                                        

یەکدوو/yekdû: نتـ: ئیدیۆمە ۆ گفتوگۆ.

یەکدوای یەک/yek diway yek: نتـ: پکاپک( ل).  

یەکدی/yekdî: ئاکتـ: یەکتری.    

یەکڕا/yekřa: نتـ: هاوبیر.  

یەکڕاست/yek řast: نتـ: بێ پێچ و پەنا.

یەکڕان/yekřan: ن:[ ئاژ] هەسپ، هەسپێ رەسەن: هەسپێ کو رەنگی وی زەرێ بناڤ سۆرێ ڤەبۆی ڤە چۆی بت.

یەکڕەگ/yekřeg: نتـ:[یەک+ ڕەگ] یەکتوخم.

یەکڕەنگ/yekřeng: نتـ:[ یەک+ ڕەنگ] سادە، یەکڕوو، دۆستی یەکڕەنگ.

یەکڕەنگی/yekřengî: نچ:[ یەک+ ڕەنگ+ ی] بێ بەرە، یەکتایی، یەکڕوویی : ئەوەی پەیوەندی بە یەکڕەنگی یەوە هەبێت.  

یەکڕوو/yekřû: ئانتـ:[ یەک+ ڕوو] ڕاست، ڕاستگۆ.

یەکڕووە/yekřuwe: ئانتـ:[ یەکڕوو+ ە]

یەکڕووی/yekřûyî: ئانتـ:[ یەکڕوو+ یی] ئەوەی پەیوەندی بە یەکڕوویی یەوە هەبێت. 

یەکڕێگا/yekřêga: نتـ:   

یەکریز/yekřîz: نتـ:     

یەکزەخم/yekzexim: نتـ:   

یەکزەمان/yekzeman: نتـ:[ یەک+ زەمان] هاوکات.  

یەکزمان/yekziman: نتـ: هاوڕا.     

یەکزوان/yek ziwan: نتـ: یەک زمان.    

یەکژنە/yekjine: نتـ: پیاوێک کە ژنێکی هەبێت.>< فرەژنە. 

یەکژمارەیی/yek jimareyî: نتـ:

یەكسا/yeksa: نتـ: یەکڕەنگ.    

یەكساڵە/yeksaľe: نتـ:[ ڕوو][ یەک+ ساڵ+ ئە] ڕووەکی یەکساڵی.

یەكساڵە/yeksaľe: نتـ:[ ئاژ ، گیان][  یەک+ ساڵ+ ئە] بچکە یان بێچووی یەکساڵی.

یەکسان/yekisan: ئانتـ:[ یەک+ سان] هاوتا. بەرامبەر یەک، وەکوویەک، یەک ئاست، یەک پلە.[ ئینگـ : equal]

یەکسانە/yeksan: ئان:

یەكسان بوون/yekisanbŭn: نتـ:[ یەكسان+ بوون]

یەكسان کردن/yekisan: نتـ:[ یەكسان+ کردن] 

:: بەشى یەکسانکرنى بڕوانامەکان.

یەكسانی/yekisan: نتـ:[ یەكسان+ ی] زاناڤی، هاوچەشنی، تێکەڵاوی.[ ئینگـ : Assimilation، Equality ،Equal opportunities].

یەكسانی شەو و ڕۆژ/yekisan: نتـ:[ کات][ یەكسانی+ شەو+ و+ ڕۆژ][ ئینگـ : Equinox].

یەكسانی شەو و ڕۆژی بەهاری/yekisan: نتـ:[ کات][ یەكسان+ ی][ ئینگـ : Vernal equinox].

یەكسانی شەو و ڕۆژی پاییزی/yekisan: نتـ:[ کات][ یەكسان+ ی][ ئینگـ : Autumnal equinox].

یەکسەر/yekser: ئاك:[ یەک+ سەر] بەخێرا، بێ چەند و چوون، بێ بیرکردنەوە، بێ ڕاوەستان، جوست، چەسبو، ڕاستەوخۆ، یەکشەق.

:: یەكسەر وەڵام مەدەرەوە.

:: پاش ژەمی خورادن یەكسەر وەرزش مەکە.

یەکسەرە/yeksere: نتـ:[ یەکسەر+ ئە] بێپرس، خۆکرد، ڕاستەوخۆ، مەیانەیی.    

یەکسەرەکی/yekserekî: نتـ:

یەکسەری/yekserî: نتـ: 

یەکسم/yeksim: ن:[ ئاژ] ووڵاغی بەرزە وەک ئەسپ و گوێدرێژ.

یەکسوو/yeksû: نتـ:

یەکشاخە/yakşaxe: نتـ:[ فەل] کەرکەدەن:  هي كوكبة خافتة نسبيا إلى الشرق من كوكبة الجبار الواضحة و إلى لشمال من نجم الشعرى اليمانية في كوكبة الكلب الأكبر. تحتوي كوكبة وحيد القرن على نجمين فقط ألمع من الدرجة الرابعة. يمر شريط مجرة درب التبانة من خلال وحيد القرن, لذلك تحتوي هذه الكوكبة على عدد من السدائم وتجمعات النجوم, منها م50 المفتوحة وسديم روزيتا[ لا : Monoceros ]

یەکشەق/yaşeq: : یەکسەر، جوست.

یەکشەم/yekşem: نتـ:[ یەک+شەم] دووەهەمین ڕڕۆژی هەفتەیە دوای شەمە دێت.  

یەکشەمبە/yekşembe: ن: ڕۆژی یەک شەم.   

یەکشەممە/yekşemime: ن: یەکشەم.

یەکشەمی/yekşemî: نچ: یەکشەم.

یەکشەوە/yekşewe: ن: مانگی یەک شەوە.

یەکشێوە/yekşêwe: نتـ:[ یەک + شێوە] هاوشێوە، یەکجۆر، یەک وێنە. [ ئینگـ : uniform]

:: ئەو دوو منداڵە لي ڕووخساردا یەکشێوەن.

یەک قەڵەم/yekqeľem: نتـ:   

یەکقسە/yekqise: نتـ:   

یەک کەڕەت/yek keřet: ئاکتـ: یەکجار. 

یەک کەتن/yek ketin: کتن: 

یەک کەفتن/yek keftin: کتن: یەکگرتن.

یەک کەوتن/yek kewtin: کتن: یەکگرتن.

یەک کەوتوو/yek kewtû: ئانتا: یەکگرتوو، ڕێکەوتوو، پێڕەو.

یەک کەنار/ yek kenar: نتـ:   

یەک کرن/yek kirin: کتپ:[ کباک][ یەک + کرن( کردن، کەردەن)] یەککردن. 

یەک کێشکردن/yek kêškirdin: کتپ:[ یەک+ کێش کردن ] یەک ڕاکێشان.

یەک گانە/yek gane::

یەک گەردیلە/yekgerdîle: ئانتـ:[ فیز][ کیمیـ][ یەک+ گەردیلە][ ئینگـ : monoatomic]

یەکگرتن/yekgirtin: کتن:[ یەک+ گرتن] هەڤدان، هاودڵ بوون، یەک کەوتن، هەڤدڵ.

یەکگرتنی کیمیایی/yekgirtinî kîmyayî: نتـ:[ کیمیـ][ یەكگرتن+ ی+ کیمیا+ یی] پتر ماددەی کیمیایی بە ڕێژەیەکی کێشی جێگیر بۆ پەیداکردنی ماددەیەکی تازە. [ ئینگـ : chemical combination].

یەکگرتوو/yekgirtǔ: ئانفا:[ یەک+ گرتوو (گرتن)] یەکدەست، هەڤاڵ بەند، بێ هەمبەر.                                    

یەکگرتی/yekgirtî: ئانفا:[یەک+ گرتی(گرتن)]

{

یەک گرتیە زۆلفێ ئو یەکێ خال نومایی

ئایینە ب ئەسکەنەدری و جام ب جەم دا

}{ جەزیری}.

یەکگرێ/yekgirê: :

یەکگووتە/yekgûte: نتـ:   

یەکلا/yekla: ن: یەکتا. 

یەکلابوون/yekla: کتن: دڵنیایوون.

یەکلایەن/yek layen: نتـ: وەڕاست گیراو، پیاوەتی ڕاست و دروست.                  

یەکلایەنبوون/ yeklayenbûn: نتـ:                                         

یەکلایەن کردن/ yeklayenkirdin: نتـ:                                      

یەکلایەنی/ yeklayenî: نتـ:   

یەکلایی/yeklayî: نتـ: یەکتایی.     

یەک لە/ yek le: نتـ:   

یەک لەدوان/yek le diwan: نتـ:   

یەک لەدوای یەک/yek le diway yek: ئان: بەردەوام، پەیتاپەیتا، پیایەیی، زنجیرە.[ ئینگـ : succeslvely ]

یەک لەدوی یەکترهاتن/yek le diway yek hatin: کتپ: دانە دەست یەکتری.

یەک لەسەر یەک/yek leser yek: نتـ: لەسەریەک کەوتن و کۆبوونەوە.    

یەک لۆ/ yek lo: نتـ: یەکلا.     

یەک ڵنگە/yekľinge: ن:[ ڕوو] جۆرە گیایەکە.

یەکماڵ/yekmaľ: ئانتـ:

یەکماڵی/yekmaľî: نچ:

یەک مەبەست/yey mebest: نتـ:

یەک نایەک/yek nayek: نتـ:   

یەکنەساک/yeknesak: نتـ: [ کباک] [ ئینگـ : monoton]

یەک نەکەوتن/yek nekewtin: نتـ:   

یەک نوا/yek niwa: : ئەو هێندەبەفرەی بەیەکجار دەبارێت.

یەک نێرک/yek nêrik: ئانتـ:[ ڕوو][ کباک] تاکەنێرک وەک لە گوڵی ئۆرکیدا هەیە.[ ئینگـ: monoandrous]   

یەک نیگا/yek nîga: :

یەک و دوو/yek û dû: نتـ: تاق وجووت، تاقتاقە، تاکتاکە.  

یەک و دووکردن/yek û dû kirdin: کتپ: گفتوگۆکردن، ئاخافتن، پەیڤین.                                         

یەک هۆ/yek ho: نتـ:

یەک هێشە/yek hêše: نتـ:

یەکیەک/yekyek: ئان: تاک تاک، تاق تاق{یاران گشت کەیف وەش سەفا فراوان||یەک یەک وەئەملای مەقامان یاوان}

{مەولەوی}.

یەکیەکە/yekiyeke: ئانتـ:[ دەروون][ یەک+ یەکە] بیرەبیرە، تاکتاکە، کەمکەمە، وارەوارە، وازوازی : حاڵی کەسێک کە هەردەم لەسەر بیر و بڕوایەکە.

یەکێتی/yekêtî: ن:[ یەک+ ئێتی] ئێکێتی، پرسدان هەڤ، پێرەوی، ترۆست، فەرکبوون، فێدەراسیۆن، کۆر، کۆمەڵ، هاودڵی، هەڤاڵبەندی، هەڤدڵی، هەڤداتی، یەکبوو، یەککەوتن، یەکگرتن، یەکیتی : yekîtî( کباک، باد)، یەکگرتوو، مۆنۆپۆلەکان، هاوپەیمان.[ ئینگـ : union]  

یەکێتی بازرگانیەکان/yekêtî bazirganyekan: ن:[ یەکێتی+ بازرگان+ یەکان] .[ ئینگـ : trade unionism]  

یەکێتی بەرهەمهێنەرەکان/yekêtî berhemhênerekan: نتـ:[ یەکێتی+ بەرهەمهێنەرەکان] .[ ئینگـ : producers union]  

یەکێتی پیشەیی/yekêtî: نتـ:

یەکێتی خواز/yekětî xieaz: نتـ:[ یەکێتی+ خواز]

یەکێتی دژان/yekětî dijan: نتـ:[ یەکێتی+ دژان] یەکەی دژان.

یەکێتی گومرکی/yekêtî gumrikî: نتـ:[ یەکێتی+ گومرکی] .[ ئینگـ : customs union]  

یەکینی/yekînî: نچ: یەکێتی، زەقاڵێن، جۆرە گەمەیەکە.  

.

بەریەک کەوتن/beryek kewtin: کتن:[ بەر+ یەک+ کەوتن] لەیەکخشان.

بەریەکی/beryekî: ئانتـ:[ بەر+ یەکی] رادی، تایبەتی.

بەسەریەکەوە/beseryekewe: نتـ:[ بەسەر+ یەک+ ئەوە] وەبان یەكەوە.

بەسەریەکەوەبوون/beseryekewebǔn: كتن: وەبان یەکبوون.

بەسەریەکداچوون/beseryekdačûn: كتن:[ بەسەر+ یەک+ دا+ چوون] شتێكە تێكەڵ بەشتێكی تر بێت.

:: بەسەرتێكەڵاوی ژن و پیاوێكدا چوون.

بەسەریەداهەبوون/beseryekdahebûn: كتن:[ بەسەر+ یەک+ دا+ هەبوون] قەرزاری یەکتربوون جا چ چاكە یان خراپە.

بەیەکەوە/beyekewe: نتـ:[ بە+ یەک+ ئەوە] پێکەوە، تێكرا، هەڤڕا.

پابەیەکداهاتن/pabeyekdahiatin: کتن:[ پا+ بە+ یەک+ دا+ هاتن] لاق تێک ئاڵان.

هێڵی یەکسانی موگناتیسی/hêľî yekisanî mugnatîsî: نتـ:[ فیز][ هێڵ+ ی+ یەکسان+ ی+ موگناتیسی] [ ئینگـ : aclinic line ,magnetic equator ]

یاسای یەكسانیی ڕەگەز/yekisan: نتـ:[ ماف][ یاسا+ ی یەكسان+یی+ ڕەگەز] یاسای یەکسانیی رەگەز دانرا بۆ ئەوەی ڕێز بگیرێت لە یەکسانی و، بەتایبەت، مافەکانی ژنان. ئامانجی ئەم یاسا ئەوەیە کە لە بوارەکانی خوێندن، دامەزران و گەشەکردنی فەرهەنگی و پیشەییدا دەرفەتی یەکسان بدرێت بە پیاوان و ژنان. ئەم یاسا فەرزی دەکات کە حکوومەت لە هەموو بوارەکانی ژیانی کۆمەڵایەتیدا چاودێریی یەکسانی نێوان دوو رەگەز بکات. ئەم یاسا هەروەها فەرمان دەدات بە خاوەنکاران و سازمانە بازرگانییەکان کە هەوڵبدەن بۆ یەکسانی لە شوێنی کار و ژیانی سازمانی دا. جیاوازی دانان لە نێوان پیاو و ژن دا قەدەخەیە، بەڵام جیاواز ڕەفتارکردن بۆ مەبەستی یەکسانی ڕەوایە.{ یاسای یەکسانیی ڕەگەز}

.

.

.

.

.

.